Tarczyca i jej schorzenia

Starszy niż rok
Ten niewielki, nieparzysty narząd znajdujący się w dolnej części szyi, w razie złego funkcjonowania potrafi rozstroić cały nasz organizm. Siłą tarczycy są hormony, jakie wydziela. To one wpływają na szereg podstawowych funkcji całego naszego organizmu.
 

Często mylimy objawy nadczynności z objawami niedoczynności tarczycy, dlatego lektura tego artykułu niech będzie pomocna w lepszym poznaniu zarówno fizjologii, jak i patofizjologii tego narządu. Chciałbym, by bardzo często wypowiadane przez pacjentów zdanie „Mam tarczycę” zastąpiła świadomość i wiedza na temat tego, jakie schorzenie nam faktycznie towarzyszy i co jest jego powodem.

Zobacz: Badanie tarczycy - jak należy kompleksowo badać tarczycę?

Co to jest tarczyca

Na początek postaram się wyjaśnić fizjologię tarczycy. Jest to mały (wymiary w badaniu USG: 20x20x70 mm; objętość całkowita: do 20 ml u kobiet, do 25 ml u mężczyzn), nieparzysty narząd zbudowany z dwóch płatów oraz łączącej je tzw. węziny. Kształtem być może przypomina trochę „grubszego” motyla w locie lub parę butów związanych sznurowadłami i przerzuconymi przez szyję. Tarczyca położona jest na przedniej powierzchni dolnej i bocznej części szyi, tuż poniżej tzw. jabłka Adama, a więc chrząstki tarczowatej krtani. Tarczyca jest zaliczana do gruczołów wydzielania wewnątrzwydzielniczego. Wydziela do wewnątrz, a więc do krwi. Co takiego wydziela? Substancjami tymi są hormony: tyroksyna (oznaczana nieraz jako T4) stanowiąca zdecydowaną większość produkcji hormonalnej wydzielanej do krwi oraz trijodotyronina (T3). Normy laboratoryjne hormonów zależą od metod stosowanych w laboratorium i na ogół są podane obok wyniku oznaczenia. Do produkcji hormonów tarczycy niezbędny jest jod, którego niestety w naszym kraju w wielu miejscach brakuje, (stąd decyzja o dodawaniu jodu do soli kuchennej, co ma zapewnić nam dobową dawkę jodu na odpowiednim poziomie: 150-200 µg).

Zobacz też: Jod - pierwiastek ważny dla zdrowia.

Skoro już wiemy, gdzie leży tarczyca, nasuwa nam się pytanie, skąd tak mały narząd wie, ile produkować hormonów i kiedy ma to robić. Otóż sprawa wygląda następująco: tarczyca, podobnie jak większość innych narządów wydzielania wewnętrznego, jest kontrolowana przez przysadkę mózgową (mały, kulisty narząd zlokalizowany w centralnym układzie nerwowym) na zasadzie ujemnego sprzężenia zwrotnego. Może brzmi to groźnie, wcale jednak nie jest to sprawa skomplikowana: tarczyca bowiem uwalnia określoną ilość hormonów do krwi, a te z jej biegiem dostają się do wszystkich tkanek organizmu, również do przysadki mózgowej. W przysadce „notowana” jest ilość hormonu tarczycy, co powoduje, że zmniejsza się w niej produkcja TSH (hormonu przysadkowego zwiększającego produkcję T4 i T3). Zmniejszone wydzielanie TSH do krwi powoduje, że maleje też produkcja hormonów tarczycy. Gdy brakuje z kolei hormonów tarczycy we krwi, brakuje też ich działania hamującego na produkcję TSH w przysadce – dochodzi wówczas do zwiększonego wyrzutu TSH, a w rezultacie do wzrostu stężeń hormonów tarczycy we krwi. Tak w skrócie wygląda mechanizm regulacji produkcji hormonów tarczycy i gdy dochodzi do zaburzeń w jego mechanizmach, może dojść do nadprodukcji hormonów bądź ich braku.

Zobacz też: Niedoczynność tarczycy - leczenie, przyczyny, tycie. Wyniki

Ważne funkcje

Nie sposób oczywiście nie wspomnieć o funkcjach, jakie pełnią hormony tarczycy w naszym organizmie. Dla łatwiejszego przyswojenia wypunktuję najważniejsze z nich:

  • są one niezbędne do prawidłowego rozwoju ośrodkowego układu nerwowego w życiu płodowym oraz wczesnych latach rozwojowych;
  • są niezbędne w procesie prawidłowego wzrostu kości oraz odpowiedniego rozwoju chrząstek nasadowych;
  • warunkują prawidłowy przebieg dojrzewania płciowego;
  • pobudzają podstawową i całkowitą przemianę materii;
  • wpływają na układ nerwowy (apatia przy niedoborze hormonów, wzrost pobudliwości przy nadczynności gruczołu);
  • wpływają na układ mięśniowy;
  • wpływają na gospodarkę wapniowo-fosforanową organizmu.

Czytaj też: Choroba Gravesa-Basedowa

Ostatnia wymieniona przeze mnie funkcja jest regulowana przez niewymieniony jeszcze hormon, mianowicie kalcytoninę. Kalcytonina produkowana jest przez inne komórki niż tyroksyna czy trijodotyronina. Tzw. komórki C produkujące kalcytoninę porozrzucane są wśród tych produkujących T4 i T3 i stanowią jedynie znikomy procent w ogólnej masie narządu, choć ich funkcji nie sposób pominąć. Sama kalcytonina odpowiedzialna jest za obniżenie poziomu wapnia oraz wzrost stężenia fosforanów we krwi poprzez odpowiednie działanie na właściwe komórki układu kostnego.

Zobacz też: Jak wygląda diagnostyka chorób tarczycy?

Czytaj też: Jakie są objawy nadczynności i niedoczynności tarczycy?

Zobacz też: Biopsja tarczycy - wyniki, wskazania i przebieg badania

Oceń artykuł

(liczba ocen 17)

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA