Pierwszy w historii zabieg, który przywrócił słuch. Trwał 16 minut. Sprawdź❗
Pierwszy w historii zabieg, który przywrócił słuch. Trwał 16 minut. Sprawdź❗
Pierwszy w historii zabieg, który przywrócił słuch. Trwał 16 minut. Sprawdź❗

Nadczynność tarczycy u dzieci - jak się objawia? Leczenie i dieta

Zaburzenia funkcji tarczycy – nadczynność i niedoczynność – to dolegliwość dotykająca głównie ludzi dorosłych, szczególnie dojrzałe kobiety. W ostatnich latach jednak diagnozowana jest coraz częściej u najmłodszych pacjentów. Jakie są objawy nadczynności tarczycy u dzieci i jak wygląda leczenie?
Badanie tarczycy u dziecka
źródło:123RF
Spis treści

Reklama

Funkcje tarczycy u dzieci a jej nadczynność

Tarczyca jest gruczołem wydzielania wewnętrznego. Składa się z dwóch płatów bocznych oraz wąskiej cieśni łączącej te płaty. U człowieka umiejscowiona jest u podstawy szyi.

Głównym zadaniem tarczycy jest produkcja hormonów:

  • trójjodotyroniny (T3),
  • tyroksyny (T4),
  • kalcytoniny (odgrywa rolę w regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej organizmu);

T3 i T4 są odpowiedzialne za wiele podstawowych funkcji ludzkiego organizmu, przede wszystkim za metabolizm w jego narządach wewnętrznych i tkankach. Regulują one funkcjonowanie:

  • układu pokarmowego,
  • układu nerwowego,
  • mięśni,
  • serca.

Funkcje tarczycy takie same są u dzieci jak i osób dorosłych, jednak choroby tego gruczołu najczęściej występują u pacjentów w wieku pokwitania. Niemniej jednak zdarzają się również u dzieci, dając podobne objawy, choć trudniej je zauważyć, szczególnie u najmłodszych.

Reklama

Przyczyny nadczynności tarczycy u dziecka 

Tarczyca u dzieci choruje z różnych powodów. Do najczęstszych przyczyn nadczynności należą:

  • choroba Gravesa-Basedowa - jest to choroba autoimmunologiczna, polegająca na obecności we krwi przeciwciał stymulujących tarczycę do produkcji większej ilości hormonów niż w zdrowym organizmie; wśród dzieci schorzenie to jest rzadkością (tzw. rozlane wole toksyczne), częściej diagnozuje się ją u nastolatków niż młodszych pacjentów,
  • autoimmunologiczna nadczynność tarczycy u noworodków - występuje u dzieci, których matka cierpi na chorobę Gravesa-Basedowa i wynika z przejścia przez łożysko do organizmu dziecka przeciwciał, które stymulują tarczycę do wzmożonego wydzielania;
  • stan zapalny tarczycy - podostre zapalenie tarczycy o etiologii najpewniej wirusowej. Tarczyca jest powiększona i daje dolegliwości bólowe. Leczenie polega przede wszystkim na zmniejszeniu dolegliwości bólowych i stanu zapalnego. Stosowane są głównie niesterydowe leki przeciwzapalne, ewentualnie glikokortykosteroidy. W fazie nadczynności tarczycy nie wymaga stosowania leków przeciwtarczycowych. Natomiast czasami w fazie niedoczynności wymaga włączenia suplementacji hormonem tarczycy;
  • początkowa faza choroby Hashimoto - jest to także choroba autoimmunologiczna, w której organizm wytwarza przeciwciała przeciwko tyreoglobulinie (anty-TG) oraz przeciw peroksydazie tarczycowej (anty-TPO);
  • zespół oporności na hormony tarczycy - objawy tego schorzenia podobne są zarówno do tych, jakie daje nadczynność, jak i niedoczynność gruczołu tarczycowego (w tym zaburzenia emocjonalne i zaburzenia rozwoju układu kostnego);
  • wole obojętnewole tarczycowe powiększone na skutek świadomego spożycia syntetycznych preparatów lewotyroksyny w dawkach toksycznych. Leczenie polega zazwyczaj na podawaniu jodku potasu;
  • wrodzona, nieuatoimmunologiczna nadczynność tarczycy - wynika z mutacji genu TSHR/Gsα kodującego receptory dla TSH i może być dziedziczona.

