Znajdź lek

Metronidazole B. Braun

Działanie

Chemioterapeutyk, pochodna 5-nitroimidazolu o działaniu przeciwpierwotniakowym i przeciwbakteryjnym. Działa silnie bakteriobójczo na bakterie beztlenowe Gram-ujemne, pałeczki Gram-dodatnie zarodnikujące, jak i beztlenowe ziarniaki Gram-dodatnie, niektóre bakterie względnie beztlenowe i niektóre pierwotniaki, m.in.: Bacteroides fragilis, Clostridium difficile, Clostridium perfringens, Fusobacterium spp., Gardnerella vaginalis, Peptococcus spp., Peptostreptococcus spp., Porphyromonas spp., Prevotella spp., Veillonella spp., Actinomyces israeli, Entamoeba histolytica, Giardia lamblia, Trichomonas vaginalis. Oporność na lek może stanowić problem w przypadku nabytej odporności tlenowych bakterii Gram-dodatnich: Helicobacter pylori, czy też bakterii z wrodzoną opornością: wszystkich tlenowych i względnie beztlenowych. Biodostępność wynosi 100%. Po wstrzyknięciu metronidazol rozmieszcza się w wielu tkankach i płynach ustrojowych, w tym w żółci, kościach, ropniu mózgu, płynie mózgowo- rdzeniowym, wątrobie, ślinie, nasieniu i wydzielinach w pochwie, osiągając stężenia podobne do stężeń w osoczu. Przenika też przez łożysko i do mleka kobiecego w stężeniach odpowiadających stężeniom w surowicy krwi. Wiązanie z białkami wynosi poniżej 20%. Metronidazol jest metabolizowany w wątrobie; głównym metabolitem w osoczu jest metabolit hydroksylowy natomiast w moczu - metabolit kwasowy. Około 80% substancji wydalane jest z moczem, przy czym mniej niż 10% wydalane jest w postaci metronidazolu. Niewielkie ilości wydalane są przez wątrobę. T0,5 wynosi około 8 (6 do 10) godzin.

Wskazania

Leczenie i zapobieganie rozwojowi zakażeń wywołanych przez drobnoustroje wrażliwe na działanie metronidazolu (głównie bakterie beztlenowe). Zakażenia ośrodkowego układu nerwowego, (np. ropień mózgu, zapalenie opon mózgowych), zakażenia dróg oddechowych (np. martwicze zapalenie płuc, zachłystowe zapalenie płuc, ropień płuca), zapalenia wsierdzia, zakażenia układu pokarmowego i jamy brzusznej (np. zapalenie otrzewnej, ropień wątroby, zakażenia po zabiegach chirurgicznych okrężnicy lub odbytnicy, chorób ropnych jamy brzusznej i miednicy), zakażenia ginekologiczne (np. zapalenie błony śluzowej macicy, stany po histerektomii lub cesarskim cięciu, gorączka połogowa, poronienie septyczne), zakażenia uszu, nosa, gardła, zębów, jamy ustnej, szczęki (np. angina Plaut-Vincenta), zakażenia kości i stawów (np. zapalenie szpiku), zgorzel gazowa, posocznica z zakrzepowym zapaleniem żył. W zakażeniu mieszanym bakteriami beztlenowymi i tlenowymi, oprócz metronidazolu należy zastosować antybiotyk odpowiedni do leczenia zakażeń bakteriami tlenowymi. Stosowanie zapobiegawcze jest zawsze wskazane przed zabiegami o wysokim ryzyku zakażenia bakteriami beztlenowymi (zabiegi ginekologiczne i w obrębie jamy brzusznej). Podczas stosowania metronidazolu należy uwzględnić krajowe i międzynarodowe zalecenia dotyczące prawidłowego użycia środków przeciwbakteryjnych.

Przeciwwskazania

Nadwrażliwość na metronidazol lub inne pochodne nitroimidazolu lub którąkolwiek z substancji pomocniczych.

