Ból ucha u dziecka - jakie są jego przyczyny? Rodzaje i metody leczenia bólu ucha u dzieci

Ból ucha u dziecka, gorączka, ogólne złe samopoczucie – niestety, to mogą być objawy bakteryjnego zapalenia ucha środkowego. Jest to jedna z najczęściej spotykanych chorób wieku dziecięcego, bolesna i męcząca. Czy są inne przyczyny bólu ucha? Jakie są domowe sposoby na ból ucha u dziecka? Co oznacza ból ucha bez gorączki?
  • Ból ucha u dziecka może mieć przyczyny bezpośrednie (związane ze zmianami w samym uchu) i pośrednie (wywołane np. przez infekcje górnych dróg oddechowych). W celu właściwego zdiagnozowania przyczyn dolegliwości, należy udać się z dzieckiem na wizytę do pediatry.
  • Ból ucha u dziecka najczęściej jest wywołany przez zapalenie ucha środkowego, zapalenie ucha zewnętrznego lub nieżytowe zapalenie ucha. Inne powody bólu ucha to zapalenie migdałków, ból zęba i dysfunkcje stawów skroniowo-żuchwowych.
  • Ból ucha można łagodzić za pomocą domowych sposobów np. ciepłych, suchych okładów. Podstawą leczenia infekcji jest jednak terapia antybiotykami, lekami przeciwgorączkowymi i przeciwbólowymi.
SPRAWDŹ TEŻ: Choroby ucha - jakie są najczęstsze schorzenia ucha wewnętrznego, środkowego i zewnętrznego?
Spis treści

Ból ucha u dziecka

Ból ucha u dziecka jest jednym z najczęściej spotykanych powodów konsultacji pediatrycznych. Dotyczy on zwłaszcza grupy dzieci młodszych do 5 roku życia. Ta dolegliwość może być bezpośrednio spowodowana zmianami w obrębie struktur samego ucha, ale może też być tzw. bólem udzielonym – wywołanym przez pośrednie procesy chorobotwórcze w obrębie gardła, krtani, nosa czy jamy ustnej.                                             

W przypadku bólu ucha koniecznie należy zasięgnąć opinii pediatry lub laryngologa w celu ustalenia przyczyny dolegliwości i wdrożenia odpowiedniego sposobu leczenia. Podstawowym badaniem w diagnostyce bólu ucha jest badanie otoskopowe. Powinno być ono przeprowadzone również u dzieci gorączkujących (zwłaszcza niemowląt), z infekcjami dróg oddechowych, u wymiotujących niemowląt, dzieci manifestujących nieuzasadniony niepokój czy pacjentów zgłaszających niedosłuch.

Objawy zapalenia ucha u dziecka

Objawy zapalenia ucha u dziecka:

  • silny, rozpierający ból ucha;
  • uczucie pełności w uchu;
  • pulsujący ból głowy;
  • upośledzenie słuchu o różnych nasileniach;
  • szum w uszach,
  • gorączka (u dzieci nawet do 40ºC, często z współwystępującą biegunką, dziecko może być rozdrażnione, płaczliwe),
  • ogólne złe samopoczucie;
  • niepokój i zaburzenia snu;
  • utrata apetytu, u niemowlaków występuje niechęć do ssania
  • obfity wyciek ropny o nieprzyjemnym zapachu,
  • może dojść do perforacji błony bębenkowej, co łączy się ze złagodzeniem lub ustąpieniem dolegliwości bólowych,
  • możliwa bolesność uciskowa wyrostka sutkowatego;
  • małe dzieci próbują dotknąć ucha bądź je zakryć.

Poza uciążliwymi dolegliwościami choroba może doprowadzić do stałego pogorszenia lub utraty słuchu, a nawet do porażenia nerwu twarzowego. Aby zapobiec powikłaniom u dziecka, powinno się jak najszybciej rozpocząć leczenie.

Jakie są przyczyny bólu ucha u dziecka?

Do przyczyn bezpośrednich bólu ucha możemy zaliczyć:

  • ostre zapalenie ucha środkowego,
  • zapalenie ucha zewnętrznego,
  • uraz,
  • ciało obce w uchu,
  • zapalenie wyrostka sutkowatego,
  • obecność czopa woskowinowego.

Wśród przyczyn pośrednich dolegliwości usznych wymienić należy:

  • ból gardła,
  • ból zęba,
  • zapalenie zatok obocznych nosa,
  • zapalenie ślinianki przyusznej lub okolicznych węzłów chłonnych.

Ból ucha u dziecka – wstępne badanie

W przypadku pojawienia się bólu ucha u dziecka należy w pierwszej kolejności ocenić stopień nasilenia dolegliwości. Poziom bólu można zbadać dotykając okolicy ucha dziecka. Ponadto należy sprawdzić, czy w uchu nie znajduje się ciało obce lub nadmiar woskowiny oraz czy nie ma wysięku z ucha. Należy również zmierzyć temperaturę ciała dziecka, sprawdzić drożność nosa oraz ocenić, czy nie męczą go również inne dolegliwości.

Ból ucha u dziecka – domowe sposoby leczenia

Domowe sposoby na ból ucha u dziecka można stosować w przypadku gdy nie mamy do czynienia z poważniejszą infekcją. W przypadku podejrzenia zapalenia ucha środkowego, ciała obcego w uchu, czy zauważeniu innych niepokojących objawów, dziecku powinien udzielić pomocy lekarz.

Jeżeli nie ma przeciwwskazań ze strony lekarza, można stosować domowe sposoby, które mają przede wszystkim rozgrzać obolałe miejsca i w ten sposób uśmierzać ból. Warto również dziecku podać leki przeciwbólowe.

Domowe sposoby na ból ucha u dziecka to m.in.:

  • Olejek kamforowy – należy wcierać 1-2 krople z tyłu małżowiny usznej, do 3 razy dziennie;
  • Oliwa z oliwek – delikatnie podgrzaną oliwę (ma być ciepła, nie gorąca), można w niewielkich ilościach (kropelkach) aplikować bezpośrednio do ucha.
  • Okład z cebuli –  surowe plastry cebuli można owinąć czystą szmatką, bądź sok wcześniej wyciśnięty z cebuli wykorzystać do zrobienia kompresu, który przykładamy do ucha. Do kompresu można również użyć cebuli ugotowanej do miękkości.
  • Czosnek, ze względu na swoje właściwości antyseptyczne – sokiem wyciśniętym ze świeżego czosnku można delikatnie smarować wewnętrzną stronę ucha.
  • Rozgrzewanie ucha okładami z ciepłej wody, bądź przyłożenie do ucha termoforu.
  • Delikatny masaż ucha, który doprowadzi do poprawienia krążenia, ale nie spowoduje dodatkowych dolegliwości bólowych.

Ból ucha u dziecka bez gorączki – zapalenie ucha zewnętrznego

Ból ucha u dziecka bez gorączki może mieć różne podłoże, począwszy od powikłań po katarze, poprzez obecność w uchu ciała obcego, stan pourazowy, czopy woskowinowe, po infekcje. Ból ucha u dziecka związany z ostrym stanem zapalnym ucha zewnętrznego lub ucha środkowego również może objawiać się bez podwyższonej temperatury ciała.

Zapaleniu ucha zewnętrznego mogą towarzyszyć:

  • bardzo silne dolegliwości bólowe, nawet przy najlżejszym dotknięciu płatka usznego,
  • obrzęk przewodu słuchowego,
  • świąd,
  • nasilanie się bólu przy żuciu,
  • promieniowanie bólu do szczęki.

Ponadto dziecko może trzymać się za ucho, zakrywać je rączką, płakać i krzyczeć z bólu, nie pozwalać się dotknąć w okolice ucha.

Ból ucha u dziecka bez gorączki – zapalenie ucha środkowego

W przypadku zapalenia ucha środkowego, bólowi może towarzyszyć pogorszenie słuchu i wysięk z ucha. Małe dziecko może być rozdrażnione, płaczliwe i chwytać rączką za ucho. Ból ucha u dziecka bez gorączki może nasilać się w nocy i wybudzać malucha ze snu.

Ból ucha u dziecka bez gorączki – jakie mogą być inne przyczyny bólu?

Ból ucha u dziecka bez gorączki może również występować bez objawów stanu zapalnego i co za tym idzie, mieć zupełnie inne podłoże. Dolegliwości bólowe ucha mogą towarzyszyć dziecku przy:

Ból ucha u dziecka przy katarze – przyczyny

Ból ucha u dziecka przy katarze powodują zazwyczaj te same wirusy, które wywołują infekcję górnych dróg oddechowych. Stan ten nazywany jest kataralnym zapaleniem ucha, bądź nieżytowym zapaleniem ucha i stanowi rodzaj powikłania po przeziębieniu. 

W tym przypadku, ból wywołują patogeny, które z błony śluzowej nosa przedostają się na błonę śluzową trąbki słuchowej i ucha środkowego. Podczas kataru, śluzówka nosa dziecka produkuje nadmiar wydzieliny, która częściowo spływa nosem, a częściowo do gardła. Tam z kolei znajduje się ujście do wspomnianej trąbki słuchowej. U dzieci trąbki słuchowe są krótsze i szersze niż u dorosłych, dlatego ból ucha przy katarze mogą odczuwać znacznie częściej.

Ból ucha u dziecka przy katarze – jak go uniknąć?

Aby uniknąć bólu ucha dziecka przy katarze, warto zadbać o prawidłową toaletę nosa i poprawne usuwanie wydzieliny. Im mniej wirusów w nosie, tym mniejsze prawdopodobieństwo przedostania się ich do ucha środkowego.

Ból ucha przy katarze to dolegliwość wtórna, dlatego w przypadku kataralnego zapalenia ucha u dziecka ważne jest odpowiednie leczenie choroby pierwotnej. W momencie gdy maluch odczuwa dolegliwości bólowe w uchu, najlepiej zgłosić się z nim do lekarza. Nie należy lekceważyć nawet najdrobniejszego uczucia kłucia w uchu, czy niedosłuchu lub przeciągającego się odczucia zatkanych uszu.

Skąd się bierze zapalenie ucha u dziecka?

Zapalenie ucha u dziecka często zaczyna się od przeziębienia w postaci wirusowej infekcji górnych dróg oddechowych, które powoduje zapalenie trąbki słuchowej. Zapalenie może doprowadzić do całkowitego jej zablokowania, zamykając płyn w uchu środkowym.

Gromadzący się wysięk powoduje ucisk na błonę bębenkową, jej niedokrwienie, co w konsekwencji może spowodować perforację i ustąpienie dolegliwości bólowych. O dokonanej perforacji świadczy wydzielina w przewodzie słuchowym lub wyciek z ucha (najpierw surowiczy, potem ropny). 

Ze względu na ważne funkcje, jakie pełni trąbka słuchowa, istotne jest utrzymanie jej prawidłowej drożności.

Zapalenie ucha u dziecka – jak je wyleczyć? 

Domowe sposoby na zapalenie ucha u dziecka nie wyleczą schorzenia, mogą tylko pełnić funkcję pomocniczą w łagodzeniu bólu. Ciepłe suche okłady mogą przyspieszyć pęknięcie błony bębenkowej i tym samym udrożnić odpływ dla wydzieliny. Jednak leczenie bakteryjnego zapalenia ucha polega głównie na farmakoterapii antybiotykami oraz podawaniu leków działających przeciwbólowo i przeciwgorączkowo.

W niektórych przypadkach wprowadza się leki przeciwhistaminowe i krople do nosa zawierające substancje obkurczające naczynia, w celu udrożnienia ujścia ucha od strony gardła. Niekiedy konieczne okazuje się też wykonanie paracentezy, czyli zabiegu polegającego na nacięciu błony bębenkowej, żeby umożliwić odpływ ropnej wydzieliny z ucha.

Czytaj również

Bibliografia

  • Niemczyk, E., Dębska, M., & Zawadzka-Głos, L. (2015). Ostre zapalenie ucha środkowego u dzieci hospitalizowanych w roku 2014 w Klinice Otolaryngologii Dziecięcej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. N Ped, 19, 87-92.
  • Niedzielska, G. Ocena skutecznoœci i bezpieczeństwa terapii ostrego zapalenia ucha œrodkowego u dzieci w praktyce ambulator ambulatoryjnej.
  • Szyfter, W., & Wierzbicka, M. (2009). Ostre zapalenie ucha środkowego u dzieci–problem stale aktualny. Pediatria Polska, 84(5), 446-449.
  • Lewandowska, M. (2020). Problemy rozwojowe dzieci w wieku przedszkolnym w przebiegu chorób ucha środkowego. Niepełnosprawność-Dyskursy Pedagogiki Specjalnej, (37), 88-101.
  • Skotnicka, B. (2007). Powikłania zapaleń ucha środkowego u dzieci w dobie antybiotykoterapii. Otolaryngologia Polska, 61(5), 779-783.
Artykuł napisany przez
Marta  Roszkowska
Marta Roszkowska
Skonstruowana z zamiłowania do poznawania ludzi i świata. Z wykształcenia dziennikarka, specjalistka PR, trenerka i projektantka graficzna. Od ponad 20 lat spaja obszary mediów tradycyjnych z nowymi, współpracując po drodze z redakcjami, pisząc, fotografując, redagując, kierując zespołami, wydając gazety i serwisy internetowe. Na przestrzeni lat związana m.in. z Dziennikiem Łódzkim, serwisami Nasze Miasto i Moje Miasto. Obecnie łączy pasje do sztuk wszelakich z zawodowym doświadczeniem i układa własne formy przekazu.
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!
Więcej z kategorii: Parenting
Przeczytaj artykuł
Dziecko autystyczne - jak rozpoznać? Historia Mateusza
Przeczytaj artykuł
Zespół Aspergera - objawy, diagnoza, przyczyny i leczenie
Podobne artykuły
Dziecko autystyczne - jak rozpoznać? Historia Mateusza
Zespół Aspergera - objawy, diagnoza, przyczyny i leczenie
Gorączka przy ząbkowaniu - ile trwa i jaka temperatura?
Zapalenie napletka u dziecka - domowe sposoby i leczenie

Reklama

Może to Cię zainteresuje
Stan podgorączkowy - od ilu stopni? Przyczyny u dziecka i dorosłego
Zespół Westa - objawy i rokowania. Czy jest wyleczalny?
Arachnofobia – co to jest? Objawy, test i leczenie
Częste odbijanie - po jedzeniu i powietrzem. Co oznacza?
Anemia w ciąży – objawy. Co jeść i kiedy do szpitala?

Reklama