Sertralina (łac. Sertralinum): jak działa i na co pomaga?

Sertralina – najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy sertralina jest psychotropem?

Sertralina działa na ośrodkowy układ nerwowy i wpływa na nastrój, jednak w świetle polskiego prawa nie jest substancją psychotropową. Nie figuruje w wykazach substancji psychotropowych określonych przez ustawę o przeciwdziałaniu narkomanii.

Po jakim czasie działa sertralina?

Pierwsze efekty działania sertraliny mogą pojawić się już po 1–2 tygodniach stosowania, jednak pełne działanie terapeutyczne rozwija się zazwyczaj po 4–6 tygodniach regularnego przyjmowania. Początki leczenia sertraliną bywają trudne. Poprawa następuje stopniowo, dlatego kluczowe jest cierpliwe kontynuowanie terapii zgodnie z zaleceniami lekarza.

Dlaczego na sertralinie nie można jeść grejpfruta?

Grejpfrut i sok grejpfrutowy zawierają substancje hamujące enzym CYP3A4, który uczestniczy w metabolizmie sertraliny w wątrobie. Spożycie grejpfruta może zwiększyć stężenie sertraliny we krwi powyżej bezpiecznego poziomu, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych.

Czy po sertralinie się tyje?

Wpływ sertraliny na masę ciała jest indywidualny. U części pacjentów obserwuje się nieznaczne zmiany wagi, zarówno w górę, jak i w dół, szczególnie w dłuższej perspektywie leczenia. Zarówno tycie, jak i chudnięcie po sertralinie jest możliwe, choć niezbyt częste działania niepożądane.

Czy sertralina uzależnia?

Sertralina nie powoduje uzależnienia fizycznego ani psychicznego w rozumieniu klasycznym. Należy jednak pamiętać, że odstawienie sertraliny powinno odbywać się stopniowo i wyłącznie pod kontrolą lekarza, ponieważ nagłe przerwanie leczenia może wywołać tzw. objawy z odstawienia.

Jak dokładnie działa sertralina?

Sertralina działa na poziomie synaps nerwowych, czyli miejsc, w których neurony wymieniają sygnały chemiczne. Jej głównym mechanizmem jest selektywne blokowanie białka transportowego odpowiedzialnego za wychwyt zwrotny serotoniny, czyli neuroprzekaźnika, który odgrywa fundamentalną rolę w regulacji nastroju, emocji, snu i apetytu. W uproszczeniu: serotonina wydzielona przez neuron pozostaje dłużej w szczelinie synaptycznej, dzięki czemu może skuteczniej oddziaływać na receptory sąsiedniego neuronu.

W odróżnieniu od starszych leków przeciwdepresyjnych, sertralina działa selektywnie: nie blokuje receptorów histaminowych, muskarynowych ani adrenergicznych w takim stopniu jak trójcykliczne leki przeciwdepresyjne. Oznacza to znacznie lepszy profil tolerancji i mniejsze ryzyko poważnych działań niepożądanych. Efekt kliniczny w postaci poprawy nastroju, zmniejszenia lęku i natręctw rozwija się stopniowo w ciągu kilku tygodni. Wynika to z faktu, że samo zwiększenie stężenia serotoniny to dopiero pierwszy krok. Mózg potrzebuje czasu na adaptację i remodeling połączeń nerwowych.

Wskazania: kiedy stosować sertraliny leki?

Sertralina to jeden z najszerzej stosowanych leków przeciwdepresyjnych na świecie. Jej udokumentowane wskazania obejmują:

• Depresję – zarówno epizody depresyjne, jak i długoterminowe leczenie podtrzymujące zapobiegające nawrotom.


• Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne (OCD) – sertralina należy do leków pierwszego wyboru w leczeniu natręctw zarówno u dorosłych, jak i u dzieci powyżej 6. roku życia.


• Zespół lęku napadowego (panic disorder) – z agorafobią lub bez niej.


• Zespół stresu pourazowego (PTSD) – sertralina jest jednym z nielicznych leków o udowodnionej skuteczności w tej jednostce chorobowej.


• Fobię społeczną (zaburzenie lękowe społeczne) – znacząco redukuje lęk przed oceną i sytuacjami społecznymi.


