Kinaza fosfokreatynowa - normy i interpretacja badania CK

Zmiana poziomu kinazy kreatynowej w organizmie może mieć związek z nadmiernym wysiłkiem fizycznym, chorobą stawów, a także zawałem serca. Badania CK zleca się również w monitorowaniu leczenia statynami.
Wysportowana osoba
Źródło: 123RF

Spis treści

Kinaza kreatynowa (inaczej kinaza fosfokreatynowa) jest enzymem wytwarzanym przez komórki o dużym zapotrzebowaniu energetycznym, występujące głównie w mięśniach tak szkieletowych, jak i gładkich. Może je jednak produkować także mózg, komórki fosforeceptorowe, rzadziej plemniki.

To dzięki temu enzymowi odbudowują się w organizmie zapasy związku umożliwiającego gromadzenie i magazynowanie energii (tzw. fosfokreatyny). Zmiana poziomu kinazy kreatynowej w organizmie może wynikać z dużego obciążenia wysiłkiem fizycznym, zwłaszcza, jeśli człowiek nie jest do aktywności przyzwyczajony, z choroby stawów, a także zawału serca.

U zdrowego człowieka ilość kinazy kreatynowej jest niewielka, dlatego, gdy jej poziom wzrasta w surowicy krwi jest możliwość rozpoznania różnych schorzeń.

Kinaza kreatynowa normy

Przedziały wartości prawidłowych stężenia kinazy kreatynowej są zależne od płci i wynoszą: u mężczyzn – 24-195 IU/l, kobiet – 24-170 IU/l.

Formy kinazy fosfokreatynowej

Ze względu na miejsce powstawania kinazę kreatynowa oznacza się w następujący sposób:

●      kinaza kreatynowa MM (powstaje w mięśniach szkieletowych)

●      kinaza kreatynowa MB (powstaje w mięśniu sercowym)

●      kinaza kreatynowa BB (powstaje w mózgu)

Reklama

CK MB a diagnostyka zawału serca

Choć kinaza kreatynowa MB powstaje w mięśniu sercowym, to badanie jej poziom nie jest najbardziej pomocnym badaniem przy rozpoznawaniu zawału serca. Dzieje się tak dlatego, że wzrost tego enzymu we krwi u pacjenta, który przeszedł zawał serca, następuje dopiero po kilkunastu, a czasem 20 godzinach. A wiadomo, że czas w rozpoznawaniu zawału gra kluczową rolę. Dlatego o wiele bardziej swoistym badaniem w tym przypadku jest zbadanie stężenia troponin, które wzrasta już po sześciu godzinach od zawału serca.

Badanie CK - wskazania

Badania aktywności kinazy kreatynowej w surowicy wykorzystuje się za to w diagnostyce różnych innych chorób. Badanie przeprowadza się pobierają próbkę krwi z żyły łokciowej. Pacjent powinien być na czczo, najlepiej, żeby ostatni posiłek zjadł 8-12 godzin przed badaniem. Wynik badania powinien być już następnego dnia.

Badanie zleca się przy podejrzeniu schorzeń, którym zazwyczaj występuje podwyższona aktywność kinazy kreatynowej, czyli:

●       uszkodzeniach mięśni szkieletowych lub chorobach mięśni

●       chorobach ośrodkowego układu nerwowego

●       zatorze płuc

●       wstrząsie

●       niedoczynności tarczycy

●       podczas intensywnej radioterapii

●       napadach epilepsji

●       wylewach

●       przy zażywaniu statyn w terapii antycholesterolowej

●       zatruciu tlenkiem węgla

●       wstrzyknięciach domięśniowych

Jeśli w badaniu wyjdzie kinaza kreatynowa powyżej normy, może to świadczyć o reumatoidalnym zapaleniu stawów lub uszkodzeniu wątroby w wyniku choroby alkoholowej.

Badanie CK w trakcie leczenia antycholesterolowego

U pacjentów leczonych preparatami, które mają za zadanie obniżenie cholesterolu, zleca się co pewien czas badanie stężenia kinazy kreatynowej, a także kontrolne badanie przed rozpoczęciem terapii. Statyny stosowane w terapii antycholesterolowej mogą bowiem powodować miopatię, która objawia się bólami mięśni lub doprowadzić do ich uszkodzenia. Głównym zagrożeniem, choć trzeba przyznać, że bardzo rzadko występującym, jest tu rabdomioliza, która polega na uszkodzeniu tkanki mięśni poprzecznie prążkowanych.

Kinaza kreatynowa podwyższona u sportowców

Badanie kinazy kreatynowej jest jednym z najbardziej popularnych i najszerzej stosowanych w sporcie wyczynowym badań, które pomagają kontrolować proces treningowy i jego wpływ na kondycję sportowca. We krwi sportowca podczas intensywnego wysiłku fizycznego dochodzi do mikrouszkodzeń komórek mięśniowych i zwiększenia przepuszczalności błony komórkowej. Do krwi przedostają się wtedy komórki mięśniowe, im wysiłek większy, tym jest ich więcej.

Zaobserwowano, że na aktywność kinazy kreatynowej wpływ ma nie tylko sam wysiłek fizyczny, jego intensywność, ale znaczenie ma również jego rodzaj.

Dla sportowców amatorów wynik badania CK powyżej 400 IU/l zazwyczaj oznacza bardzo ciężki, a nawet za ciężki trening. U zawodników wyczynowych wynik ten w skrajnych przypadkach może przekroczyć nawet 1000 IU/l.

Najwyższy poziom CK występuje po długotrwałych ćwiczeniach, takich jak biegi ultra, a także przy ćwiczeniach siłowych. CK rośnie gwałtownie także przy:

  • tzw. wysiłkach ekscentryczny, przy których częściej dochodzi do uszkodzeń mięśni. Tak jest np. przy zbiegach, kiedy mięsień mimo skurczu ulega rozciąganiu
  • na początku treningu, po dłuższej bezczynności lub po zbyt długim odpoczynku
  • nowych rodzajach ćwiczeń, do których mięśnie nie były przyzwyczajone
  • zwiększonej masie mięśniowej
  • indywidualnych predyspozycjach do wzrostu kinazy kreatynowej w surowicy krwi (są zawodnicy tzw. nisko i wysokokinazowi)

 U sportowców zawodowych badanie CK przeprowadza się głównie przed zawodami, po to, żeby uniknąć u zawodnika zbytniego obciążenia treningowego.  

  • Czytaj więcej w dziale: Sport

Oceń artykuł

(liczba ocen 27)

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!