Środki ostrożności

Metronidazol należy podawać tylko wtedy, jeśli spodziewane korzyści przewyższają potencjalne zagrożenia w przypadku ciężkiego uszkodzenia wątroby lub zaburzenia tworzenia krwinek (np. granulocytopenii) oraz czynnej lub przewlekłej ciężkiej choroby ośrodkowego lub obwodowego układu nerwowego (ryzyko pogorszenia się stanu pacjenta, wystąpienia drgawek, neuropatii obwodowej). W przypadku wystąpienia ciężkiej reakcji nadwrażliwości (np. wstrząs anafilaktyczny), leczenie należy natychmiast przerwać i rozpocząć odpowiednie leczenie. Podczas leczenia lub w kolejnych tygodniach, może wystąpić biegunka spowodowana rzekomobłoniastym zapaleniem jelita grubego (w większości przypadków wywołanego przez Clostridium difficile); może zagrażać życiu i wymagać dodatkowego leczenia - nie należy podawać leków hamujących perystaltykę. Czas trwania leczenia metronidazolem lub lekami zawierającymi inne nitroimidazole nie powinien przekroczyć 10 dni. Leczenie można przedłużyć wyłącznie w szczególnych przypadkach, jeśli to bezwzględnie konieczne, kontrolując stan kliniczny oraz wyniki badań laboratoryjnych. Powtórne leczenie należy w miarę możliwości ograniczyć do szczególnych przypadków, ponieważ nie można wykluczyć mutagennego działania metronidazolu. Wydłużony czas leczenia może łączyć się z hamowaniem czynności szpiku, co prowadzi do zaburzenia tworzenia się krwinek. Należy stale monitorować liczbę krwinek podczas wydłużonego leczenia. Preparat zawiera 14 mmol (lub 322 mg) sodu w 100 ml. Wartość tę należy uwzględnić u pacjentów kontrolujących zawartość sodu w diecie.

Ciąża i laktacja

Bezpieczeństwo stosowania metronidazolu podczas ciąży nie zostało w wystarczającym stopniu dowiedzione. W szczególności sprzeczne są dane dotyczące stosowania preparatu we wczesnym okresie ciąży. Niektóre badania wykazały zwiększoną liczbę zaburzeń rozwojowych. W doświadczeniach na zwierzętach metronidazol nie wykazywał działania teratogennego. W I trymestrze ciąży lek można stosować wyłącznie w celu leczenia zakażeń zagrażających życiu, o ile nie ma bezpieczniejszej alternatywy; w II i III trymestrze w leczeniu innych zakażeń, jeśli oczekiwane korzyści znacznie przewyższają potencjalne zagrożenia. Lek przenika do mleka, podczas leczenia należy przerwać karmienie piersią. Po zakończeniu leczenia metronidazolem, karmienia piersią nie należy wznawiać przed upływem 2 do 3 dni, z powodu przedłużonego okresu półtrwania metronidazolu.

Działania niepożądane

Często: nadkażenie Candida (np. zakażenia narządów płciowych). Niezbyt często: wymioty, nudności, biegunka, zapalenie języka i jamy ustnej, odbijanie się z gorzkim posmakiem, napięcie w nadbrzuszu, metaliczny posmak, obłożony język, dysfagia, bóle stawów, bóle mięśni, ciemny kolor moczu. Rzadko: rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego (które może wystąpić podczas lub po zakończeniu leczenia, objawiające się jako ciężka, uporczywa biegunka), ciężkie, ostre reakcje nadwrażliwości ogólnoustrojowej (anafilaksja, do wstrząsu anafilaktycznego), ciężkie reakcje skórne; zmiany w EKG (takie jak spłaszczenie załamka T). Bardzo rzadko: zmniejszenie liczby leukocytów i płytek krwi (granulocytopenia, agranulocytoza, pancytopenia i małopłytkowość), zaburzenia psychotyczne (w tym stany splątania, omamy), encefalopatia, ból głowy, gorączka, senność, zawroty głowy, zaburzenia widzenia i ruchu, uczucie wirowania, ataksja, upośledzenie wymowy, drgawki, zaburzenia widzenia (np. podwójne widzenie, krótkowzroczność), nieprawidłowe aktywności enzymów wątrobowych i stężenia bilirubiny, zapalenie wątroby, żółtaczka, zapalenie trzustki, alergiczne reakcje skórne, np. świąd, pokrzywka, zespół Stevensa-Johnsona. Częstość nieznana: leukopenia, niedokrwistość aplastyczna, łagodne do umiarkowanych reakcje nadwrażliwości (np. reakcje skórne), obrzęk naczynioruchowy, anoreksja, depresja, senność lub bezsenność, mioklonie, napady padaczkowe, neuropatia obwodowa (objawiająca się w postaci parestezji), ból, odczuwanie jakby dotyku futra i mrowienie kończyn, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, napadowe przymusowe patrzenie z rotacją gałek ocznych, neuropatia/zapalenie nerwu wzrokowego, toksyczna nekroliza naskórka, rumień wielopostaciowy, podrażnienie żył (aż do zakrzepowego zapalenia żył) po podaniu dożylnym, stany osłabienia, gorączka.

Interakcje

Z alkoholem powoduje reakcję disulfiramopodobną; z disulfiramem - ostre psychozy i dezorientacje. Metronidazol nasila działanie leków przeciwzakrzepowych i zwiększa ryzyko krwawienia; konieczne jest dostosowanie dawki leku przeciwzakrzepowego. Należy zachować ostrożność ze względu na zwiększenie stężenia w osoczu innych jednocześnie stosowanych leków: litu (ryzyko zaburzeń czynności nerek), fenytoiny, fluorouracylu, karbamazepiny, cyklosporyny (wskazana kontrola stężenia leku i kreatyniny), busulfanu (należy unikać jednoczesnego stosowania), takrolimusu (należy badać stężenie leku i czynność nerek oraz odpowiednio dostosować dawkowanie). Podczas jednoczesnego stosowania z fenobarbitalem - zmniejsza się okres półtrwania metronidazolu do około 3 h, z fenytoiną - zmniejsza się skuteczność jego działania. Przy równoległym podawaniu z amiodaronem obserwowano wydłużenie ostępu QT i torsade de pointes (należy monitorować ekg). Substancje, które zmieniają florę przewodu pokarmowego (np. antybiotyki), mogą zmniejszać biodostępność podawanych doustnie preparatów zawierających kwas mykofenolowy lub osłabiać działanie doustnych środków antykoncepcyjnych.

Dawkowanie

Dożylnie. Dawkę ustala się indywidualnie, zgodnie z wiekiem, masą ciała, rodzajem i ciężkością choroby oraz reakcją pacjenta na leczenie. Leczenie zakażeń wywołanych przez bakterie beztlenowe. Dorośli i młodzież: zwykle podaje się dawkę 1500 mg w pierwszym dniu leczenia, a następnie 1000 mg w pojedynczej dawce w dniach kolejnych. Alternatywnie można podawać 500 mg co 8 h. Na początku leczenia można zastosować dawkę nasycającą 15 mg/kg mc., jeżeli istnieją do tego wskazania medyczne. Czas trwania leczenia zależy od jego skuteczności. W większości przypadków leczenie trwające 7 dni okazuje się wystarczające. Dzieci w wieku od >8 tygodni do 12 lat:  zazwyczaj dawka dobowa wynosi 20 – 30 mg na kg masy ciała na dobę, podawane w jednej dawce lub podzielone na dawki 7,5 mg na kg masy ciała co 8 godzin. Dawkowanie można zwiększyć do 40 mg na kg masy ciała, w zależności od ciężkości zakażenia.  Dzieci poniżej 8. tyg.życia: 15 mg na kg masy ciała w postaci jednorazowej dawki dobowej lub podzielone na dawki 7,5 mg na kg masy ciała, co 12 godzin. U noworodków w wieku poniżej 40 tygodni wieku ciążowego: do kumulacji metronidazolu może dojść w pierwszym tygodniu życia, dlatego też po kilkudniowym leczeniu zaleca się monitorowanie stężenia metronidazolu w surowicy. Leczenie u dzieci trwa zwykle 7 dni. Profilaktyka okołooperacyjna: Dorośli i młodzież – 500 mg, podawanie należy zakończyć na około 1 h przed zabiegiem; dawkę należy powtórzyć po 8 i po 16 godzinach. Dzieci w wieku poniżej 12 lat: 20 – 30 mg na kg masy ciała w postaci pojedynczej dawki podanej 1 – 2 godziny przed zabiegiem chirurgicznym. Dzieci w wieku poniżej 40 tygodni wieku ciążowego: 10 mg na kg masy ciała w pojedynczej dawce przed zabiegiem chirurgicznym.  Specjalne grupy pacjentów. W ciężkiej niewydolności wątroby T0,5 w surowicy jest wydłużony, a klirens osoczowy zmniejszony -  konieczne jest podawanie mniejszych dawek leku. U pacjentów z niewydolnością nerek zmniejszenie dawki nie jest konieczne. U pacjentów poddawanych dializie należy zaplanować standardową dawkę metronidazolu po zabiegach hemodializy, w dniach dializowania, aby zrekompensować jego utratę w trakcie procedury. Podawać dożylnie, w postaci powolnej infuzji, maks. 100 ml, nie krócej niż 20 min., zwykle ponad 1 h, lub po rozcieńczeniu w 0,9% roztworze chlorku sodu lub 5% roztworze glukozy. Antybiotyki stosowane jednocześnie należy podawać oddzielnie.

Uwagi

Lek zaburza spektrofotometryczne oznaczenie AspAT, AlAT, LDH, triglicerydów i glukozy, powodując zaniżenie wyników. Metronidazol może zaburzać zdolność prowadzenia pojazdów i użycia maszyn, nawet jeśli stosuje się go zgodnie z zaleceniami. Dotyczy to szczególnie początku leczenia lub łączenia z alkoholem.

Pharmindex