NAJZDROWSZE MIEJSCE W INTERNECIE

Przewlekły stres - jakie są jego przyczyny i objawy? Jak radzić sobie z długotrwałym stresem?

Przewlekły stres destabilizuje życie i utrudnia codzienne funkcjonowanie. Co więcej, może być źródłem wielu groźnych chorób, z cukrzycą, nadciśnieniem tętniczym i zawałem serca na czele. Radzenie sobie ze stresującymi sytuacjami nie jest proste, ale można się tego nauczyć. Co może być źródłem stresu i w jaki sposób poradzić sobie z tym przykrym odczuciem?
Przewlekły stres
Źródło: 123RF
W skrócie
  • Stres to szereg zaburzeń organicznych, metabolicznych, fizjologicznych i neuropsychicznych wywołanych przez czynniki agresywne. Choć zwykle stres kojarzy się negatywnie, może mieć też pozytywne skutki, np. może działać mobilizująco.
  • W wyniku stresu pobudzona zostaje oś podwzgórze-przysadka-nadnercza oraz układ współczulny. W efekcie zwiększa się poziom glukozy we krwi i wydzielona zostaje adrenalina i noradrenalina.
  • Długotrwała ekspozycja na stres powoduje szereg niekorzystnych objawów fizycznych i psychicznych. Te z kolei mogą prowadzić do wielu ciężkich chorób np. miażdżycy, nadciśnienia, cukrzycy, depresji czy zaburzeń lękowych.
Spis treści

Stres – co to takiego?

Stres – każdy zna go z doświadczenia, ale próby ujęcia go w ramy jednoznacznej definicji często kończą się niepowodzeniem. Pojęcie stresu doczekało się wielu wyjaśnień – zarówno w kontekście psychologicznym i medycznym, jak i socjologicznym. Za obowiązującą można uznać definicję łączącą wszystkie te znaczenia, która określa stres jako organiczne, metaboliczne, fizjologiczne i neuropsychiczne zaburzenia wywołane przez czynniki agresywne.

Potocznie stres kojarzony jest z czymś negatywnym, jednakże ma on także pozytywny wpływ na organizm. Krótkotrwały działa mobilizująco, stymuluje do życia. Z drugiej jednak strony długotrwały lub zbyt silny działa destrukcyjnie. Z badań wynika, że Polacy są bardzo zestresowanym narodem – co piąty mieszkaniec Polski przyznaje, że stres towarzyszy mu każdego dnia. Co gorsza, zdecydowana większość z nas nie potrafi sobie z nim radzić.

Przewlekły stres i jego wpływ na organizm

Dlaczego przewlekły stres działa destrukcyjnie? W ujęciu patofizjologicznym stresujące bodźce prowadzą do pobudzenia osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. Najpierw podwzgórze produkuje kortykoliberynę (CRH), która pobudza przysadkę do wydzielania kortykotropiny (ACTH), która następnie pobudza korę nadnerczy do wydzielania kortyzolu, nazywanego hormonem stresu. Zwiększone stężenie kortyzolu działa immunosupresyjnie i prowadzi do zwiększenia poziomu glukozy we krwi.

W reakcji na stres pobudzony zostaje także układ współczulny. W konsekwencji nadnercza zaczynają wydzielać adrenalinę i noradrenalinę. Wymienione neuroprzekaźniki skutkują m.in. rozszerzeniem źrenic i przyspieszeniem akcji serca.

Jakie są objawy stresu?

Najczęściej mówi się o wpływie stresu na układ współczulny i oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ale pod wpływem czynników stresogennych mobilizują się niemal wszystkie układy narządów w ciele w człowieka – oddechowy, mięśniowy, pokarmowy etc. W efekcie można zaobserwować pojawienie się następujących objawów:

  • wzrost aktywności gruczołów potowych,
  • zaczerwieniona lub blada skóra,
  • napięcie i drżenie mięśni,
  • suchość w ustach,
  • parcie na mocz,
  • zaparcia i biegunki,
  • zaburzenia apetytu,
  • zmęczenie.

Stres odbija się negatywnie nie tylko na naszym ciele, ale także na psychice, wywołując takie objawy jak:

  • lęk, niepokój i panika,
  • przygnębienie i smutek,
  • bezradność,
  • frustracja,
  • labilność emocjonalna,
  • rozdrażnienie,
  • poczucie winy,
  • trudności z koncentracją i pamięcią.
Twój lekarz online
Konsultacja
Umów konsultację ze specjalistą
Sprawdź
79,99 zł zł
E-recepta
Konsultacja z lekarzem
Sprawdź
79,99 zł zł
E-zwolnienie
Konsultacja z lekarzem
Sprawdź
79,99 zł zł

Skutki długotrwałego stresu

Jeśli stres jest długotrwały, może doprowadzić do rozwoju poważnych schorzeń np.:

  • cukrzycy,
  • nadciśnienia tętniczego,
  • zawału serca,
  • obniżonej odporności,
  • bezpłodności,
  • zaburzeń seksualnych,
  • chorób skóry,
  • otyłości,
  • miażdżycy,
  • bezsenności,
  • samoistnych bólów głowy,
  • problemów żołądkowo-jelitowych (m.in. zespół jelita drażliwego)
  • zaburzeń lękowych,
  • depresji,
  • zespołu stresu pourazowego.

Co wywołuje długotrwały stres?

Jakie sytuacje w życiu wyzwalają stres? Każdego stresują nieco inne sytuacje. Specjalistom udało się jednak stworzyć Listę Stresujących Zdarzeń Życiowych. Oto zestawienia przykładowych stresorów, w kolejności od najsilniejszych do najsłabszych:

  • śmierć współmałżonka,
  • rozwód,
  • separacja,
  • kara więzienia,
  • choroba lub uraz,
  • ślub,
  • zwolnienie z pracy,
  • przejście na emeryturę,
  • zmiana pracy,
  • zaciągnięcie kredytu,
  • opuszczenie domu rodzinnego przez dziecko,
  • trudności w relacjach z teściem lub teściową,
  • niezwykłe osiągnięcia osobiste,
  • zmiana osobistych przyzwyczajeń,
  • trudności w relacjach z przełożonym,
  • zmiana godzin zasypiania i wstawania,
  • wakacje,
  • Boże Narodzenie.

W kontekście obecnej sytuacji w kraju do listy należy dopisać stany epidemiologiczne. Psychologowie nie mają wątpliwości co do tego, że epidemia wywołana nowym koronawirusem SARS-CoV-2 jest powodem silnego i zarazem długotrwałego stresu, który może odbić się negatywnie zdrowiu.

Ponadto konflikty zbrojne toczące się na terenie kraju lub państwa ościennego również są ogormnym stresorem. Lęk o życie swoje i rodziny, strach przed okupantem powodują bardzo silny stres, który może wywołać traumę, zespół stresu pourazowego, a także lęk separacyjny

Jak leczyć przewlekły stres?

Istnieje wiele metod radzenia sobie ze stresem. Każdy powinien znaleźć metodę odpowiednią dla siebie, gdyż skuteczna dla jednej osoby nie musi zadziałać u drugiej. Wśród najskuteczniejszych sposobów na odprężenie wymienia się zwłaszcza sport, jogę z elementami medytacji oraz sen.

Jeśli jednak takie metody nie pomagają złagodzić stresu, warto zgłosić się do psychologa. Czasami jedna sesja z terapeutą skoncentrowana na rozpoznaniu i nazwaniu emocji przeżywanych w stresujących sytuacjach wystarczy, by skutecznie rozładować napięcie.

W związku z sytuacją epidemiczną wielu psychologów i terapeutów udziela porad telefonicznie lub online. Warto skorzystać z ich pomocy, jeśli nie potrafimy sobie poradzić z emocjami związanymi z pandemią.

Czytaj również

Bibliografia

  • Maciej Putowski, Marta Podgórniak, Olga Padała, Jacek Zawiślak, Marta Piróg, Monika Sadowska, Stres i jego negatywny wpływ na rozrodczość człowieka, European Journal of Medical Technologies 2014; 3(4): 24-28.
  • Heitzman J, Stres – zjawisko fizjologiczne czy patologiczne?, Postępy Psychiatrii i Neurologii 2002; 3: 27-34.
  • https://wyborcza.pl/TylkoZdrowie/1,137474,20650359,stres-skraca-zycie-nadmierne-napiecie-rujnuje-cialo-i-psychike.html
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Stres
  • Sygit-Kowalkowska E., Radzenie sobie ze stresem jako zachowanie zdrowotne człowieka – perspektywa psychologiczna, [w:] Hygeia Public Health 2014, 49(2): 202-208.
Joanna Woźniak
Artykuł napisany przez
Joanna Woźniak
Dziennikarka i copywriterka, specjalizująca się w tematyce medycznej. Przez blisko pół dekady redaktor i wydawca serwisu internetowego Dziennika Łódzkiego. Współpracowała z łódzkim ośrodkiem TVP. Absolwentka Filozofii oraz Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej na Uniwersytecie Łódzkim. W wolnych chwilach fotografuje kontrasty ulicy i eksperymentuje w kuchni.
Pokaż więcej
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Więcej z kategorii Psychologia
Przeczytaj artykuł
Hermafrodyta, czyli obojnactwo - czym się charakteryzuje?
Przeczytaj artykuł
Jak radzić sobie z depresją?
Przeczytaj artykuł
Obgryzanie paznokci, jedzenie strupów, dłubanie w nosie - co powodują?
Podobne artykuły
Hermafrodyta, czyli obojnactwo - czym się charakteryzuje?
Jak radzić sobie z depresją?
Obgryzanie paznokci, jedzenie strupów, dłubanie w nosie - co powodują?
Lęk separacyjny u dziecka i u dorosłych. Kiedy występuje?
Tanatofobia - lęk przed śmiercią. Jak sobie radzić? Leczenie

Reklama

Może to Cię zainteresuje
Zimne dłonie – jak leczyć? Przyczyny i domowe sposoby
Ukruszony ząb - co należy zrobić, gdy dojdzie do urazu?
Skoki ciśnienia - przyczyny i objawy. Od czego nagłe?
Dieta w ciąży i w czasie karmienia piersią - czy warto stosować olej rzepakowy?

Reklama