NAJZDROWSZE MIEJSCE W INTERNECIE

Hiperkaliemia - przyczyny i objawy. W jaki sposób ją leczyć?

Hiperkaliemia to stan oznaczający zbyt dużą ilość potasu w organizmie. Kiedy stężenie tego elektrolitu w surowicy krwi przekracza 5,2 mmol/l, można mówić o nadmiarze potasu. Osłabienie, rozdrażnienie, nudności, skurcze mięśni, arytmie – to tylko niektóre objawy hiperkaliemii. Leczenie tego zaburzenia elektrolitowego jest zależne od przyczyny, która doprowadziła do tej sytuacji.
Produkty stosowane przy hiperkaliemii
Źródło: 123RF
W skrócie
  • Hiperkaliemia to stan, który oznacza nadmiar stężenia potasu w surowicy krwi. Jego niewłaściwy poziom prowadzi do problemów zdrowotnych.
  • Przy niewielkiej nadwyżce potasu można nie dostrzec żadnych zmian w organizmie. Gdy stężenie jest wyższe pojawiają się objawy takie jak osłabienie, wiotczenie mięśni, duszność, męczliwość, wolne tętno, zaburzenia pracy, a nawet zawał serca.
  • Hiperkaliemia występuje u chorych na niewydolność nerek czy cukrzycę, wśród innych przyczyn wymienia się niedoczynność nadnerczy, kwasicę metaboliczną czy hemolizę.
SPRAWDŹ TEŻ: Hipokaliemia, czyli zbyt mało potasu w organizmie
Spis treści

Co to jest hiperkaliemia?

Czym jest hiperkaliemia? To nadmiar stężenia potasu w surowicy krwi. Choć brzmi to zupełnie niewinnie, potas obok magnezu, wapnia i sodu stanowi trzon najważniejszych elektrolitów warunkujących właściwą pracę organizmu. 

Kiedy stwierdza się niewłaściwy poziom któregoś z tych pierwiastków, np. potasu, dochodzi do problemów zdrowotnych, takich jak choćby drżenie rąk, osłabienie, skurcze mięśni, a nawet kołatanie serca.

Poziom potasu w hiperkaliemii

Hiperkaliemia (hiperpotasemia) występuje wówczas gdy stężenie potasu jest wyższe niż 5,2 mmol/l, podczas gdy norma dla oznaczenia tego czynnika w badaniu serologicznym wynosi 3,6 – 5,2 mmol/l.

Łagodną hiperkaliemię (5,3 – 5,9 mmol/l) trudno wychwycić bo może nie dawać żadnych objawów, jednak już w poważniejszych nadwyżkach potasu (6,0 – 6,5 mmol/l i powyżej) pacjent może odczuwać m.in.:

  • ogólną słabość,
  • rozdrażnienie,
  • drżenie, a nawet porażenie mięśni,
  • nudności i wymioty,
  • problemy ze snem,
  • biegunkę,
  • obrzęki,
  • kurczliwość mięśni,
  • aburzenia pracy serca, a także zatrzymanie akcji serca.

Objawy hiperkaliemii 

Objawy hiperkaliemii nie są specyficzne, zwłaszcza przy niewielkich nadwyżkach potasu w organizmie. Pacjent może nawet nie dostrzec u siebie żadnych zmian.

Jednak umiarkowana postać hiperkaliemii, czyli taka, w której stężenie potasu występuje między 6,0 – 6,4 mmol/l oraz ciężka odmiana hiperkaliemii zaczynająca się od 6,5 mmol/l i powyżej mogą dawać wyraźne symptomy, których nie wolno zignorować, gdyż mogą mieć bardzo poważne dla zdrowia i życia konsekwencje.

