Znajdź lek

Dexaven

Spis treści

Działanie

Syntetyczny glikokortykosteroid o bardzo silnym i długotrwałym działaniu przeciwzapalnym, przeciwalergicznym i immunosupresyjnym, praktycznie nie wykazuje działania mineralokortykoidowego. Hamując aktywność fosfolipazy A2 nie dopuszcza do uwalniania kwasu arachidonowego, co zwalnia syntezę leukotrienów i prostaglandyn. Zmniejsza liczbę limfocytów, monocytów i granulocytów kwasochłonnych. Blokuje zależne od IgE wydzielanie histaminy. Hamuje syntezę i uwalnianie cytokin: interferonu g, czynnika TNF-a i GMF-CSF, interleukin IL-1, -2, -3, -6. Blokuje wydzielanie ACTH przez przysadkę, co prowadzi do rozwoju niewydolności kory nadnerczy. Deksametazon hamuje działanie hialuronidazy, zmniejsza przepuszczalność naczyń włosowatych i zmniejsza obrzęk; zwiększa stężenie glukozy we krwi; przyspiesza rozpad i hamuje syntezę białek oraz osłabia odporność organizmu na zakażenia. Nasila resorpcję wapnia z kości, powoduje rozwój osteoporozy. Zmniejsza wchłanianie jonów wapniowych z przewodu pokarmowego jednocześnie zwiększając wydalanie wapnia z moczem; hamuje wzrost u dzieci. Po podaniu dożylnym maksymalne stężenie we krwi osiąga po 10-30 min, po podaniu domięśniowym - w ciągu 60 min. Maksymalne stężenie w płynie mózgowo-rdzeniowym, odpowiadające 1/6 stężenia w surowicy, osiąga w 4 h po podaniu dożylnym. T0,5 w surowicy wynosi 2,2-3,8 h. We krwi deksametazon łączy się ze swoistymi białkami warunkującymi transport hormonów kory nadnerczy. Metabolizowany jest głównie w wątrobie i wydalany w większości z żółcią. Przez nerki wydalany jest w 2,6 % w postaci niezmienionej. Dekasametazon przechodzi przez łożysko i jest wydzielany z mlekiem kobiecym.

Wskazania

Stany wstrząsowe (wstrząs pourazowy, pooperacyjny, kardiogenny, anafilaktyczny). Obrzęk krtani i strun głosowych. Ostre odczyny uczuleniowe. Ciężkie stany spastyczne oskrzeli (stan astmatyczny, dychawica oskrzelowa w przebiegu zakażenia, przewlekły nieżyt oskrzeli). Po strumektomii (profilaktycznie, leczenie powikłań). Przełomy w chorobie Addisona. Ze względu na poważne powikłania i działania niepożądane przewlekłej kortykoterapii pozasubstytucyjnej, decyzję o podjęciu takiego leczenia należy każdorazowo rozważyć uwzględniając zarówno możliwe korzyści dla chorego jak i potencjalne zagrożenia.

Przeciwwskazania

W ostrych, groźnych dla życia stanach nie ma żadnych przeciwwskazań, zwłaszcza jeżeli przewiduje się stosowanie preparatu przez krótki czas (24-36 h). W innych przypadkach przeciwwskazaniami są: nadwrażliwość na substancję czynną, inne kortykosteroidy lub na którąkolwiek substancję pomocniczą, grzybice układowe. Domięśniowo nie należy stosować u pacjentów z samoistną plamicą małopłytkową.

Środki ostrożności

W okresie podawania glikokortykosteroidów nie należy przeprowadzać szczepień, ponieważ reakcje immunologiczne są osłabione i wytwarzanie przeciwciał może być upośledzone. Szczególna ostrożność i częsta kontrola kliniczna stanu zdrowia jest wymagana u pacjentów z: zakażeniem ropnym, aktywnym lub utajonym wrzodem trawiennym, osteoporozą (szczególnie u kobiet w okresie pomenopauzalnym), nadciśnieniem, zastoinową niewydolnością krążenia, cukrzycą, trwającą lub przebytą ciężką psychozą maniakalno-depresyjną (zwłaszcza z przebytą psychozą posteroidową), przebytą gruźlicą, jaskrą (również jeśli choroba występuje w rodzinie), uszkodzeniem lub marskością wątroby, niewydolnością nerek, padaczką, owrzodzeniem błony śluzowej przewodu pokarmowego, świeżą anastomozą jelitową, predyspozycją do zakrzepowego zapalenia żył, wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego, uchyłkowością jelit, miastenią, opryszczką oka zagrażającą perforacji rogówki, niedoczynnością tarczycy. Preparat zawiera siarczyn sodu, który może rzadko powodować ciężkie reakcje nadwrażliwości i skurcz oskrzeli.

Ciąża i laktacja

Preparat może być stosowany w ciąży jedynie w przypadkach, gdy spodziewana korzyść dla matki przeważa nad potencjalnym zagrożeniem dla płodu. Noworodki urodzone przez matki, które podczas ciąży otrzymywały znaczne dawki deksametazonu powinny być obserwowane ze względu na ryzyko wystąpienia niedoczynności kory nadnerczy. U matek karmiących piersią podczas podawania dużych dawek deksametazonu zaleca się zaprzestanie karmienia piersią w okresie przyjmowania preparatu.

Działania niepożądane

Mogą wystąpić: jałowa martwica głowy kości udowej i ramiennej, osłabienie mięśni, miopatia posteroidowa, utrata masy mięśniowej, osteoporoza, samoistne złamania łącznie z kompresyjnymi złamaniami kręgosłupa i patologicznymi złamaniami kości długich; wymioty, nudności, utrata łaknienia, która może spowodować zmniejszenie masy ciała, zwiększony apetyt, który może doprowadzić do zwiększenia masy ciała, biegunka, zaparcia, wzdęcia brzucha, podrażnienie żołądka i zapalenie przełyku z owrzodzeniami, wrzód żołądka z możliwością perforacji i krwawienia, perforacja jelita cienkiego i grubego, w szczególności w zapalnych chorobach jelit; zaburzone gojenie się ran, ścieńczenie skóry, która staje się wrażliwa i podatna na uszkodzenia, wybroczyny i wylewy krwawe, rumień na twarzy, rozstępy skórne, hirsutyzm, wykwity trądzikopodobne, zmniejszenie reaktywności w testach skórnych, reakcje nadwrażliwości takie jak alergiczne zapalenie skóry, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, podanie pozajelitowe powoduje hipo- i hiperpigmentację, bliznowacenie, stwardnienia w obrębie skóry, zmniejszenie odczuwania bólu, zanik skóry lub tkanki podskórnej i ropnie jałowe w miejscu podania; napady drgawek, zapalenie nerwów, parestezje, po odstawieniu może dojść do zwiększenia ciśnienia wewnątrzgałkowego z tarczą zastoinową (rzekomy guz mózgu); zaburzenia miesiączkowania, objawy zespołu Cushinga, zahamowanie wzrostu u dzieci, wtórne zahamowanie czynności osi przysadkowo-nadnerczowej, zmniejszenie tolerancji węglowodanów, ujawnienie się utajonej cukrzycy i wzrost zapotrzebowania na insulinę lub doustne leki przeciwcukrzycowe u chorych na cukrzycę; zwiększone ciśnienie śródgałkowe, jaskra wtórna, wytrzeszcz, uszkodzenie nerwu wzrokowego, zaćma podtorebkowa tylnej części soczewki; ujemny bilans azotowy spowodowany nasilonym katabolizmem białek, retencja sodu, retencja płynów, utrata potasu, alkaloza hipokalemiczna, hipokalcemia; ból i zawroty głowy, omamy, psychozy, euforia, zmiany nastroju, objawy rzekomego guza mózgu spowodowane zwiększeniem ciśnienia wewnątrzczaszkowego i wystąpieniem tarczy zastoinowej; zakrzep z zatorami, zatory tłuszczowe, hipercholesterolemia, przyspieszona miażdżyca naczyń, zakrzepowe zapalenie żył; arytmie lub zmiany EKG związane z niedoborem potasu, omdlenia, nasilenie nadciśnienia tętniczego, pęknięcie serca jako konsekwencja niedawno przebytego zawału serca, istnieją doniesienia o nagłym zatrzymaniu krążenia, niedociśnienie tętnicze; leukocytoza, trombocytopenia, limfopenia; nasilenie lub maskowanie objawów zakażenia, bezsenność, reakcje anafilaktyczne, pieczenie i mrowienie mogące wystąpić po dożylnym podaniu leku. Zespół odstawienia występuje po szybkim odstawieniu po długotrwałym stosowaniu. Spowodowany jest ostrą niewydolnością nadnerczy i może powodować zagrożenie życia. W zespole odstawienia może również wystąpić: gorączka, bóle mięśniowe, bóle stawów, zapalenie śluzówki nosa, zapalenie spojówek, bolesne guzki skóry i utrata masy ciała.

