Znajdź lek

Fentanyl Actavis

Działanie

Silny lek przeciwbólowy z grupy czystych agonistów receptora opioidowego mi. Główne działanie terapeutyczne to analgezja i uspokojenie. Za minimalne efektywne stężenie analgetyczne (MAC) przyjmuje się 0,3-1,5 ng/ml (u osób nie leczonych wcześniej opioidami). Działania niepożądane są częstsze po przekroczeniu stężenia 2 ng/ml fentanylu w surowicy. Wraz ze wzrostem tolerancji na lek (duża zmienność osobnicza) zwiększa się jego MAC oraz stężenia, przy których nasilają się działania niepożądane. Preparat zapewnia po naklejeniu na skórę pierwszego plastra stopniowe narastanie stężenia fentanylu we krwi aż do osiągnięcia stanu równowagi między 12 a 24 h. Dalej stężenie fentanylu we krwi utrzymuje się na względnie stałym poziomie przez 72 h i zależy od powierzchni zastosowanego plastra. Zmiana plastra po 72 h powoduje utrzymanie stałego stężenia leku we krwi (stan stacjonarny). W około 84% lek wiąże się z białkami osocza. Metabolizowany jest głównie w wątrobie przy udziale cytochromu P-450 CYP3A4 (około 90% N-dealkilacja, utlenianie). Główny metabolit - norfentanyl jest nieaktywny. Około 75% dawki jest wydalane z moczem w większości w postaci metabolitów, mniej niż 10% wydalane jest w postaci niezmienionej. Około 9% dawki jest wydalane z kałem, przede wszystkim w postaci metabolitów. Po usunięciu plastra stężenie fentanylu we krwi zmniejsza się stopniowo osiągając 50% wartości wyjściowej po 13-22 h u dorosłych lub po 22-25 h u dzieci. Pacjenci w podeszłym wieku lub wyniszczeni mogą mieć wydłużony okres półtrwania leku. U pacjentów z zaburzeniem czynności nerek lub wątroby klirens fentanylu może zmienić się ze względu na zmiany składu białek osocza, co prowadzi do zwiększenia stężeń leku w surowicy.

Wskazania

Leczenie silnego przewlekłego bólu u dorosłych, który może być odpowiednio leczony tylko opioidowymi lekami przeciwbólowymi. Długoterminowe kontrolowanie silnego przewlekłego bólu u dzieci od 2. rż. leczonych opioidami.

Przeciwwskazania

Nadwrażliwość na fentanyl lub na którąkolwiek substancję pomocniczą. Ostry lub pooperacyjny ból, ze względu na brak możliwości dostosowania dawki w krótkim czasie. Ciężkie zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego. Ciężka depresja oddechowa.

Środki ostrożności

U pacjentów z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc lub innymi chorobami płuc mogą wystąpić cięższe działania niepożądane (bradypnoe, zwiększony opór w drogach oddechowych). Należy zachować ostrożność u pacjentów z podwyższonym ciśnieniem śródczaszkowym, zaburzeniami świadomości, śpiączką. Lek może powodować hipotensję, szczególnie u pacjentów z hipowolemią - należy zachować ostrożność u pacjentów z obniżonym ciśnieniem tętniczym, odwodnionych. Może powodować bradykardię - nie zaleca się stosowania u pacjentów z bradyarytmią. Należy zachować ostrożność (monitorować stan pacjenta ewentualnie zmniejszyć dawkę) u chorych z zaburzeniami czynności wątroby, zaburzeniami czynności nerek (w tym dializowanych), w podeszłym wieku, wyniszczonych, z myasthenia gravis, z wysoką gorączką (może zwiększać się szybkość wchłaniania fentanylu). Miejsca naklejenia systemu TDS nie należy wystawiać na działanie zewnętrznych źródeł ciepła, nie stosować sauny. Podobnie jak inne opioidy lek może wywołać depresję oddechową, szczególnie przy stosowaniu wyższych dawek lub w połączeniu z lekami działającymi na OUN. Prawie wszyscy pacjenci leczeni systemem TDS wymagają dodatkowych leków przeciwbólowych o szybkim uwalnianiu dla opanowania bólów przebijających lub incydentalnych. W przypadku wystąpienia ciężkich działań niepożądanych pacjent powinien pozostać pod obserwacją przez 24 h po usunięciu systemu TDS. System transdermalny z fentanylem nie powinien być stosowany u dzieci i młodzieży po raz pierwszy otrzymujących opioidy. Preparat powinien być stosowany tylko w przypadku dzieci dobrze tolerujących opioidy powyżej 2 rż.

Ciąża i laktacja

Nie ustalono bezpieczeństwa stosowania fentanylu podczas ciąży - lek może być stosowany w ciąży jedynie, gdy jest to bezwzględnie konieczne. Długotrwałe stosowanie podczas ciąży może wywołać objawy odstawienia opioidów u noworodka. Nie stosować podczas porodu - lek przenika przez łożysko i może spowodować depresję oddechową u noworodka. Fentanyl jest wydzielany do mleka matki - nie stosować w okresie karmienia piersią. Karmienie piersią można wznowić po upływie co najmniej 72 h od usunięcia systemu TDS.

Działania niepożądane

Najcięższym działaniem niepożądanym jest depresja oddechowa. Bardzo często (≥1/10): senność, ból i zawroty głowy, nudności, wymioty, zaparcie. Często (≥1/100, <1/10): nerwowość, utrata apetytu, bezsenność, depresja, niepokój, stan splątania, omamy; drżenie, parestezja; zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, kołatanie serca, tachykardia, nadciśnienie; duszność; biegunka, suchość w jamie ustnej, ból brzucha i nadbrzusza, niestrawność, suchość ust; miejscowe reakcje skórne, potliwość; kurcze mięśni; zatrzymanie moczu; uczucie osłabienia, obrzęk obwodowy, uczucie zimna. Niezbyt często (≥1/1000, <1/100) - euforia, pobudzenie, dezorientacja, utrata pamięci; hipoestazja, drgawki, zaburzenia mowy; bradykardia, sinica; niedociśnienie; depresja lub niewydolność oddechowa; niedrożność jelit; egzema, alergiczne zapalenie skóry, osutka, wysypka, rumień i świąd; drżenie mięśni; zaburzenia erekcji i seksualne; objawy grypopodobne, uczucie zmiany temperatury ciała, zespół odstawienia. Rzadko (≥1/10000, <1/1000): mioza, arytmia, rozszerzenie naczyń, bezdech, hipowentylacja, czkawka, niedrożność przepuszczająca jelit, zapalenie skóry i wyprysk w miejscu nałożenia systemu. Bardzo rzadko (<1/10000): reakcja anafilaktyczna, urojenia, stany podniecenia, ataksja, niedowidzenie, bolesne wzdęcia, ból pęcherza moczowego; skąpomocz. Przy stosowaniu przewlekłym może rozwinąć się tolerancja na lek, uzależnienie fizyczne i psychiczne. U niektórych pacjentów po zamianie dotychczas stosowanych opioidów na fentanylu TDS lub w przypadku nagłego odstawienia leczenia mogą wystąpić objawy odstawienia (nudności, wymioty, biegunka, niepokój i dreszcze).

Interakcje

Nasila działanie leków wpływających depresyjnie na OUN (opioidów, leków uspokajających, nasennych, anestetyków, fenotiazyn, trankwilizerów, leków przeciwhistaminowych o działaniu ośrodkowym, alkoholu), leków zwiotczających - co może objawić się hipowentylacją, hipotensją, nasiloną sedacją, śpiączką lub zgonem. Nie stosować podczas leczenia i do 14 dni od odstawienia inhibitorów MAO. Silne inhibitory cytochromu CYP3A4 (np. podawany doustnie rytonawir, ketokonazol, itrakonazol, flukonazol, worikonazol, troleandomycyna, klarytromycyna, nelfinawir, nefazodon, werapamil, diltiazem i amiodaron) mogą powodować zwiększenie stężenia fentanylu we krwi, wydłużyć okres półtrwania i zwiększyć stężenie fentanylu w osoczu. Nie zaleca się jednoczesnego podawania rytonawiru lub innych silnych inhibitorów CYP3A4 z fentanylem TDS - z wyjątkiem pacjentów poddanych ścisłej obserwacji. Podanie opioidów o działaniu agonistyczno-antagonistycznym (pentazocyna, nalbufina, buprenorfina) w stosunku do receptora opioidowego może wywołać zespół odstawienia. Należy unikać jednoczesnego stosowania pochodnych kwasu barbiturowego z powodu możliwego zwiększenia działania depresyjnego fentanylu na układ oddechowy.

Dawkowanie

Indywidualnie w oparciu o ocenę stanu ogólnego chorego, rozpoznania, dotychczasowego stosowania opioidów, występowania tolerancji na opioidy. Dorośli i młodzież powyżej 16 rż.: u pacjentów, którzy nie byli dotąd leczeni opioidami dawka początkowa wynosi 12,5 µg/h. Następnie można zwiększyć do 25 µg/h. Należy ocenić dotychczas stosowaną dawkę dobową leku opioidowego przeliczając na ekwianalgetyczną dawkę morfiny - (korzystając z tabeli dawek ekwianalgetycznych opioidów dołączonej do opakowania), a następnie należy wyliczyć dobową dawkę fentanylu. Poniżej podano zalecane dawki początkowe przezskórnie uwalnianego fentanylu (F w µg/h) ustalone na podstawie dobowej dawki morfiny (MF w mg/24 h) dla pacjentów dorosłych wymagających ostrożnego podejścia do zamiany leczenia opioidami: MF 0-90 = F 25; MF 91-134 = F 37; MF 135-224 = F 50; MF 225-314 = F 75; MF315-404 = F100. Dla pacjentów ze zrównoważoną i dobrze tolerowaną terapią opioidami: MF<60 = F12,5; MF 60-89 = F 25; MF 90-149 = F 50; MF 150-209 = F 75; MF 210-269 = F 100 itd. Zarówno u pacjentów leczonych jak i nieleczonych uprzednio opioidami oceny działania preparatu można dokonać dopiero po 24 h. Poprzednie leczenie przeciwbólowe powinno być stopniowo wycofywane od momentu pierwszego zastosowania systemu transdermalnego do uzyskania działania przeciwbólowego fentanylu. Plaster należy zmieniać co 72 h, lub jeśli to konieczne po 48 h. Jeżeli działanie przeciwbólowe jest niewystarczające - dawkę należy zwiększyć po 3 dniach i korygować w odstępach trzydniowych. Zazwyczaj dawki zwiększa się o 25 µg/h, biorąc pod uwagę zapotrzebowanie pacjenta na dodatkowe dawki analgetyków. Można stosować więcej niż jeden system TDS dla dopasowania odpowiedniej dawki. W razie pojawienia się bólów przebijających pacjenci mogą okresowo wymagać dodatkowych dawek analgetyków o krótkim czasie działania. W przypadku, gdy pacjent wymaga dawki F > 300 µg/h należy rozważyć dodatkowe lub alternatywne metody leczenia. W celu uniknięcia objawów odstawiennych przy przerywaniu stosowania leku zaleca się jego stopniowe odstawienie. Dzieci i młodzież od 2 do 16.rż.: preparat należy stosować tylko u tolerujących opioidy pacjentów, którzy otrzymują już równoważniki co najmniej 30 mg doustnej morfiny na dobę. Zalecane dawki początkowe przezskórnie uwalnianego fentanylu (F w µg/h) ustalone na podstawie dobowej dawki morfiny (MF w mg/24 h) dla dzieci i młodzieży: MF 30-44 = F 12; MF 45-134 = F 25. Przez pierwsze 24h zaleca się monitorowanie stanu dziecka pod kątem działań niepożądanych (np. hipowentylacja). Jeśli działanie przeciwbólowe produktu jest niewystarczające, należy podać uzupełniająco morfinę, inny krótko działający lek opioidowy, lub zwiększać dawkę fentanylu o 12 µg/h. Plaster należy nakleić na czystą (oczyszczoną wodą bez użycia środków drażniących lub zmieniających przepuszczalność, tj. mydła, olejków, płynów do mycia, balsamów), suchą, nieowłosioną (w razie potrzeby ostrzyżoną, a nie ogoloną), niezmienioną (bez podrażnień i zmian popromiennych) skórę płaskich powierzchni tułowia lub górnych części ramion i lekko docisnąć przez 10-30 sekund. Kolejny plaster, po usunięciu zużytego, można nakleić na inne miejsce (w to samo miejsce można nakleić lek po siedmiodniowej przerwie). Pacjenci z przyklejonym plastrem mogą brać prysznic. Ślady kleju na skórze po usunięciu systemu TDS usuwa się wodą z mydłem - nie należy stosować alkoholu ani innych rozpuszczalników.

Uwagi

Lek istotnie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługiwania urządzeń mechanicznych w ruchu, szczególnie na początku leczenia, przy zmianie dawki lub podczas jednoczesnego spożycia alkoholu lub przyjmowania leków uspokajających - należy ocenić możliwość prowadzenia pojazdów i obsługi urządzeń mechanicznych. Preparat zawiera metal. Przed wykonaniem rezonansu magnetycznego należy usunąć plaster, ponieważ może on się nagrzać podczas badania i spowodować oparzenia skórne w miejscu aplikacji systemu. Należy zachować ostrożność, aby uniknąć przypadkowego przeniesienia noszonego plastra na osobę postronną, np. dzielącą łóżko lub znajdującą się w bliskim kontakcie z pacjentem (zdarzają się przypadkowe ekspozycje ze skutkiem śmiertelnym; wszystkie przypadki dotyczyły dzieci). Należy pouczyć pacjenta i opiekuna: w razie przypadkowego przeniesienia plastra na osobę postronną należy go natychmiast usunąć; starannie wybierać miejsca aplikacji oraz kontrolować przyleganie plastra, aby zapobiec przypadkowemu przyjęciu go drogą doustną; zużyty plaster należy złożyć na pół, tak aby się skleił i dopiero go wyrzucić.

Pharmindex