Pomiar ciśnienia krwi przy arytmii serca, na co zwrócić uwagę?

Każdego roku ponad 7 milionów osób umiera z powodu powikłań nadciśnienia tętniczego. Żeby się przed tym uchronić, trzeba się leczyć i stale monitorować ciśnienie krwi. Większość chorych używa na co dzień standardowych elektronicznych ciśnieniomierzy, które do pomiaru wykorzystują metodę oscylometryczną. Urządzenia te uchodzą za dokładne, ale nie są w stanie prawidłowo zmierzyć ciśnienia krwi przy arytmii serca. Jak mierzyć ciśnienie krwi jeśli to schorzenie nas dotyka?
Pomiar ciśnienia krwi
Źródło: 123RF

Spis treści

Ciśnienie tętnicze krwi

Ciśnienie tętnicze krwi można nazwać siłą, z jaką krew wypływająca z serca uderza o ścianę naczynia tętniczego. Siła ta jest uzależniona od skurczów mięśnia sercowego, światła i elastyczności naczyń krwionośnych, a także hormonów i pracy układu nerwowego. Ponadto ciśnienie krwi nie zależy tylko od stanu zdrowia, ale także od czynników zewnętrznych, takich jak:

  • stres,
  • wysiłek fizyczny,
  • używki (kawa, alkohol, papierosy),
  • temperatura otoczenia,
  • sen.

Ciśnienie tętnicze krwi zmienia się wielokrotnie w ciągu doby. Przykładowo, kiedy śpimy jest średnio o 20 procent niższe niż kiedy pracujemy. Takie wahania są zupełnie normalne, ale zbyt duże skoki ciśnienia prowadzą do groźnych chorób układu krwionośnego – między innymi zawału mięśnia sercowego. Dlatego osoby cierpiące na nadciśnienie tętnicze powinny się leczyć i stale monitorować wartość ciśnienia krwi.

Pomiar ciśnienia

Pomiaru ciśnienia tętniczego krwi dokonuje się na obwodowych naczyniach tętniczych - najczęściej na tętnicy ramiennej. Żeby zmierzyć ciśnienie, trzeba ucisnąć naczynie tętnicze – w tym celu zakłada się na rękę specjalny mankiet, a następnie zwolnić ucisk. W ten sposób otrzymuje się dwie wartości - ciśnienie skurczowe oraz rozkurczowe. Pierwsze określa wysokość ciśnienia krwi w czasie skurczu serca, czyli kiedy krew jest wtłaczana do naczyń krwionośnych, drugie – w czasie rozkurczu.

Wartość ciśnienia tętniczego podaje się w milimetrach słupa rtęci, czyli mmHg. Za prawidłowe uznaje się ciśnienie skurczowe wynoszące 120-130 mmHg i rozkurczowe wynoszące 80-85 mmHg. Nadciśnienie natomiast stwierdza się przy ciśnieniu skurczowym powyżej 140 mmHg i rozkurczowym powyżej 90 mmHg. Im ciśnienie tętnicze krwi ma wyższą wartość, tym wzrasta ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.

Wyróżnia się dwie metody pomiaru ciśnienia tętniczego:

  • oscylometryczną – wykorzystywaną w elektronicznych ciśnieniomierzach, które podają wartość ciśnienia krwi na podstawie zmian ciśnienia w mankiecie;
  • osłuchową – stosowaną przez lekarzy i najnowocześniejsze elektroniczne ciśnieniomierze z mikrofonem, polegającą na osłuchiwaniu tonów, które odzwierciedlają uderzenie fali krwi o naczynie tętnicze.

Reklama

Mierzenie ciśnienia krwi przy arytmii

Elektroniczne aparaty do mierzenia ciśnienia są z każdym rokiem bardziej udoskonalane. Generalnie uznaje się je za dokładne urządzenia i w pełni wystarczające do domowej kontroli ciśnienia tętniczego, z jednym wyjątkiem – nie sprawdzają się u osób z zaburzeniami rytmu serca, czyli arytmią.

Kiedy pacjent z arytmią serca mierzy ciśnienie standardowym ciśnieniomierzem, często zamiast wyniku otrzymuje błąd pomiaru. Odpowiedni monitoring i profilaktyka nie może być prowadzona, a lekarz ma trudności w diagnozie problemu.

Arytmie serca można podzielić na dwie grupy:

  • tachyartymie – związane z przyspieszeniem akcji serca, które dzieli się na komorowe i nadkomorowe.
  • bradyarytmie – związane ze zbyt wolną pracą serca, takie jak blok przedsionkowo-komorowy i śródkomorowy.

Najgroźniejsze dla zdrowia i życia są tachyarytmie komorowe, takie jak częstoskurcz komorowy czy migotanie komór, które prowadzi do zatrzymania krążenia. Zwykły elektroniczny ciśnieniomierz oparty na metodzie oscylometrycznej nie będzie w stanie wykryć arytmii serca.

W metodzie oscylometrycznej pomiar ciśnienia krwi zależy od płynnego przechodzenia kolejnych fal ciśnienia, dlatego ta metoda nie zawsze sprawdza się w przypadku pacjentów z arytmią. Jeśli schorzenie jest zaawansowane, algorytm obliczy przybliżone i mało dokładne  wartości lub wykaże błąd pomiaru.

Arytmia w istotny sposób zaburza naturalne oscylacje rytmu pracy serca zatem również ma wpływ na końcowy, uśredniony wynik uzyskany metodą oscylometryczną. W trakcie pomiaru ciśnienia metodą osłuchową wykrywany jest zaś pierwszy i ostatni ton bicia serca.

Aparaty do mierzenia ciśnienia dla osób z arytmią 

Na rynku aptecznym dominują aparaty do mierzenia ciśnienia, które wykorzystują metodę oscylometryczną. Zupełnie wystarczą osobom z nadciśnieniem tętniczym, które nie cierpią na zaburzenia rytmu serca. Przy czym należy pamiętać, że pomiar ciśnienia powinien odbywać się w pozycji siedzącej, po 5-minutowym odpoczynku, a mankiet powinien znajdować się na wysokości serca. Natomiast pacjenci ze zdiagnozowaną arytmią powinni pomyśleć o zakupie innowacyjnego ciśnieniomierza elektronicznego z podwójną metodą mierzenia ciśnienia – oscylometryczną i osłuchową. Takie urządzenie mają wbudowany mikrofon, który rejestruje dźwięki serca i informuje o wystąpieniu arytmii, a także za każdym razem precyzyjnie mierzy ciśnienie krwi.

Jak wybrać najlepszy ciśnieniomierz?

Ciśnieniomierz, który posiada możliwość mierzenia ciśnienia metodą osłuchową jest najlepszym rozwiązaniem dla osób z arytmią. W niektórych modelach mikrofon jest używany do rejestrowania dźwięków serca. Co bardzo ważne, w trakcie wyboru ciśnieniomierza należy zwrócić uwagę na to, gdzie jest mikrofon. Powinien znajdować się w obudowie urządzenia, a nie w mankiecie, gdyż dźwięki z otoczenia mogą zakłócić wynik pomiaru. Precyzja pomiaru ciśnieniomierza powinna być zatwierdzona klinicznie przez Europejskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego.

Czytaj też:

Bibliografia

  • Jaszczyszyn E., Panaszek B., Podstawy elektrofizjologiczne, przyczyny i klasyfikacja zaburzeń rytmu serca – implikacje rokownicze i terapeutyczne, Family Medicine & Primary Care Review 2013; 15, 4: 573–580
  • Wąsowski M., Marcinowska-Suchowierska E., Nadciśnienie tętnicze – odrębności diagnostyczne i terapeutyczne w wieku podeszłym, Postępy Nauk Medycznych, t. XXIV, nr 5, 2011.

Oceń artykuł

(liczba ocen 6)

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!