Odruch ATOS, czyli Asymetryczny Toniczny Odruch Szyjny u noworodka

Dziecko z odruchem ATOS
Źródło: 123RF

Autor

Joanna Barczykowska

Odruch ATOS zwany też odruchem szermierza ułatwia noworodkowi przechodzenie przez kanał rodny, ale nie jest to jedyna jego funkcja. Dzięki niemu już w trakcie życia płodowego dziecko potrafi kopać, poruszać się w łonie matki, a po narodzinach ćwiczy napięcie mięśniowe i ruch sięgania. Asymetryczny Toniczny Odruch Szyjny kończy swoją rolę, gdy dziecko ma pół roku.

Odruch ATOS czyli Asymetryczny Toniczny Odruch Szyjny u noworodka jest jednym z pierwszych pierwotnych odruchów, jakie pojawiają się u maluszka przychodzącego na świat. Zauważalny jest już około 18 tygodnia życia płodowego, wtedy, kiedy przyszła mama czuje pierwsze ruchy dziecka. Można go zaobserwować tuż po porodzie, albo kilka tygodni później. W wieku sześciu miesięcy powinien całkowicie wygasnąć.

Jak sprawdzić odruch ATOS?

Asymetryczny Toniczny Odruch Szyjny zwany jest czasem odruchem szermierza, bo dziecko w trakcie sprawdzania tego odruchu przyjmuje postawę ciała podobną do zawodnika tej dziedziny sportu. Jeśli leżącemu na plecach noworodkowi odwrócimy głowę w bok, to ręka i noga po tej samej stronie ciała wyprostują się, a kończyny po drugiej stronie ciała zegną się w stawach.

Po co dziecku odruch ATOS?

W łonie matki odruch ATOS pomaga dziecku w poruszaniu się i kopaniu, w trakcie porodu ułatwia wykonywanie ruchów, które współgrają ze skurczami macicy i umożliwiają przejście przez kanał rodny. Niektórzy uważają, że poród siłami natury wzmacnia działanie odruchu ATOS, a porody kleszczowy i przez cesarskie cięcie prowadzą do jego zaburzeń.

Odruch ten jest niezwykle istotny w rozwoju napięcia mięśniowego, ćwiczy ruchy ciała na bok, przygotowując dziecko do ruchu sięgania po przedmioty, wspomaga pracę mięśnia czworobocznego lędźwi, stymuluje układ przedsionkowy. Wpływa także na kształtowanie się koordynacji ręka-oko i poczucia odległości, a na poziomie psychologicznym wyrabia umiejętności uwalniania się od zbędnych emocji. 

Zobacz wideo: Jak kąpać, przewijać i szczepić niemowlaka?

Kiedy odruch ATOS nie zanika?

Odruch ATOS kończy swoją funkcję, gdy dziecko osiąga pół roku i wtedy powinien zostać wygaszony i zastąpiony innymi umiejętnościami, w tym pełzaniem i raczkowaniem. Niestety nie zawsze tak się dzieje, mówimy wtedy o tzw. przetrwałym odruchu ATOS, który skutkuje licznymi zaburzeniami w rozwoju dziecka. U malucha powyżej 6. miesięcy odruch ATOS, nawet w szczątkowej formie, może utrudniać wykonywanie naprzemiennych ruchów rąk i nóg oraz opóźnić proces tworzenia się osłonki tłuszczowej wokół włókien nerwowych w mózgu i rdzeniu kręgowym, które są potrzebne do efektywnego przekazywania impulsów nerwowych.

Przetrwały odruch ATOS potrafi zaburzyć i opóźnić wiele naturalnych procesów rozwojowych dziecka. Do głównych następstw zbyt długo aktywnego  Asymetrycznego Tonicznego Odruchu Szyjnego należą:

  • zaburzenia proces pełzania i raczkowania
  • zaburzone poczucie równowagi u dziecka uczącego się chodzić (w kolejnych latach zaburzenie równowagi pojawi się podczas biegania i skakania i przy poruszaniu głową. Dziecko może mieć kłopoty z opanowaniem sztuki jazdy na rowerze)
  • problem w przekraczaniu linii środka ciała (dziecko ma kłopot z przekładaniem zabawek z jedne ręki do drugiej)
  • w czasie aktywności ruchowej dziecko takie ma jednostronne ruchy rąk i nóg zamiast naprzemiennych
  • w przedszkolu i szkole pojawią się trudności z ładnym pismem, z prawidłowym trzymaniem kredek, ołówków i pióra, kłopoty z ortografią i gramatyką, może pojawić się dysleksja i dysgrafia, trudności z koncentracją, przelewaniem myśli na papier
  • zaburzona zostanie też koordynacja ręka-oko i integracja przedsionka z innymi zmysłami, ATOS może zaburzać wodzenie wzrokiem w linii poziomej, co utrudni naukę czytania. 

Nie w pełni wygaszony odruch ATOS wymaga ćwiczeń z doświadczonym terapeutą, który dobierze ich rodzaj do wieku i możliwości fizycznych dziecka. Najlepiej, gdy są to ćwiczenia krótkie, ale powtarzane kilka razy.

Czytaj też:

Oceń artykuł

(liczba ocen 19)

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA