Cukier brzozowy, czyli cała prawda o ksylitolu

Ksylitol, tajemniczy cukier z brzozy jest coraz bardziej popularny. Czy jest bezpieczny? Medme.pl sprawdza, co o ksylitolu mówią eksperci.

Dietetycy przyznają, że temat substytutów cukru jest trudny. Generalnie dzieli się je na syntetyczne i naturalne oraz zawierające i niezawierające kalorii. Magdalena Baran, dietetyk z centrum promowania zdrowego stylu życia All For Body w Krakowie zaznacza, że stosowanie w nadmiarze syntetycznych słodzików może być szkodliwe, dlatego nie należy przekraczać dopuszczalnych dziennych dawek. - Problem w tym, że słodziki zaczynają pojawiać się w wielu produktach spożywczych i kontrola ich spożycia w diecie przeciętnej osoby może być trudna- mówi Magdalena Baran. - Dlatego zdecydowanie zdrowszą od syntetycznych słodzików alternatywą dla cukru są naturalne substancje słodzące. Należy mieć na uwadze, że wbrew nazwie często są przetwarzane (np. rafinowane) – dodaje dietetyczka.

Sprawdź: Cukier czy słodzik? Jaki wybór lepszy dla zdrowia?

Jedną z naturalnych alternatyw dla cukru jest ksylitol.

Słodzik z brzozy

Jest to tzw. alkohol cukrowy, słodzik pozyskiwany z brzozy. W jego cząsteczce jest 5 atomów węgla. W przeciwieństwie do cukrów 6-cio i  12-sto węglowych takich  jak: glukoza, fruktoza, sacharoza i laktoza nie fermentuje w przewodzie pokarmowym . Na uwagę zasługuje to, że jest powoli przetwarzany w organizmie z minimalnym udziałem insuliny, wskutek czego posiada ponad czternastokrotnie niższy indeks glikemiczny od cukru. Dzięki temu jest bezpieczny dla diabetyków.

Owszem, ksylitol wygląda i smakuje identycznie jak cukier (a nawet jest słodszy), ale na tych cechach ich podobieństwo się kończy.
Ksylitol nie posiada właściwości toksycznych,  nie ulega rozkładowi w przewodzie pokarmowym, dobrze się wchłania, a metabolizuje bezpośrednio w komórkach. W czasopiśmie Nexus umieszczono wyniki badań klinicznych przeprowadzonych w USA. Wykazano w nich m.in., że metabolizm ksylitolu przebiega bardzo wolno. - Na indeksie cukrowym, który obrazuje prędkość wchłaniania pożywienia do krwi, cukier ma wskaźnik 100, zaś ksylitol zaledwie siedem! – wyjaśnia Wiesław Wierucki, producent wyrobów z ksylitolu. - Ksylitol stanowi naturalny stabilizator insuliny i nie powoduje żadnego z nagłych przyrostów oraz spadków poziomu tego hormonu, które występują w przypadku cukru.  Żywność słodzona ksylitolem również nie powoduje przyrostu poziomu insuliny, co czyni zeń doskonały słodzik dla ludzi dotkniętych cukrzycą.

Zalety ksylitolu

Ksylitol jest stosowany w żywności od 1960 roku. Jest popularnym słodzikiem dla diety cukrzycowej w  USA (tu  jest zatwierdzony jako dodatek do żywności w nieograniczonej ilości w środkach spożywczych do specjalnych celów dietetycznych). Na polskim rynku słodzik z brzozy pojawił się dziesięć lat temu. – Staje się popularny jednak dopiero teraz – zauważa Wiesław Wierucki. – Jak każdy nowy produkt najpierw wymaga solidnej promocji, reklamy.

W dodatku, ksylitol ma prawie dwukrotnie mniej kalorii niż cukier! A to oznacza, że jest wskazany dla osób pragnących odchudzać się. Dostarcza on organizmowi o 40 proc. mniej kalorii niż cukier, a jest identycznie słodki. Co powoduje zarazem zmniejszenie łaknienia na słodycze.

To nie koniec. Kolejna zaleta słodziku: ksylitol ułatwia mineralizację, czyli przyswajanie minerałów przez organizm np. przyswajanie wapnia przez kości, a więc działa wspomagająco przy osteoporozie. Naukowcy przypuszczają, że zdolność ksylitolu do wzmacniania kości wynika z tego, że stymuluje on wchłanianie wapnia w jelitach. Potwierdziły to badania fińskich lekarzy przeprowadzonych na  szczurach.

Obserwowano samice szczurów z usuniętymi jajnikami, którym nie podawano ksylitol i inną kontrolną grupę: samice szczurów z usuniętymi jajnikami, którym podawano ksylitol. Okazało się w pierwszej grupie zarówno poziom estrogenu, jak i gęstość kości, gwałtownie spadły, natomiast w drugiej grupie (gdzie podawano ksylitol) gęstość kości wzrosła.

To, że ksylitol jest pięciowęglowy, oznacza, że ma właściwości bakteriobójcze. O co chodzi? Ksylitol nie poddaje się fermentacji, a więc nie może być zamieniony na kwasy przez bytujące w jamie ustnej bakterie. Sześć związków dentystycznych  w Polsce potwierdza, że 4 do 12 gramów ksylitolu są  wystarczające do całkowitego i trwałego  zabezpieczenia zębów.