• Zaburzenie lękowe uogólnione (GAD) – pomaga kontrolować przewlekły, trudny do opanowania niepokój.


• Przedmiesiączkowe zaburzenie dysforyczne (PMDD) – stosowana zarówno przez cały cykl, jak i w fazie lutealnej.

Warto podkreślić, że wszystkie powyższe wskazania wymagają oceny lekarskiej i indywidualnego doboru terapii.

Sertralina: przeciwwskazania i środki ostrożności

Sertralina w ciąży to jeden z najczęściej poruszanych tematów przez pacjentki. Stosowanie sertraliny w czasie ciąży wiąże się z pewnym ryzykiem. Może powodować przejściowe objawy adaptacyjne u noworodka, a w rzadkich przypadkach zwiększa ryzyko przetrwałego nadciśnienia płucnego u noworodka (PPHN). Jednocześnie nieleczona depresja w ciąży sama w sobie stanowi poważne zagrożenie. Decyzję o stosowaniu lub odstawieniu sertraliny w ciąży powinien zawsze podejmować lekarz, indywidualnie rozważając korzyści i ryzyko.

Sertralina a karmienie piersią to kolejna kwestia wymagająca konsultacji lekarskiej. Substancja przenika do mleka kobiecego w niewielkich ilościach. Dostępne dane sugerują, że u większości karmionych niemowląt nie obserwuje się działań niepożądanych, jednak każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny.

Bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania sertraliny jest jednoczesne przyjmowanie inhibitorów MAO (np. moklobemidu, selegiliny) – połączenie to może prowadzić do groźnego dla życia zespołu serotoninowego. Między odstawieniem inhibitora MAO a rozpoczęciem leczenia sertraliną musi upłynąć odpowiedni czas (zwykle 14 dni).

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z:

• padaczką lub obniżonym progiem drgawkowym,


• zaburzeniami krzepnięcia lub przyjmujących leki przeciwzakrzepowe,


• chorobą dwubiegunową (ryzyko indukcji epizodu maniakalnego),


• jaskrą z wąskim kątem przesączania,


• ciężką niewydolnością wątroby.

U dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia sertralina stosowana jest wyłącznie w OCD. W pozostałych wskazaniach jej stosowanie w tej grupie wiekowej wymaga szczególnego nadzoru medycznego ze względu na potencjalne zwiększenie ryzyka myśli samobójczych na początku terapii.

Jak prawidłowo stosować i dawkować leki z sertraliną?

Sertralina dostępna jest w postaci tabletek powlekanych, które przyjmuje się doustnie. Można ją przyjmować niezależnie od posiłku, choć spożycie z jedzeniem może zmniejszyć ryzyko nudności, które są jednym z częstszych działań niepożądanych na początku leczenia. Tabletkę należy połykać w całości, popijając wodą.

Leczenie sertraliną zazwyczaj rozpoczyna się od małej dawki, która jest stopniowo zwiększana pod kontrolą lekarza. Kluczowe jest regularne przyjmowanie leku codziennie o tej samej porze. Pominięcie dawki nie powinno skłaniać do podwajania jej przy następnym przyjęciu.

Odstawienie sertraliny zawsze powinno odbywać się stopniowo, zgodnie z instrukcją lekarza prowadzącego. Nagłe przerwanie terapii może wywołać objawy z odstawienia, takie jak zawroty głowy, drażliwość, zaburzenia snu, uczucie podobne do wstrząsów elektrycznych w ciele, nudności czy nadmierne pocenie się. Objawy te nie świadczą o uzależnieniu, lecz o adaptacji układu nerwowego.

Czas trwania terapii jest indywidualny. W depresji leczenie trwa zazwyczaj co najmniej 6–12 miesięcy po ustąpieniu objawów, aby zapobiec nawrotowi.

Sertralina: możliwe działania niepożądane

Skutki uboczne związane ze stosowaniem sertraliny występują przede wszystkim na początku leczenia. Większość z nich ma charakter przemijający i ustępuje po kilku tygodniach regularnego stosowania. Do najczęstszych należą:

• Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: nudności, biegunka, suchość w ustach, niestrawność. Przyjmowanie leku z posiłkiem zwykle łagodzi te dolegliwości.


• Zaburzenia snu: bezsenność lub nadmierna senność, żywe sny lub koszmary.


• Bóle i zawroty głowy: szczególnie w pierwszych tygodniach leczenia.


• Nadmierne pocenie się: często zgłaszane przez pacjentów, zwłaszcza nocne poty.


• Zaburzenia seksualne: sertralina a popęd seksualny to istotna kwestia. Do najczęstszych problemów należą obniżenie libido, opóźnienie orgazmu i zaburzenia erekcji. Warto o tym porozmawiać z lekarzem, ponieważ istnieją strategie minimalizowania tego efektu.


• Drżenie rąk i niepokój ruchowy (akatyzja).

Do rzadszych, lecz poważniejszych działań niepożądanych należą: hiponatremia (szczególnie u osób starszych i przyjmujących diuretyki), zwiększone ryzyko krwawień (sertralina wpływa na agregację płytek krwi), a także, u osób z predyspozycją, wydłużenie odstępu QT w EKG.

Jeśli podczas leczenia sertraliną pojawią się niepokojące objawy – szczególnie narastający niepokój, myśli samobójcze, gorączka, dezorientacja lub sztywność mięśni (możliwy zespół serotoninowy), należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem lub udać się na izbę przyjęć.

Interakcje: z czym nie łączyć sertraliny?

Sertralina a alkohol to połączenie, którego bezwzględnie należy unikać. Alkohol nasila działanie depresyjne sertraliny na ośrodkowy układ nerwowy, może nasilać skutki uboczne, zaburzać skuteczność leczenia i destabilizować nastrój. Ponadto alkohol sam w sobie jest depresantem, a jego regularne spożywanie stoi w bezpośredniej sprzeczności z celem terapii przeciwdepresyjnej.

Do najważniejszych interakcji lekowych należą:

• Inhibitory MAO (moklobemid, selegilina, linezolid, błękit metylenowy) – bezwzględnie przeciwwskazane; ryzyko śmiertelnego zespołu serotoninowego.


• Inne leki serotoninergiczne (tramadol, tryptany stosowane w migrenie, lit, dziurawiec zwyczajny) – zwiększone ryzyko zespołu serotoninowego.


• Leki przeciwzakrzepowe i przeciwpłytkowe (warfaryna, klopidogrel, NLPZ, kwas acetylosalicylowy) – sertralina hamuje agregację płytek krwi, co może nasilać ryzyko krwawień.


• Leki wydłużające odstęp QT – jednoczesne stosowanie wymaga nadzoru kardiologicznego.


• Leki metabolizowane przez CYP2D6 – sertralina hamuje ten enzym, co może zwiększać stężenie innych leków (np. niektórych leków przeciwarytmicznych, trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych).


• Grejpfrut i sok grejpfrutowy – mogą zaburzać metabolizm sertraliny i zwiększać ryzyko działań niepożądanych.

Przed rozpoczęciem leczenia sertraliną należy poinformować lekarza i farmaceutę o wszystkich przyjmowanych lekach, suplementach diety i preparatach ziołowych, ponieważ lista potencjalnych interakcji jest obszerna i wymaga indywidualnej oceny.

Czytaj także:

• Nerwica natręctw - jak rozpoznać pierwsze symptomy i efektywnie leczyć OCD?


• Depresja - przyczyny, objawy i leczenie. Jak pomóc sobie i innym?


• PTSD (zespół stresu pourazowego) - co to jest i jak się objawia?

Informacje zawarte w tym materiale mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji z lekarzem. Opis dotyczy substancji czynnej i został przygotowany przez farmaceutę na podstawie dostępnych źródeł medycznych, w szczególności Charakterystyk Produktów Leczniczych oraz ulotek dla pacjenta. Decyzję o zastosowaniu, zmianie dawkowania lub odstawieniu leku należy zawsze podejmować po konsultacji z lekarzem. W razie wątpliwości dotyczących leczenia, dawkowania, działań niepożądanych lub interakcji należy zasięgnąć porady medycznej.