Najzdrowsze miejsce w internecie

Utrata węchu i smaku – przyczyny. Jak długo może trwać?

Utrata węchu i smaku może powodować dyskomfort i negatywnie wpływać na codzienne funkcjonowanie człowieka. Przyczyn takich zaburzeń jest wiele. Co leży u podłoża problemu i co robić, gdy się on pojawi?
Jak odzyskać węch
Źródło: 123RF
W skrócie
  • Utrata węchu i smaku może mieć wiele różnych przyczyn. Do najczęstszych należą: katar, zapalenie zatok, infekcje dróg oddechowych, Covid-19.
  • Węch i smak są ze sobą ściśle powiązane. Zwykle utrata węchu wpływa również na osłabienie lub brak odczuwania smaku.
  • Leczenie zaburzeń węchu i smaku polega na niwelowaniu ich przyczyn. Niekiedy zaburzenia są wynikiem działania pewnych leków.
SPRAWDŹ TEŻ: Rozwój zmysłów u dziecka - jak go wspierać?
Spis treści

Przyczyny utraty węchu i smaku

W ostatnim czasie objaw utraty węchu i smaku kojarzony jest głównie z Covid-19, ponieważ wirus wywołujący chorobę rzeczywiście często atakuje komórki nerwowe odpowiedzialne za odbieranie bodźców smakowych i zapachowych. Covid-19 nie jest jednak jedyną możliwą przyczyną utraty węchu i smaku, a podłoża problemu mogą być różnorakie. Wśród najczęstszych wymienia się:

Kiedy utrata węchu i smaku związana jest z katarem, infekcją wirusową czy stanem zapalnym, nie ma powodu do niepokoju. Powinna jednak ustąpić wraz z ustąpieniem pozostałych objawów. Jeśli jednak utrzymuje się przez dłuższy czas lub nie towarzyszą jej inne objawy przeziębienia, należy skonsultować ją z lekarzem.

Zdarza się również, że utrata powonienia sygnalizuje poważne choroby. Tętniak czy guz mózgu może bowiem uciskać obszary odpowiedzialne za odczuwanie zapachów. Zaburzenia zmysłowe bywają także symptomem niektórych chorób psychicznych, dlatego objawów nie wolno lekceważyć.

Utrata węchu bez utraty smaku

Węch i smak są zmysłami ściśle ze sobą powiązanymi, a narządy tych dwu zmysłów stale ze sobą współpracują. Można to zauważyć choćby w sytuacji, kiedy ślina napływa do ust już od samego zapachu jedzenia.

Mimo, że za odbieraniem bodźców smakowych stoją kubki smakowe umiejscowione na języku, a zapachowych – nabłonek węchowy znajdujący się w górnej części jamy nosowej, ogólne wrażenia smakowe budowane są przez obydwa zmysły.

Utrata węchu bez utraty smaku zdarza się więc dość rzadko. Zwykle, kiedy pacjent przestaje odczuwać zapachy, jego zdolności odczuwania smaku również zostają zaburzone.

Anosmia – całkowite upośledzenie węchu – może mieć charakter wrodzony lub nabyty. Przyczyny braku węchu to np.:

  • urazy mechaniczne nosa,
  • uszkodzenie nerwów węchowych na skutek interwencji chirurgicznej lub urazu mechanicznego głowy,
  • stosowanie niektórych leków,
  • urazy chemiczne.

W takich przypadkach niekiedy mimo osłabienia węchu, smak może pozostać, choć – bez względu na przyczynę zaburzeń węchu – ogólne wrażenie towarzyszące jedzeniu i tak zwykle ulega pewnym zmianom.

Ile trwa utrata węchu i smaku?

Odpowiedź na to pytanie nie jest jednoznaczna, ponieważ to, jak długo trwa utrata węchu i smaku, zależy przede wszystkim od podłoża problemu oraz indywidualnych predyspozycji pacjenta.