Rzadsze przyczyny choroby to:

  • łagodne guzki tarczycy,
  • nowotwór (gruczolak) przysadki wzmagający wydzielanie TSH (tyreotropinoma),
  • guzy złośliwe tarczycy,
  • ciąża (pobudzenie tarczycy przez ludzką gonadotropinę kosmówkową (hCG)).

Reklama

Jak się objawia nadczynność tarczycy u dzieci?

Nadczynność tarczycy polega na produkowaniu przez gruczoł większej ilości hormonów niż wynosi zapotrzebowanie organizmu. U dorosłych objawy tej dolegliwości są dość uciążliwe, w związku z tym nietrudno je rozpoznać.

U dzieci jednak często wymaga to dużej spostrzegawczości rodziców, ponieważ część symptomów bywa uznawana po prostu za cechy dziecka lub tłumaczona zmęczeniem czy innymi dysfunkcjami organizmu. 

Najczęstsze objawy nadczynności tarczycy u dzieci to:

  • dolegliwości skórne, takie jak nadmierna potliwość, wilgotność, zaczerwienienie skóry, nadmierne wypadanie włosów, świąd,
  • ciągłe uczucie gorąca (u dzieci może objawiać się nieustannym rozbieraniem),
  • drżenie rąk,
  • drażliwość i lękliwość,
  • pogorszenie koncentracji,
  • nadpobudliwość,
  • zaburzenia snu (problemy z zasypianiem, wybudzanie się w ciągu nocy, a także koszmary nocne),
  • osłabienie mięśni (np. kłopoty z chodzeniem po schodach),
  • zaburzenie pracy serca (przyspieszone bicie serca, uczucie kołatania),
  • zaburzenia menstruacyjne (opóźnione wystąpienie pierwszej miesiączki, nieregularne cykle u dziewcząt już miesiączkujących),
  • utrata masy ciała przy dobrym apetycie (bywa spowodowane przewlekłą biegunką),
  • zaczerwienienie oczu,
  • wytrzeszcz oczu (niepokojący symptom, który natychmiast powinno się skonsultować z lekarzem).

Zaburzenia czynności tarczycy wpływają na stan psychiczny i funkcje poznawcze. Nadczynność tarczycy może wywołać takie objawy neuropsychiatryczne, jak:

  • bezsenność,
  • niepokój ruchowy, 
  • rozdrażnienie, 
  • przewlekłe zmęczenie i depresję. 

Wyniki badań klinicznych i epidemiologicznych wskazują na współwystępowanie nadczynności tarczycy oraz manii/hipomanii. Nadczynność tarczycy u niemowlaka i noworodka jest najtrudniejsza do zdiagnozowania, ponieważ rodzice nie zawsze potrafią zaobserwować jej symptomy, a dziecko nie zgłasza jeszcze wówczas zmian samopoczucia. Zdecydowanie łatwiej przebiega to w przypadku nastolatków.

Reklama

Diagnostyka nadczynności tarczycy u dzieci

Rozpoznanie tarczycy przebiega podobnie u dorosłych jak i u dzieci. Polega ono głównie na przeprowadzeniu badań krwi, a także na badaniu palpacyjnym tarczycy, USG.

Skontrolowanie poziomu TSH jest wystarczające na początek, jednak do pełnej diagnozy może on być niewystarczające. Zakres prawidłowości TSH jest sprawą niezwykle indywidualną zależną od wieku, płci, masy ciała, stanu odżywienia, przyjmowanych leków i zmienności osobniczej.

