Pomiar ciśnienia krwi przy arytmii serca, na co zwrócić uwagę?

Pomiar ciśnienia krwi
Źródło: 123RF

Autor

Joanna Woźniak

Każdego roku ponad 7 milionów osób umiera z powodu powikłań nadciśnienia tętniczego. Żeby się przed tym uchronić, trzeba się leczyć i stale monitorować ciśnienie krwi. Większość chorych używa na co dzień standardowych elektronicznych ciśnieniomierzy, które do pomiaru wykorzystują metodę oscylometryczną. Urządzenia te uchodzą za dokładne, ale nie są w stanie prawidłowo zmierzyć ciśnienia krwi przy arytmii serca. Jak mierzyć ciśnienie krwi jeśli to schorzenie nas dotyka?

Spis treści

Ciśnienie tętnicze krwi

Ciśnienie tętnicze krwi można nazwać siłą, z jaką krew wypływająca z serca uderza o ścianę naczynia tętniczego. Siła ta jest uzależniona od skurczów mięśnia sercowego, światła i elastyczności naczyń krwionośnych, a także hormonów i pracy układu nerwowego. Ponadto ciśnienie krwi nie zależy tylko od stanu zdrowia, ale także od czynników zewnętrznych, takich jak:

  • stres,
  • wysiłek fizyczny,
  • używki (kawa, alkohol, papierosy),
  • temperatura otoczenia,
  • sen.

Ciśnienie tętnicze krwi zmienia się wielokrotnie w ciągu doby. Przykładowo, kiedy śpimy jest średnio o 20 procent niższe niż kiedy pracujemy. Takie wahania są zupełnie normalne, ale zbyt duże skoki ciśnienia prowadzą do groźnych chorób układu krwionośnego – między innymi zawału mięśnia sercowego. Dlatego osoby cierpiące na nadciśnienie tętnicze powinny się leczyć i stale monitorować wartość ciśnienia krwi.

Pomiar ciśnienia

Pomiaru ciśnienia tętniczego krwi dokonuje się na obwodowych naczyniach tętniczych - najczęściej na tętnicy ramiennej. Żeby zmierzyć ciśnienie, trzeba ucisnąć naczynie tętnicze – w tym celu zakłada się na rękę specjalny mankiet, a następnie zwolnić ucisk. W ten sposób otrzymuje się dwie wartości - ciśnienie skurczowe oraz rozkurczowe. Pierwsze określa wysokość ciśnienia krwi w czasie skurczu serca, czyli kiedy krew jest wtłaczana do naczyń krwionośnych, drugie – w czasie rozkurczu.

Wartość ciśnienia tętniczego podaje się w milimetrach słupa rtęci, czyli mmHg. Za prawidłowe uznaje się ciśnienie skurczowe wynoszące 120-130 mmHg i rozkurczowe wynoszące 80-85 mmHg. Nadciśnienie natomiast stwierdza się przy ciśnieniu skurczowym powyżej 140 mmHg i rozkurczowym powyżej 90 mmHg. Im ciśnienie tętnicze krwi ma wyższą wartość, tym wzrasta ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.

Wyróżnia się dwie metody pomiaru ciśnienia tętniczego:

  • oscylometryczną – wykorzystywaną w elektronicznych ciśnieniomierzach, które podają wartość ciśnienia krwi na podstawie zmian ciśnienia w mankiecie;
  • osłuchową – stosowaną przez lekarzy i najnowocześniejsze elektroniczne ciśnieniomierze z mikrofonem, polegającą na osłuchiwaniu tonów, które odzwierciedlają uderzenie fali krwi o naczynie tętnicze.

Mierzenie ciśnienia krwi przy arytmii

Elektroniczne aparaty do mierzenia ciśnienia są z każdym rokiem bardziej udoskonalane. Generalnie uznaje się je za dokładne urządzenia i w pełni wystarczające do domowej kontroli ciśnienia tętniczego, z jednym wyjątkiem – nie sprawdzają się u osób z zaburzeniami rytmu serca, czyli arytmią.