Do oznak tych należą osłabienie, wiotczenie mięśni (trudno jest wstać z krzesła, czy wejść po schodach), duszność, męczliwość (pacjenci zauważają, że szybko i łatwo popadają w zmęczenie), wolne tętno, zaburzenia pracy serca, a nawet zawał serca.

zdrowie
Dieta ketogeniczna a cholesterol – podnosi czy obniża jego poziom?
Czy dieta ketogeniczna, opierająca się na maksymalnej podaży tłuszczy kosztem węglowodanów, wpływa na poziom cholesterolu? A jeśli tak, to w jaki sposób?
Przeczytaj artykuł

Przyczyny hiperkaliemii

Przyczyny hiperkaliemii mogą być różne. Bardzo często jednak zaburzony poziom potasu odnotowuje się u chorych na niewydolność nerek w postaci ciężkiej, ostrej lub przewlekłej, a także u cierpiących na cukrzycę oraz na niewydolność serca. 

Poza wymienionymi schorzeniami także inne stany, w których znajduje się pacjent mają wpływ na podniesienie się poziomu potasu we krwi, należy tu wymienić m.in. niedoczynność nadnerczy, kwasicę metaboliczną (np. zatrucie, sepsa), kwasicę cukrzycową z niedoboru insuliny, hemolizę, rozpad guza nowotworowego lub komórek białaczkowych, niedotlenienie tkanek, czy zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej.

Hiperkaliemia a leki

Nie należy ignorować stanów, do których należy hiperkaliemia. Przyczyny, które ją powodują mogą mieć także związek z przyjmowanymi lekami. Przede wszystkim wymienia się tutaj preparaty zmniejszające usuwanie potasu z nerek, takie jak np.:

  • inhibitory konwertazy angiotensyny,
  • blokery receptora angiotensynowego,
  • leki moczopędne hamujące wydalanie potasu z moczem,
  • niesteroidowe leki przeciwzapalne (np. naproksen, czy ibuprofen),
  • środki immunosupresyjne,
  • leki niszczące drobnoustroje.

Wymienione środki lecznicze mogą stanowić szczególne niebezpieczeństwo dla chorych na nerki (ostra i przewlekła niewydolność nerek).

Ponadto osoby, które suplementują się preparatami z potasem powinny uważać aby nie przekroczyć groźnego progu występowania tego pierwiastka w organizmie. Zaleca się zatem by takie preparaty były przyjmowane pod kontrolą lekarza, a stężenie potasu okresowo badane, po to by we właściwym czasie móc odstawić te środki.

Jakiego jedzenia unikać przy hiperkaliemii?

Hiperkaliemię mogą wywołać także produkty zawierające dużą ilość potasu, a przyjmowane w zbyt dużych ilościach.

Dlatego warto przyjrzeć się swojej diecie i, w razie potrzeby, wyeliminować z niej m.in. nadmiar soli, a poza tym suszone owoce oraz świeże owoce (takie jak m.in. banany, melony, morele, brzoskwinie, cytrusy, śliwki, nektarynki), warzywa strączkowe i korzeniowe, ziemniaki, awokado, pomidory, brokuły, natkę pietruszki.

Dużą zawartością potasu odznaczają się także produkty zbożowe, a wśród nich np. płatki owsiane, kasza gryczana, razowiec, a także mięsa i wędliny. Miłośnicy słodyczy, u których stwierdzono nadmiar potasu, muszą ograniczyć jedzenie czekolady oraz picie kakao. 

Co jeść przy hiperkaliemii?

Co w takim razie mogą, a nawet powinny jeść osoby z hiperkaliemią? Bezpieczne produkty, jeśli chodzi o niską zawartość potasu, to m.in.: 

  • białe pieczywo,
  • kasza manna,
  • biały ryż,
  • żółty ser,
  • jaja,
  • nabiał,
  • czarne jagody,
  • woda bez zawartości jonów potasowych, 
  • przyprawy pozbawione chlorku potasowego.

Leczenie hiperkaliemii

Kiedy stwierdza się u pacjenta stan określany jako hiperkaliemia, leczenie jest ściśle powiązane z przyczyną powstania tego zaburzenia w organizmie. 

W ciężkich przypadkach tej nadwyżki potasu należy hospitalizować chorego, poważne objawy hiperkaliemii powinny skłonić do natychmiastowego wezwania karetki pogotowia ratunkowego. W pozostałych przypadkach powinno się jak najszybciej udać do lekarza medycyny rodzinnej lub na SOR, by oznaczyć poziom potasu w surowicy krwi.

Leczenie hiperkaliemii w stanach lekkich polega na wyeliminowaniu z jadłospisu produktów obfitujących w potas, a czasem na zaaplikowaniu leków moczopędnych. W poważniejszych odsłonach tego stanu przeprowadza się w warunkach szpitalnych m.in. dożylny wlew glukozy i insuliny, podawanie silnych diuretyków oraz wykonuje się dializę. 

Czytaj również

Bibliografia

  • J. Manitius, Hiperkaliemia i hipokaliemia, Forum Nefrologiczne, rok 2011, nr 4(4).
  • M. Rybakowski, M. Witt, K. Juskowiak, T. Małkiewicz, M. Baranowski, R. Ślósarek, Hiperkaliemia jako bezpośredni stan zagrożenia życia. Wczesne postępowanie lecznicze w oparciu o wytyczne europejskiej i polskiej rady resuscytacji 2010, Nowiny Lekarskie 2012, 81, 6.
  • K. Korzeniowska, J. Jankowski, K. Majewska, Hiperkaliemia polekowa, Geriatria, rok 2019, nr 4.
  • K. Korzeniowska, I. Wietlicka, E. Szałek, A. Jabłecka, Zaburzenia gospodarki potasowej (część II) Hiperkaliemia polekowa – przypadki zarejestrowane przez Regionalny Ośrodek Monitorowania Działań Niepożądanych Leków w Poznaniu, Farmacja Współczesna, rok 2019, nr 4.
  • S. Surma, M. Adamczak, Zaburzenia gospodarki potasowej u chorych z nadciśnieniem tętniczym, Choroby Serca i Naczyń, rok 2021, nr 18(1).
Olga Tomaszewska
Artykuł napisany przez
Olga Tomaszewska
Dyplom dziennikarza zdobyła w 2009 roku, a od 2005 r. nieprzerwanie pisze i redaguje. Pracowała dla „Mojego Miasta Pabianice”, jako dziennikarz, redaktor, zastępca redaktora naczelnego i PR-owiec, współpracowała z „Nowym Życiem Pabianic" i licznymi portalami o tematyce zdrowotnej, tworząc dla tych podmiotów artykuły. Jej konikiem jest tworzenie treści z zakresu profilaktyki zdrowia, szeroko pojętej psychologii oraz pediatrii. Jeśli nie pisze, wygina się na macie ćwicząc hatha jogę jako nauczyciel i dozgonny uczeń.
Pokaż więcej
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Więcej z kategorii Zdrowie
Przeczytaj artykuł
Koronarografia serca – na czym polega i ile trwa badanie?
Przeczytaj artykuł
Badanie ALT – norma i wyniki. Co znaczy wysokie alt?
Przeczytaj artykuł
Badanie PSA - co to jest i jak się przygotować? Normy
Podobne artykuły
Koronarografia serca – na czym polega i ile trwa badanie?
Badanie ALT – norma i wyniki. Co znaczy wysokie alt?
Badanie PSA - co to jest i jak się przygotować? Normy
RDW CV - co znaczy wysokie lub niskie?
WBC morfologia - norma, wyniki i ich interpretacja

Reklama

Może to Cię zainteresuje
Zimne dłonie – jak leczyć? Przyczyny i domowe sposoby
Ukruszony ząb - co należy zrobić, gdy dojdzie do urazu?
Skoki ciśnienia - przyczyny i objawy. Od czego nagłe?
Dieta w ciąży i w czasie karmienia piersią - czy warto stosować olej rzepakowy?

Reklama