Reklama

Leczenie nadczynności tarczycy u dzieci

Nadczynność tarczycy u dziecka leczy się podobnie jak u osób dorosłych. Istnieją trzy podstawowe metody leczenia:

  • metoda farmakologiczna - doustne podawanie leków hamujących produkcję hormonów tarczycy. Leczenie takie jest niestety długotrwałe i może powodować skutki uboczne (np. uszkodzić wątrobę lub szpik kostny), dlatego bardzo ważne jest, by chorobę wcześnie zdiagnozować – im wcześniejsza diagnoza, tym szybsze efekty leczenia farmakologicznego; 
  • leczenie promieniotwórczym izotopem jodu J 131 tzw. radiojodem – polega na jednorazowym podaniu dawki substancji promieniotwórczej. Powoduje zmniejszenie produkcji hormonów tarczycy, jak i wielkość samego gruczołu. Do rozważenia u dzieci powyżej 5. roku życia;
  • metoda zabiegowa - chirurgiczne usunięcie fragmentu tarczycy. Celem takiego postępowania jest zmniejszenie ilości tkanki gruczołowej, produkującej hormony lub usunięcie nadczynnego guzka.

Leczenie chorej tarczycy u dzieci warto wspierać odpowiednią dietą. Dieta taka powinna być urozmaicona, bogata w witaminy i substancje odżywcze, dostarczająca organizmowi duże ilości jodu

Reklama

Bibliografia

  • Syrenicz A. Nadczynność tarczycy. W: Pilarska K. Podstawy Endokrynologii i Diabetologii. PAM 2004; 48–58.
  • Czekalski S, Syrenicz A. Choroby tarczycy. W: Januszewicz W, Kokot F (red.). Interna. PZWL 2001; 1008–1042.
  • Bartalena L, Bogazzi F, Pecori F i wsp. Graves’ disease occurring after subacute thyroiditis: report of a case and review of the literature. Thyroid 1996; 6: 345–348.
  • Andrzej Szczeklik: Choroby wewnętrzne. Stan wiedzy na rok 2011. Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2011, s. 504.
Justyna Gabrysiak-Kula
Artykuł napisany przez
Justyna Gabrysiak-Kula
W 2009 roku zdobyła tytuł magistra kulturoznawstwa Uniwersytetu Łódzkiego. Pierwsze doświadczenia zawodowe zdobyła w Radiu Łódź, współtworząc audycje młodzieżowe. Od kilku lat pracuje jako copywriter, specjalizując się w tematyce medycznej, kosmetycznej, parentingowej i w dziedzinach pokrewnych. Napisała dotąd setki artykułów o zdrowiu. Prywatnie wychowuje dzieci, pływa i czyta książki, choć to właśnie pisanie było zawsze jej ulubionym zajęciem.
Pokaż więcej
Marta Kowalska
Autoryzacja medyczna
Marta Kowalska
Specjalista pediatrii, absolwentka Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, w 2020 roku uzyskała tytuł doktora nauk medycznych. Interesuje się szczególnie zagadnieniem laktacji i karmienia piersią, co zaowocowało uzyskaniem tytułu dyplomowanego doradcy laktacyjnego. Opuściła mury szpitala na rzecz pracy w przychodni, aby być bliżej codziennych problemów zdrowotnych najmłodszych pacjentów. Prywatnie mama, propagatorka wielopieluchowania, fitoterapeuta oraz przewodnik górski.
Pokaż więcej
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na
temat zdrowia i zdrowego stylu życia,
zapraszamy na nasz portal ponownie!
Więcej z kategorii Choroby i wady tarczycy
Mała tarczyca - co oznacza? Objawy i powikłania
Lekarz trzyma w dłoni model tarczycy
Hashimoto - co to jest i jak się objawia? Przyczyny, dieta i badania
choroba Hashimoto
Niedoczynność tarczycy - objawy i dieta. Czym grozi nieleczona?
Niedoczynność tarczycy
Podobne artykuły
Rak anaplastyczny tarczycy
Rak anaplastyczny tarczycy - objawy, obraz USG i leczenie. Czy boli?
Diagnostyka raka tarczycy
Rak brodawkowaty tarczycy - diagnostyka i leczenie. Czym grozi nieleczony?
Lekarz pokazuje, gdzie jest zlokalizowany gruczolak przytarczyc
Gruczolak przytarczyc - przyczyny, objawy i leczenie. Czy to rak?
Kobieta w za dużych spodniach
Nadczynność tarczycy - tycie czy chudnięcie? Wpływ choroby na masę ciała

Reklama


Jak się uchronić przed chorobami cywilizacyjnymi?
Sprawdź!