Ksylitol można nabyć też w postaci aerozolu. Jedną z jego zalet jest wówczas hamowanie wzrostu bakterii wywołujących zapalenie ucha środkowego u małych dzieci.

Również płukanie nosa roztworem ksylitolu oczyszcza go, co redukuje problemy związane z alergiami i astmą oraz infekcjami zatok i gardła.

  • Zmniejsza łaknienie na słodycze;
  • Dzięki antybakteryjnemu działaniu podnosi ogólną odporność organizmu;
  • Redukując wydzielanie insuliny opóźnia proces starzenia;
  • Przeciwdziała otyłości;
  • Zwiększa przyswajanie wapnia, poprawiając tym samym konsystencję kości;
  • Wzmacnia mineralizację szkliwa zębowego;
  • Powoduje wytwarzanie specyficznych kwasów tłuszczowych w jelitach, ogranicza rozwój pleśni i drożdżaków w przewodzie pokarmowym.

Czytaj też: Ukryty cukier. 7 produktów, których powinieneś unikać

Eksperci:
mgr inż. Magdalena Baran, dietetyk centrum promowania zdrowego stylu życia All For Body, Kraków:

Popularność różnego rodzaju substytutów cukru rośnie nie tylko wśród diabetyków, ale również wśród osób dbających o sylwetkę. Dlaczego? Bo ludzie odchudzający się chcą przyswajać mniej kalorii, oczywiście nie rezygnując ze słodkiego smaku. Czy warto z nich korzystać? Warto. Jednakże kluczem do stosowania jakiejkolwiek substancji, która ma zastąpić cukier, jest umiar. Choć substytuty cukru mogą pomóc w kontroli masy ciała, nie są cudownym wynalazkiem i żaden z nich nie jest obojętny dla zdrowia.
Spożywanie ksylitolu należy rozpocząć od małych porcji - takich dosłownie na czubek łyżeczki. Docelowo zaleca się do 15g ksylitolu dziennie (ok. 3-4 łyżeczek). Nie należy przekraczać  dawki 40g dziennie.  Okres przyzwyczajania jest odmienny dla różnych osób. Trzeba po prostu kierować się własnym rozsądkiem, obserwując reakcje organizmu. Zbyt duże spożycie bez przygotowania może skutkować lekkim rozwolnieniem, które mija w krótkim czasie, jaki potrzebny jest na zwiększenie wydzielania enzymów trawiących takiej dawki słodziku. Odradza się podawanie ksylitolu małym dzieciom - nawet przez 2-3 pierwszych lat życia, ze względu na niedojrzałość enzymatyczną ich systemów trawiennych.
-------
Beata Kmak Balawander, diabetolog:

Osobom cierpiącym na cukrzycę jednak nie polecam żadnych słodzików, w tym ksylitolu. Owszem, ksylitol jest powoli przetwarzany w organizmie z minimalnym udziałem insuliny, ale nie zapomnijmy o tym, że jest to mimo wszystko słodzik. Moim zdaniem, cukrzycy nie powinni w ogóle słodzić potrawy i napoje.
-------
Elena Fomina, stomatolog

Na rynku jest sporo gum do żucia z ksylitolem, płynów do płukania jamy ustnej i past do zębów. Warto je używać, gdyż ksylitol ma właściwości bakteriobójcze. Dlatego jest idealny dla profilaktyki próchnicy i parodontozy ( choroby przyzębia, zapalenie dziąseł). Po spożyciu ksylitolu bakterie nie przylegają do powierzchni zębów i dzięki temu zmniejsza się ilość płytki nazębnej. Kiedy należy stosować ksylitol? Najlepiej bezpośrednio po jedzeniu. Między posiłkami możemy sięgnąć po zwykłą gumę do żucia.
Pamiętajmy jednak, że stosowanie w nadmiarze wszystkich rodzajów słodzików (syntetyczne i naturalne) może być szkodliwe dla nerek.
------
Prof. Mikołaj Spodaryk, pediatra, szef oddziału leczenia żywieniowego w Uniwersyteckim Szpitalu Dziecięcym, Kraków

Nie widzę przeciwwskazań w podawaniu ksylitolu starszym dzieciom. Jednak przez 2-3 pierwszych lata życia ze względu na niedojrzałość systemów trawiennych dzieci polecałbym wstrzymać się ze spożyciem tego słodziku. Warto też pamiętać o umiarze. Nie wolno ksylitolu spożywać w dużych dawkach

Zobacz: Stewia – królowa wśród substancji słodzących?

Zobacz też: Cukier kokosowy - właściwości, kalorie i indeks glikemiczny

Powiązane artykuły
  1. 10 powodów, dla których warto polubić awokado
  2. Aronia - twoja skóra ją uwielbia
  3. Czekolada jako superprodukt?
  4. Czy soki owocowe mogą być szkodliwe dla zdrowia?
  5. Czy wiesz, że nie każdy pomidor jest zdrowy?
Oglądaj w MedMeTV
  1. Ćwiczenia terapeutyczne przy zawrotach głowy
  2. Alergia: czy powiększony migdałek może być wynikiem alergii?