Kiedy pacjent z arytmią serca mierzy ciśnienie standardowym ciśnieniomierzem, często zamiast wyniku otrzymuje błąd pomiaru. Odpowiedni monitoring i profilaktyka nie może być prowadzona, a lekarz ma trudności w diagnozie problemu.

Arytmie serca można podzielić na dwie grupy:

  • tachyartymie – związane z przyspieszeniem akcji serca, które dzieli się na komorowe i nadkomorowe.
  • bradyarytmie – związane ze zbyt wolną pracą serca, takie jak blok przedsionkowo-komorowy i śródkomorowy.

Najgroźniejsze dla zdrowia i życia są tachyarytmie komorowe, takie jak częstoskurcz komorowy czy migotanie komór, które prowadzi do zatrzymania krążenia. Zwykły elektroniczny ciśnieniomierz oparty na metodzie oscylometrycznej nie będzie w stanie wykryć arytmii serca.

W metodzie oscylometrycznej pomiar ciśnienia krwi zależy od płynnego przechodzenia kolejnych fal ciśnienia, dlatego ta metoda nie zawsze sprawdza się w przypadku pacjentów z arytmią. Jeśli schorzenie jest zaawansowane, algorytm obliczy przybliżone i mało dokładne  wartości lub wykaże błąd pomiaru.

Arytmia w istotny sposób zaburza naturalne oscylacje rytmu pracy serca zatem również ma wpływ na końcowy, uśredniony wynik uzyskany metodą oscylometryczną. W trakcie pomiaru ciśnienia metodą osłuchową wykrywany jest zaś pierwszy i ostatni ton bicia serca.

Aparaty do mierzenia ciśnienia dla osób z arytmią 

Na rynku aptecznym dominują aparaty do mierzenia ciśnienia, które wykorzystują metodę oscylometryczną. Zupełnie wystarczą osobom z nadciśnieniem tętniczym, które nie cierpią na zaburzenia rytmu serca. Przy czym należy pamiętać, że pomiar ciśnienia powinien odbywać się w pozycji siedzącej, po 5-minutowym odpoczynku, a mankiet powinien znajdować się na wysokości serca. Natomiast pacjenci ze zdiagnozowaną arytmią powinni pomyśleć o zakupie innowacyjnego ciśnieniomierza elektronicznego z podwójną metodą mierzenia ciśnienia – oscylometryczną i osłuchową. Takie urządzenie mają wbudowany mikrofon, który rejestruje dźwięki serca i informuje o wystąpieniu arytmii, a także za każdym razem precyzyjnie mierzy ciśnienie krwi.

Jak wybrać najlepszy ciśnieniomierz?

Ciśnieniomierz, który posiada możliwość mierzenia ciśnienia metodą osłuchową jest najlepszym rozwiązaniem dla osób z arytmią. Do takich urządzeń należy – Veroval Duo Control, wykorzystujący technologię DUO SENSOR, w której mikrofon jest używany do rejestrowania dźwięków serca. Co bardzo ważne, w trakcie wyboru ciśnieniomierza należy zwrócić uwagę na to, gdzie jest mikrofon. Powinien znajdować się w obudowie urządzenia, a nie w mankiecie, gdyż dźwięki z otoczenia mogą zakłócić wynik pomiaru. Precyzja pomiaru ciśnieniomierza Veroval duo control została zatwierdzona klinicznie przez Europejskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego. Urządzenie zdobyło też certyfikaty jakości Niemieckiej Ligi Nadciśnienia (Deutschen Hochdruckliga DHL) oraz Brytyjskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego (British Hypertension Society BHS).

Czytaj też:

Bibliografia

  • Jaszczyszyn E., Panaszek B., Podstawy elektrofizjologiczne, przyczyny i klasyfikacja zaburzeń rytmu serca – implikacje rokownicze i terapeutyczne, Family Medicine & Primary Care Review 2013; 15, 4: 573–580
  • Wąsowski M., Marcinowska-Suchowierska E., Nadciśnienie tętnicze – odrębności diagnostyczne i terapeutyczne w wieku podeszłym, Postępy Nauk Medycznych, t. XXIV, nr 5, 2011.

Oceń artykuł

(liczba ocen 0)

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA