Układ moczowy

Zapalenie pęcherza, mocznica, niewydolność nerek to najczęstsze choroby układu moczowego. Podstawowym elementem jest badanie moczu, które wykrywa nieprawidłowości tj. bakterie w moczu czy erytrocyty w moczu. W dziale Układ moczowy odnajdziesz informacje dotyczące przyczyn, objawów i sposobów leczenia chorób układu moczowego.

Zapalenie pęcherza, niewydolność nerek, mocznica – wszystko schorzeniach układu moczowego

Układ moczowy nazywany również układem wydalniczym odpowiedzialny jest za usuwanie z organizmu produktów przemiany materii. Choroby związane z jego funkcjonowaniem najczęściej w początkowych stadiach nie dają żadnych objawów, dlatego warto profilaktycznie wykonywać badanie moczu.

Układ moczowy – budowa i funkcje

Układ moczowy nie jest zbyt skomplikowany. W jego skład wchodzą:

  • Dwie nerki odpowiedzialnych za filtrowanie krwi i oczyszczanie jej z toksyn powstałych w procesie przemiany materii
  • Moczowody, które odprowadzają powstały w nerkach mocz do pęcherza moczowego
  • Pęcherz moczowy – zbiornika, w którym zbiera się mocz
  • Cewka moczowa, przez którą wydalany jest mocz na zewnątrz

Układ moczowy utrzymuje odpowiednią ilość wody w organizmie, a także reguluje ciśnienie krwi. Ponadto usuwa produkty metaboliczne, dbając o odpowiedni poziom gospodarki mineralnej.

Badanie moczu

Badanie moczu powinno być wykonywane profilaktycznie raz w roku, ze względu na bezobjawowe choroby nerek, a także w przypadku jakichkolwiek dolegliwości ze strony układu moczowego.

Analiza moczu pozwala określić:

  • Kolor moczu – prawidłowy mocz ma barwę żółtą, a inne traktowane są jako odstępstwa od normy. Czerwony mocz może świadczyć o krwiomoczu.
  • Przejrzystość moczu – powinien być przejrzysty, jeśli jest mętny może to sugerować obecność leukocytów lub kryształków.
  • Posiew moczu – bakterie w moczu wskazują za zakażenie układu moczowego. Jeśli zostaną wykryte bakterie w moczu w ciąży niezbędne jest wprowadzenie odpowiedniego leczenie, gdyż ich obecność jest niebezpieczna dla dziecka.
  • PH moczu – jako normę uznaje się 4.6–8.0. Prawidłowy mocz na kwaśny odczyn. Zasadowy może oznaczać o zakażenie dróg moczowych.
  • Erytrocyty w moczu – nie powinny być obecne w moczu, jeśli jednak występują może być to objawem krwiomoczu.
  • Ciężar właściwy moczu – norma to 1.005–1.030. Jeśli mocz jest lżejszy może świadczyć to o nadmiernym przyjmowaniu płynów, leków moczopędnych lub ciężkiej choroby nerek. Natomiast wartości powyżej normy mogą wskazywać na niedostateczne nawodnienie organizmu.
  • Bilirubina w moczu (urobilinogen w moczu) – w prawidłowych warunkach usuwana jest wraz z kałem. Jej obecność może wskazywać na uszkodzenie wątroby.
  • Białko w moczu – w prawidłowym moczu nie występuje. Jeśli jednak jest obecne może to świadczyć o chorobach nerek, układu moczowego, układu krążenia, gorączce.
  • Cukier w moczu – nie powinien występować w prawidłowym moczu. Jego obecność może świadczyć o cukrzycy.

Pobranie moczu do badania wymaga odpowiedniej higieny oraz sterylnego pojemniczka na mocz. Przez pobraniem próbki należy dokładnie umyć ręce oraz miejsce intymne. Następnie należy rozpocząć oddawanie moczu do toalety, a próbkę moczu pobrać po chwili z środkowego strumienia - wystarczy ok 20-30 ml. Wyniki badania moczu można odebrać po kilku dniach.

