Dieta w chorobie pacjentów onkologicznych – część 2: Zalecenia żywieniowe

Ewelina Bancerz-Poźniak
Ewelina Bancerz-Poźniak
Dietetyk Nestle Health Science
Facebook Messenger Twitter E-mail

Pacjenci, uważniej niż zwykle, powinni się przyjrzeć swojej diecie. I słowo „dieta” nie powinno się tu negatywnie kojarzyć z zakazami – chodzi raczej o zdrowe żywienie, jakie zaleca się osobom zdrowym niż znaczące restrykcje – tłumaczy Ewelina Bancerz-Poźniak, dietetyk Nestle Health Science.

Nie istnieje bowiem dieta zdolna „wyleczyć raka”, a głodówki związane z ograniczeniem spożywania węglowodanów czy białek nie tylko nie pomogą, a mogą wręcz zaszkodzić. Nieuzasadnione ograniczanie różnorodności spożywanych pokarmów lub wielkości ich porcji jest więc absolutnie niezalecane przez ekspertów.

By móc ocenić swój sposób żywienia, warto zadać sobie kilka prostych pytań:

  • Czy jem regularnie?
  • Czy każdego dnia spożywam 4 do 5 posiłków?
  • Jak te posiłki wyglądają – czy w ich skład wchodzą warzywa i owoce, które są cennym źródłem potrzebnych witamin i składników mineralnych, szczególnie tych o działaniu antyoksydacyjnym?
  • Czy w diecie pojawiają się mięso, ryby, jaja i produkty mleczne, które dostarczają pełnowartościowego białka oraz pełnoziarniste produkty zbożowe, będące źródłem energii i błonnika pokarmowego?
  • Czy każdego dnia wypijam przynajmniej 2 l wody, co pozwoli na utrzymanie odpowiedniego stopnia nawodnienia organizmu?

Jeśli wszystkie odpowiedzi są twierdzące, a masa ciała nie zmienia się w czasie leczenia, pozostaje utrzymać te dobre nawyki na stałe, regularnie jednak monitorując stan odżywienia

Skorzystaj z dodatkowego wsparcia

Jeśli jednak masa ciała spada, pomocna może być rozmowa z dietetykiem, który określi zapotrzebowanie organizmu na energię i składniki odżywcze, a na podstawie analizy jadłospisów stwierdzi, w jakim stopniu jest ono zaspokajane. Jeśli pacjent ze względu na brak apetytu, efekty uboczne leczenia lub słabą kondycję psychiczną, nie jest w stanie zaspokoić potrzeb żywieniowych organizmu dzięki tradycyjnym posiłkom, warto rozważyć wprowadzenie do jadłospisu specjalnych preparatów odżywczych. W niewielkiej objętości zawierają one skondensowaną dawkę energii, białka oraz makro- i mikroskładniki niezbędne organizmowi do prawidłowego funkcjonowania i wspierające żywieniowo w walce z nowotworem.

  • 200 ml, czyli mniej niż szklanka takiego produktu dostarczyć może nawet 400 kcal i 18 g białka.

Wybierać można spośród wielu wersji różniących się nie tylko smakiem, ale także składem – pomocy w doborze odpowiedniego preparatu warto szukać u dietetyka lub farmaceuty, a cały proces stosowania tych produktów prowadzony powinien być pod kontrolą lekarza.

Skutki uboczne choroby a żywienie

Kolejnym zagadnieniem, któremu warto się przyjrzeć, są zaburzenia będące efektem choroby lub skutkiem ubocznym terapii przeciwnowotworowej takie jak:

  • biegunki
  • mdłości
  • wymioty
  • uczucie pełności
  • suchość w ustach
  • owrzodzenia śluzówki.

Wszystkie te objawy powodują problemy ze spożywaniem posiłków. Gdy się pojawią, nie powinno się jednak na własną rękę wykluczać jakichkolwiek spożywanych wcześniej produktów, gdyż ich nieuzasadnione usunięcie z jadłospisu może prowadzić do powstania niedoborów żywieniowych.

Ewelina Bancerz-Poźniak
Dietetyk Nestle Health Science

Najpierw należy zadbać, by przygotowywane posiłki były lekkostrawne, czyli np. gotowane lub pieczone pod przykryciem.

By podkreślić ich smak dozwolone są:

  • delikatne zioła, jak koperek, nać pietruszki czy bazylia
  • sok z cytryny
  • cynamon
  • wanilia

Warto doprawiać posiłki tak, by pacjent dostawał to, co zna i lubi. Jeśli wprowadzenie lekkostrawnej diety nie pomoże, warto ograniczyć spożywanie surowych warzyw i owoców na rzecz ich gotowanych lub pieczonych wersji, najlepiej dodatkowo przetartych.

Jeśli konieczne będzie ograniczenie podaży laktozy, warto zacząć od wyeliminowania mleka, a dopiero jeśli nie przyniesie to oczekiwanej poprawy, wykluczyć jogurty i inne produkty mleczne. Wszystkie modyfikacje dietetyczne związane z wymienionymi wcześniej problemami warto skonsultować z lekarzem.

I na koniec – jedzenie to nie tylko sposób na dostarczenie organizmowi energii, białka i innych składników, ale także element naszego życia w społeczeństwie. Dlatego istotne jest, by posiłki były spożywane w ciepłej atmosferze, najlepiej w towarzystwie bliskich osób, w ładnym otoczeniu, a dodatkowo podane w atrakcyjny sposób, który zachęci do jedzenia nawet osobę chorą, która

  • Szpital Specjalistyczny Brzeziny
  • Nestle Health Science

Porady specjalistów

Dieta w chorobie pacjentów onkologicznych – część 2: Zalecenia żywieniowe  
Ewelina Bancerz-Poźniak - Dietetyk Nestle Health Science

Dieta w chorobie pacjentów onkologicznych – część 2: Zalecenia żywieniowe