Badanie histopatologiczne - co to jest i jak interpretować wyniki

Trudno sobie wyobrazić współczesną diagnostykę medyczną bez badania histopatologicznego. To podstawowe narzędzie lekarza, nie tylko w rozpoznawaniu groźnych chorób, ale także w decydowaniu o zastosowaniu najskuteczniejszej metody leczenia.
Badanie histopatologiczne tkanek pod mikroskopem
Źródło: 123RF

Spis treści

Histopatologia jest działem patomorfologii, w którym pod mikroskopem bada się tkanki dotknięte różnego rodzaju zjawiskami patologicznymi. Badanie histopatologiczne umożliwia dziś najdokładniejsze rozpoznanie zmian nowotworowych (pozwala odróżnić zmianę złośliwą od niezłośliwej), zmian zwyrodnieniowych i zapalnych, pozwala także wybrać sposób leczenia i ocenić trafności zastosowanej terapii. W przypadku zgonu i sekcji sądowo-lekarskiej badanie histopatologiczne daje odpowiedź na temat tego, co było bezpośrednią jego przyczyną.

Dla pacjentów, u których istnieje podejrzenie choroby, oczekiwanie na wynik badania histopatologicznego, który średnio trwa do 4-6 tygodni, to bardzo trudny czas. Powinni jednak pamiętać, że badanie takie wykonuje się głównie po to by wykluczyć, a nie potwierdzić chorobę. Trzeba być więc dobrej myśli i nie martwić się na zapas.

Co to jest badanie histopatologiczne?

Badanie histopatologiczne jest badaniem mikroskopowym pobranego wcześniej materiału tkankowego z ciała pacjenta. Materiał do badania można uzyskać w trakcie biopsji lub podczas operacji. Przed oceną mikroskopową pobraną tkankę trzeba specjalnie przygotować do badania. Można ją utrwalać i wybarwiać, co pozwala na dokładne zbadanie architektury zmiany i porównanie jej z sąsiednim, zdrowym tkanki.

Badanie histopatologiczne – wskazania

Badanie histopatologiczne zleca się najczęściej po tym, kiedy lekarz w trakcie badań natknie się na zmienioną tkankę, którą najczęściej lokalizuje się w trakcie:

  • badania dermatoskopem
  • badania palpacyjnego
  • ultrasonografii
  • tomografii komputerowej
  • mammografii
  • rezonansu magnetycznego
  • badania rentgenowskiego
  • kolonoskopii
  • gastroskopii

Wszystkie te badania mogą potwierdzić, że zmiana wygląda na patologiczną, jednak jedynie badanie histopatologiczne da odpowiedź na pytanie o jej rodzaj i stopień zaawansowania choroby.

Zobacz też: Badania od A do Z

Reklama

Badanie histopatologiczne – rodzaje pobrań materiału

To w jaki sposób zostanie pobrany materiał do badania zależy od umiejscowienia podejrzanej zmiany i podejrzenia co do jej rodzaju. Materiał do badań można pobrać za pomocą:

  • biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej (inaczej BAC) – biopsję wykonuje się igłą o prawie najmniejszej średnicy, bo 0,4-0,6 mm. BAC jest wykorzystywana najczęściej do oceny cytologicznej i rozpoznawania rodzaju zmian małych, zlokalizowanych w tarczycy, piersi, guzków tkanek miękkich, powiększonych węzłów chłonnych, ślinianek. Często biopsję taką wykonuje się pod kontrolą USG lub mammografii.
  • biopsji gruboigłowej – pobranie do badania histopatologicznego wykonuje się używając igły o średnicy 1,2 mm. Najczęściej jest wykorzystywana do diagnozowania zmian w nerkach, wątrobie, do rozpoznawania guzów w piersiach i prostacie. Biopsja gruboigłowa ma tę zaletę, że pobrany w ten sposób materiał można zbadać także pod kątem występowania antygenów, które odpowiedzialne są za rozwój choroby oraz sprawdzić wrażliwości zmiany chorobowej na lek.
  • biopsji wiertarkowej – wykorzystywana, gdy do badania histopatologicznego trzeba oddać większy fragment tkanki, zazwyczaj fragmentów kości.
  • biopsji otwartej – to metoda pobierania masy guzowej przy pomocy noża chirurgicznego bądź innego narzędzia. Materiał do badania można pobrać wycinając fragment guza lub wycinając całość. Biopsja otwarta wykonywana jest podczas znieczulenia miejscowego lub najczęściej ogólnego.
  • biopsji śródoperacyjnej – materiał do badania pobierany jest w trakcie operacji i od razu przesyłany do pracowni patomorfologicznej. Diagnoza jest szybka (czas oczekiwania ok. 20 minut), a lekarz przeprowadzający operację dostaje informację jeszcze na sali operacyjnej. Dzięki temu wie z jaką zmianą ma do czynienia, umożliwia mu m.in. to potwierdzenie lub wykluczenie przerzutów nowotworowych do węzłów chłonnych, bądź innych tkanek.
  • wyskrobiny – metoda stosowana przy łyżeczkowaniu jamy macicy.

Czytaj także: Biopsja piersi, czyli biopsja mammotoniczna

Badanie histopatologiczne – wyniki

Interpretację wyniku badania histopatologicznego zawsze trzeba zostawić lekarzowi zlecającemu diagnostykę. Z wyniku można odczytać to jaką postać histopatologiczną ma zmiana nowotworowa, jaki jest stopień jej złośliwości, a ocena zaawansowania choroby pozwala oszacować rokowania dla pacjenta. Można także w badaniu rozpoznać zmiany towarzyszące tkance nowotworowej, takie jak martwica, zatory nowotworowe czy owrzodzenia.

Badanie histopatologiczne znamion

Jednym z częściej wykonywanych badań histopatologicznych jest badanie znamion w ramach profilaktyki raka skóry. Każde podejrzane znamię zakwalifikowane do wycięcia oddaje się do badania tuż po usunięciu. Wskazań do wycięcia pieprzyków jest kilka, w tym:

  • zmiany w obrębie istniejącego znamienia, np. ich rozrost, świąd, krwawienie czy łuszczenie się zmiany, nieregularny brzeg, niejednolita barwa, uwypuklenie
  • nowe znamiona, które szybko rosną i zmieniają kształt
  • zmiany zlokalizowane w miejscach zgięciowych
  • zmiany w miejscach narażonych na obtarcia
  • zmiany w miejscach narażonych na promieniowanie UV
  • zmiany na dłoniach i stopach
  • zmiany w okolicach piersi

Wynik badania histopatologicznego żołądka

Wynik badania histopatologicznego żołądka jest istotny przy rozpoznawaniu chorób całego przewodu pokarmowego (przełyku, żołądka i dwunastnicy). Badanie jest zlecane najczęściej po tym, jak lekarz wykona gastroskopię i zauważy jakieś niepokojące zmiany. Lekarz musi rozszerzyć diagnostykę, jeśli podejrzewa, że stany zapalne górnych odcinków przewodu pokarmowego mogą mieć charakter nowotworowy lub jeśli chce potwierdzić istnienie wrzodów żołądka i zakażenie bakterią Helicobacter pylori. Przy interpretacji wyników badania histopatologicznego żołądka trzeba wziąć jednak pod uwagę także opis badania endoskopowego i przesłanki, które skłoniły lekarza do wykonania takiego badania.

Wyniki badania histopatologicznego jelita grubego

Podejrzane zmiany wykryte podczas kolonoskopii jelita grubego także są wskazaniem do badania histopatologicznego. Trzeba jednak pamiętać, że analiza wycinka z jelita może pomóc w diagnozie nie tylko zmian nowotworowych, ale także:

  • zapaleń jelita (limfocytowego lub kolagenowego)
  • uchyłków
  • polipów
  • celiakii
  • choroby Leśniowskiego-Crohna
  • wrzodziejącego zapalenia jelita grubego

Wycinki do badania pobiera się w trakcie kolonoskopii za pomocą specjalnych kleszczyków biopsyjnych.

Czytaj też: Choroby jelita grubego bez tajemnic

Badanie histopatologiczne szyjki macicy

To ważne badanie w diagnostyce raka szyjki macicy, który jest jednym z najczęściej występujących nowotworów u kobiet. Badanie zlecane jest najczęściej po tym, jak badanie cytologiczne jest złe, a lekarz zaobserwuje u pacjentki trudno gojące się nadżerki.

Reklama

Badanie histopatologiczne płodu

W szpitalach przeprowadza się też podstawowe badanie histopatologiczne po łyżeczkowaniu, które jest konieczną procedurą po poronieniu. Dzięki badaniu histopatologicznemu można określić przyczynę utraty ciąży, a także sprawdzić, czy zabieg łyżeczkowania został wykonany prawidłowo i sprawdzić, czy przyczyną poronienia nie był nowotwór.  Wyniki badań histopatologicznych po łyżeczkowaniu macicy pomogą wykluczyć np. nowotwór zwany zaśniadem groniastym, który prowadzi do rozrostu tkanek oraz zapaleń w macicy.

Może się jednak zdarzyć i tak, że badanie histopatologiczne nie wykryje żadnego powodu poronienia.

Oceń artykuł

(liczba ocen 38)

Pytanie: Czy ktoś z Twoich bliskich jest lub był zarażony koronawirusem?

  Tak, bliska mi osoba jest/była zakażona koronawirusem

  Nie, nikt z moich bliskich nie jest/był zakażony koronawirusem

  Nie wiem, czy ktoś z moich bliskich jest/był zakażony koronawirusem

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!