Zapalenie pęcherza moczowego i zapalenie cewki moczowej

Zapalenie pęcherza moczowego i zapalenie cewki moczowej najczęściej wywołane jest przez bakterie. Mogą one dostać się do układu moczowego poprzez:

  • kontakty seksualne
  • nieodpowiednią higienę
  • cewnikowanie

Zakażenie układu moczowego zdecydowanie częściej występuje u kobiet, ze względu na podatność anatomiczną – krótszą cewkę moczową, przez którą łatwiej dostają się bakterie do dróg moczowych.

Zapalenie dróg moczowych ma następujące objawy:

  • Ból pęcherza
  • Pieczenie przy oddawaniu moczu
  • Bolesne parcie na mocz
  • Gorączka – nie występuje zawsze

Diagnostyka opiera się na stwierdzeniu powyższych objawów, a także wykonywane jest badanie ogólne moczu. Wyniki moczu stwierdzają liczne bakterie.

Leczenie polega na przyjmowaniu leków o działaniu bakteriobójczym, przeciwgorączkowych (w razie potrzeby), a także należy dbać o ciepłą bieliznę. Przeziębiony pęcherz dodatkowo spotęguje dolegliwości.

Niewydolność nerek

Niewydolność nerek to zaburzenie ich funkcjonowania prowadzące do poważnych konsekwencji dla organizmu. Chore nerki nie są w stanie odpowiednio oczyszczać organizmu, a także utrzymywać odpowiedniej gospodarki wodnej i mineralnej. Wyróżniana jest:

  • Przewlekła niewydolność nerek – jest nieodwracalnym i postępującym uszkodzeniem nerek. Najczęściej wywołana jest cukrzycą, nadciśnieniem lub torbielowatością nerek.
  • Ostra niewydolność nerek – jest gwałtownym uszkodzeniem pracy nerek. Najczęściej spowodowana jest przez zapalenie nerek lub działanie przyjmowanych leków.

Niewydolność nerek – objawy

  • Obrzęki
  • Nudności
  • Osłabienie
  • Obniżenie temperatury ciała
  • Nadmierne pragnienie

Leczenie niewydolności nerek powinno rozpocząć się od zwalczania choroby podstawowej wywołującej zaburzenia. W przypadku znacznej niewydolności stosowane jest leczenie nerkozastępcze w postaci dializy otrzewnowej/hemodializy lub przeszczep nerki.

Mocznica

Mocznica to nie jest samodzielna jednostka chorobowa, a zespół objawów świadczący o znaczniej niewydolności nerek.

Może być wywołana przez:

  • Choroby miąższu nerek
  • Chorób żył i tętnic
  • Kamicę nerkową
  • Znaczą utratę płynów ustrojowych

Mocznica objawia się następującymi symptomami:

  • Brak apetytu
  • Wymioty i nudności
  • Biegunka
  • Drętwienie i skurcze kończyn
  • Bóle głowy
  • Anemia
  • Zapach amoniaku z ust

Leczenie mocznicy polega na usuwaniu skutków niewydolności przy pomocy dializ otrzewnowych lub hemodializ. Często pacjenci kwalifikowani są do przeszczepu.

Układ moczowy – choroby nerek

Oprócz wyżej opisanych chorób nerek bardzo często diagnozowane są:

Aby zapobiegać chorobom układu moczowego należy stosować odpowiednią higienę, a warto zadbać o zdrowy styl życia. Niezbędną profilaktyką są badania okresowe – raz w roku, które pozwolą określić stan organizmu. W przypadku układu moczowego jest to szczególnie ważne, gdyż schorzenia nerek zazwyczaj atakują bezobjawowo i prowadzą do wielu groźnych komplikacji. Ból nerek zazwyczaj świadczy o zaawansowanym stadium choroby.