Interakcje

W razie konieczności zastosowania deksametazonu w postaci iniekcji w ostrych, groźnych dla życia stanach, zwłaszcza jeżeli przewiduje się stosowanie leku przez krótki czas, interakcje z innymi lekami nie są brane pod uwagę. Równoczesne stosowanie fenobarbitalu, ryfampicyny, fenytoiny lub efedryny może przyspieszać metabolizm deksametazonu zmniejszając jego efekt terapeutyczny. Doustne leki antykoncepcyjne i estrogeny mogą zwiększać siłę działania deksametazonu. Jednoczesne stosowanie z diuretykami (zwłaszcza pętlowymi) może zwiększyć utratę potasu. Podczas równoczesnego stosowania z glikozydami nasercowymi zwiększa się możliwość występowania zaburzeń rytmu serca, a ze steroidami anabolicznymi - ryzyko występowania obrzęków. Dekasametazon zmniejsza (rzadziej nasila) działanie pochodnych kumaryn, co wymaga odpowiedniej zmiany ich dawkowania. Nasila działania niepożądane NLPZ, a zwłaszcza ich wpływ na przewód pokarmowy. Ponadto zmniejsza ich stężenie w surowicy, tym samym zmniejszając ich efektywność. Hamuje czynność układu immunologicznego i zmniejsza reakcje organizmu na szczepionki i anatoksyny. Podczas leczenia pacjentów nie wolno szczepić pacjentów szczepionkami zawierającymi żywe bakterie.

Dawkowanie

Dawkowanie należy indywidualizować w zależności od wskazań, stanu chorego i jego reakcji na leczenie. Stosuje się 4-16 mg/dobę, wyjątkowo do 32 mg/dobę. Zwykle jednorazowa dawka wynosi 4-8 mg. Dawkę można powtórzyć w razie potrzeby w odpowiednich odstępach, kilka razy w ciągu doby. Zwykle dawki początkowe są większe, a po uzyskaniu pożądanego efektu terapeutycznego są zmniejszane aż do ustalenia najmniejszej dawki, która umożliwia utrzymanie korzystnego efektu terapeutycznego, lub aż do odstawienia preparatu. Sytuacje stresowe pacjenta mogą spowodować konieczność zwiększenia dawkowania. Po długotrwałym stosowaniu, preparat należy odstawiać powoli. Stosowanie u osób w podeszłym wieku nie wymaga specjalnego dawkowania; jednak przy doborze dawki należy uwzględnić większą podatność tej grupy pacjentów na wystąpienie działań niepożądanych. Preparat można podawać we wstrzyknięciu dożylnym lub domięśniowym, albo we wlewie kroplowym. Obowiązkowe jest ścisłe przestrzeganie aseptycznej techniki podawania. Domięśniowe podanie powinno być głębokie, do dużej masy mięśni. Bezpośrednio przed podaniem we wlewie zawartość ampułki rozcieńcza się izotonicznym roztworem chlorku sodu lub roztworem glukozy 5%.

Uwagi

Pharmindex