Jeśli u podłoża leży np. zapalenie zatok i towarzyszący mu silny katar, wiele zależy od rozległości stanu zapalnego, stopnia jego zaawansowania oraz reakcji organizmu na zastosowane leczenie. Nie da się w prosty sposób określić, ile trwa brak smaku i węchu, ponieważ u niektórych pacjentów stan zapalny mija po kilku dniach od rozpoczęcia leczenia, a u innych ma charakter nawracający i trwa tygodniami.

Kiedy utrata węchu i smaku towarzyszy zakażeniu koronawirusem, po ilu dniach wracają prawidłowe doznania zmysłowe? Tutaj także bywa różnie. Niektóre osoby szybko odzyskują sprawność odczuwania, u innych zostaje ona upośledzona nawet na kilka tygodni.

Kiedy utrata węchu i smaku nie wraca w ogóle? Zdarza się tak, kiedy trwałemu uszkodzeniu ulegają ośrodki mózgowe odpowiedzialne za odbieranie tych właśnie bodźców. Stan taki może być wynikiem np. mechanicznego urazu głowy.

Leczenie utraty węchu i smaku

Wszelkie zaburzenia zmysłowe mogą być dokuczliwe i ograniczać codzienne funkcjonowanie, stąd pytanie, jak leczyć utratę węchu i smaku. Warto wiedzieć, że likwidowanie tego rodzaju objawów polega przede wszystkim na wyeliminowaniu ich przyczyny. Leczenie utraty węchu towarzyszące przeziębieniu będzie polegało na walce z infekcją, towarzyszące alergii – na izolowaniu się od czynnika uczulającego oraz niwelowaniu kataru.

Co robić, gdy utrata węchu i smaku pojawia się na skutek stosowania niektórych leków? Wówczas najlepiej skonsultować się z lekarzem, który być może zaleci alternatywną terapię. Zdarza się bowiem, że pacjent odczuwa:

  • utratę węchu po kroplach do nosa – krople działają bezpośrednio na błonę śluzową nosa i niekiedy reakcją na zawarte w nich substancje mogą być zaburzenia powonienia,
  • utratę węchu i smaku po antybiotykach – niektóre leki wpływają na receptory zmysłowe i mogą upośledzać ich funkcje.

Jak odzyskać węch i smak? W przypadku wystąpienia działań niepożądanych należy poradzić się lekarza, czy mimo wszystko należy kontynuować leczenie, czy też należy je przerwać lub zmienić.

Kiedy zaburzenia związane są z przeziębieniem lub nieżytem nosa, można wspomagająco zastosować inhalacje z ziół na utratę węchu. Niektóre zioła (np. rumianek) wykazują działanie przeciwzapalne, przyspieszając gojenie śluzówki i niwelując przykre objawy infekcji. Mogą okazać się zatem skutecznymi sposobami na to, jak przywrócić węch i smak.

Utrata węchu i smaku a zatoki

Jedną z najpowszechniejszych przyczyn braku węchu i smaku są chore zatoki. Przestrzenie znajdujące się w okolicach nosa i czoła dość często zapadają na rozmaite infekcje bakteryjne i wirusowe, w konsekwencji których rozwija się w nich stan zapalny.

Objawia się on pogorszeniem ogólnego samopoczucia, bólami (a niekiedy też zawrotami) głowy, czasem gorączką oraz gęstą wydzieliną z nosa o żółtawym lub zielonawym zabarwieniu.

Utrata węchu przy zapaleniu zatok ma charakter przejściowy i głównie wiąże się ze zmniejszoną drożnością nosa. Wydzielina zwykle jest gęsta, oblepia błonę śluzową lub zupełnie zatyka jamę nosową, co znacząco zaburza odbieranie bodźców zapachowych.

Brak węchu od zatok może czasem utrzymywać się jakiś czas nawet po ustąpieniu kataru, jednak w przypadku przedłużającej się dolegliwości należy zgłosić się do lekarza.

Utrata węchu i smaku przy katarze

Sam nieżyt nosa również może mieć wiele przyczyn. Utrata węchu i smaku przy katarze nie zawsze związana jest z zapaleniem zatok. Niekiedy towarzyszy np. zwykłemu przeziębieniu lub alergii wziewnej. Są to przypadki, w których błona śluzowa nosa także może być silnie podrażniona, a jej funkcje upośledzone.

Utrata smaku i węchu przy przeziębieniu może wiązać się z samą obecnością gęstej wydzieliny i zmniejszoną drożnością nosa lub np. ze stosowanym leczeniem, np. kroplami do nosa.

Utrata węchu w przeziębieniu, w połączeniu z osłabieniem i uczuciem ogólnego rozbicia może prowadzić do braku apetytu. W okresach obniżonej odporności warto jednak zadbać o zbilansowaną dietę, by zmęczony infekcją organizm był odpowiednio odżywiony i mógł czerpać z pożywienia witaminy i inne cenne mikroelementy.

Utrzymująca się przez dłuższy czas utrata węchu po przeziębieniu i ustąpieniu innych jego objawów, powinna być skonsultowana z lekarzem.

Czytaj również

Bibliografia

  • Węch, smak, dotyk, Platforma edukacyjna Ministerstwa Edukacji i Nauki https://zpe.gov.pl/a/wech-smak-dotyk/DkajbcxiG [23.02.2022].
  • P. Rapiejko, A. Lipiec, Zaburzenia zmysłu węchu, Uniwersytet Medyczny w Warszawie https://www.researchgate.net/publication/350540637_Zaburzenia_zmyslu_wechu [23.02.2022].
  • H. Sienkiewicz-Jarosz, Zmysł węchu – fizjologia i patologia, I Klinika Neurologiczna, Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie https://podyplomie.pl/publish/system/articles/pdfarticles/000/013/540/original/6-10.pdf?1477050218 [23.03.2022].
  • Rola fizjoterapii w pokonywaniu skutków choroby COVID-19 – komentarz ekspercki dr hab. Jan Szczegielniak Konsultant Krajowy w dziedzinie fizjoterapii. Rehabilitacja w praktyce.2021;2:13-14.
  • Rapiejko P. Badanie zmysłu węchu. In: Niemczyk K, Jurkiewicz D, Składzień J et al (ed). Otolaryngologia kliniczna. Vol 1. Medipage, Warszawa 2014: 121-3.
Justyna Gabrysiak-Kula
Artykuł napisany przez
Justyna Gabrysiak-Kula
Copywriterka, od kilku lat specjalizująca się w tematyce medycznej, kosmetycznej i parentingowej. Autorka kilkuset artykułów o zdrowiu, urodzie i na tematy pokrewne. Absolwentka kulturoznawstwa, dla której obcowanie z kulturą zawsze było ważnym obszarem życia. Prywatnie matka dzieciom, kocha muzykę i pływanie.
Pokaż więcej
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Więcej z kategorii Zdrowie
Przeczytaj artykuł
Domowe sposoby na katar - cieknący, zatokowy, alergiczny
Przeczytaj artykuł
Gronkowiec w nosie – objawy, leczenie i naturalne sposoby
Bakterie wydobywające się z nosa
Przeczytaj artykuł
Opryszczka w nosie - objawy i leczenie. Jak się jej pozbyć?
Nos z infekcją zapalną
Podobne artykuły
Domowe sposoby na katar - cieknący, zatokowy, alergiczny
Gronkowiec w nosie – objawy, leczenie i naturalne sposoby
Opryszczka w nosie - objawy i leczenie. Jak się jej pozbyć?
Płukanie zatok - jak i czym płukać zatoki w domu?
Wymaz z nosa - wyniki i przygotowanie do badania

Reklama

Może to Cię zainteresuje
Clear Aligner - działanie i efekty. Jaka cena całego leczenia?
Analiza składu ciała - waga i normy. Na czym polega BIA?
Zapaść serca - objawy i przyczyny. Jak wygląda leczenie?
Spanie nago - czy jest zdrowe? W pojedynkę i z partnerem

Reklama