Znajdź lek

Luminalum

Działanie

Lek o działaniu uspokajającym, w większych dawkach działa długotrwale nasennie i przeciwdrgawkowo. Działa hamująco na OUN, zwłaszcza na podwzgórze, twór siatkowaty i korę mózgową. Hamuje także wytwarzanie hormonu tyreotropowego, zmniejsza szybkość przemiany materii. Obwodowo osłabia napięcie mięśni gładkich i działa przeciwskurczowo. Fenobarbital jest dobrze wchłaniany po podaniu doodbytniczym (biodostępność wynosi około 90%). Cmax we krwi występuje po 1 h od podania. Wiąże się z białkami osocza w około 50%. Łatwo przenika do tkanek oraz przez barierę łożyska, jest wydzielany do mleka. T0,5 u osoby dorosłej waha się od 55 do 118 h, a u dzieci od 60 do 180 h i jest zależny od dawki; ulega wydłużeniu u chorych w podeszłym wieku i w niewydolności wątroby, natomiast u dzieci i podczas długotrwałego podawania leku ulega zmniejszeniu. Jest częściowo metabolizowany w wątrobie do nieaktywnych pochodnych i w 25-50% wydalany z moczem w postaci niezmienionej.

Wskazania

Fenobarbital wskazany jest jako lek uspokajający.

Przeciwwskazania

Nadwrażliwość na substancję czynną (i inne barbiturany) lub na którąkolwiek substancje pomocniczą. Porfiria. Ciężkie zaburzenia czynności wątroby lub nerek. Ciężkie zaburzenia oddychania lub niewydolność oddechowa, bezdech senny. Uzależnienie od leków. Stosowanie w profilaktyce w skojarzeniu z sakwinawirem lub ifosfamidem.

Środki ostrożności

Długotrwałe stosowanie fenobarbitalu może prowadzić do tolerancji, uzależnienia fizycznego i psychicznego, a nagłe odstawienie może powodować pojawienie się objawów odstawiennych, takich jak: delirium, drżenia, drgawki, bezsenność, drażliwość, koszmary senne, a nawet zgon. Preparat należy odstawiać powoli. Fenobarbital zmniejsza stężenie wapnia i 25 –hydroksycholekalcyferolu w surowicy oraz zwiększa aktywność fosfatazy alkalicznej. Może to prowadzić do wystąpienia osteomalacji w przypadku długotrwałego leczenia i u pacjentów z zaburzeniami metabolicznymi. U dzieci leczonych długotrwale fenobarbitalem konieczna jest jednoczesna profilaktyka krzywicy poprzez podawanie witaminy D2 (1200 do 2000 IU na dobę) lub 25-hydroksycholekalcyferolu (witaminy D3). W przypadku wystąpienia objawów nadwrażliwości, reakcji skórnych lub niewydolności wątroby należy przerwać leczenie. U pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby dawkę fenobarbitalu należy zmniejszyć. Należy kontrolować parametry laboratoryjne ze względu na ryzyko wystąpienia encefalopatii wątrobowej. Pacjentów należy monitorować w celu wykrycia pojawienia się myśli i zachowań samobójczych. Pacjentów (i ich opiekunów) należy poinformować o konieczności natychmiastowego zasięgnięcia porady lekarza w razie wystąpienia takich myśli lub zachowań. Największe ryzyko pojawienia się objawów zespołu Stevensa-Johnsona i toksycznego martwiczego oddzielania się naskórka istnieje w ciągu pierwszych tygodni leczenia. Pacjentów należy dokładnie kontrolować w celu wykrycia reakcji skórnych. Pacjentów należy poinformować o mogących pojawić się objawach. Jeśli wystąpią objawy ciężkich reakcji skórnych, lek należy odstawić. Jeśli u pacjenta po zastosowaniu fenobarbitalu wystąpił zespół Stevensa-Johnsona lub toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, fenobarbitalu nie można już nigdy zastosować u tego pacjenta po raz kolejny. U dzieci oraz u pacjentów z ostrym bólem otrzymujących zalecane dawki leku mogą wystąpić reakcje paradoksalne, takie jak podniecenie, niepokój czy splątanie. U dzieci może wystąpić nadmierne pobudzenie i drażliwość.

Ciąża i laktacja

Fenobarbital w czopkach 15 mg nie jest przeznaczony do podawania osobom dorosłym. Barbiturany przenikają szybko przez łożysko. Podawanie preparatu kobietom w ciąży jest dopuszczalne jedynie w sytuacji, gdy jego zastosowanie u matki jest bezwzględnie konieczne, a stosowanie bezpieczniejszego leku alternatywnego jest niemożliwe lub przeciwwskazane. Barbiturany mogą przyczyniać się do powstawania wad wrodzonych u płodu. U noworodków, których matki w czasie ciąży przyjmowały barbiturany może wystąpić uzależnienie lub powikłania krwotoczne. Nie zaleca się stosowania fenobarbitalu u kobiet karmiących piersią. Fenobarbital przenika do mleka matki, jego działanie uspokajające może zaburzać odruch ssania u noworodków, co może zmniejszać przyrost masy ciała bezpośrednio po porodzie.

Działania niepożądane

Bardzo często: poranna senność, zaburzenia równowagi i koordynacji (zwłaszcza u osób w podeszłym wieku). Często: skórne reakcje alergiczne (często osutka plamisto-grudkowa lub osutka płonicopodobna). Niezbyt często: niedokrwistość megaloblastyczna wywołana niedoborem kwasu foliowego na skutek długotrwałego leczenia. Rzadko: zaburzenia osobowości, ból i zawroty głowy. Bardzo rzadko: zapalenie wątroby i zaburzenie jej czynności (w przypadku ukrytej lub objawowej porfirii wątrobowej lub zaburzeń czynności wątroby, podawanie leku powinno być ograniczone do przypadków, w których korzyści przewyższają ryzyko stosowania; przerwanie leczenia jest konieczne jeśli pojawią się reakcje nietolerancji, które obejmują ciężkie zaburzenia czynności wątroby, jednak ważne jest, aby odróżnić przeciwpadaczkowy zespół nadwrażliwości z objawami uszkodzenia wątroby od przejściowego zwiększenia aktywności aminotransferaz i (lub) fosfatazy alkalicznej, który nie wymaga przerwania leczenia; może wystąpić zwiększenie aktywności GGT, związane z jej indukującym działaniem na fenobarbital, takie zwiększenie aktywności GGTP nie ma znaczenia klinicznego), zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zespół Lyella, choroba Dupuytrena (przykurcz rozcięgna dłoniowego). Częstość nieznana: zespół nadwrażliwości obejmujący gorączkę, wysypkę/osutkę i eozynofilię (w przypadku wystąpienia reakcji nietolerancji, takich jak reakcja skórna lub ciężka nadwrażliwość konieczne jest zaprzestanie podawania fenobarbitalu), uzależnienie od barbituranów podczas długotrwałego ich stosowania, bóle stawów (zespół bark-ręka lub reumatyzm związany z barbituranami), problemy z chodzeniem niekiedy w połączeniu z zaburzeniami mowy. Odnotowano przypadki zmniejszenia gęstości kości, osteopenii, osteoporozy i złamań u pacjentów stosujących preparat długotrwale. Mechanizm wpływu fenobarbitalu na metabolizm kości nie został poznany.

Interakcje

Z powodu silnego, indukującego enzymy mikrosomalne wątroby, działania fenobarbitalu należy rozważyć możliwość klinicznie istotnych interakcji z substancjami należącymi do różnych grup farmakologicznych. Łączne podawanie z sakwinawirem lub ifosfamidem jest przeciwwskazane. Może wystąpić zmniejszenie skuteczności sakwinawiru poprzez stymulację metabolizmu wątrobowego wywołaną indukcją enzymu. Może wystąpić zwiększenie neurotoksyczności ifosfamidu poprzez stymulację metabolizmu wątrobowego ifosfamidu wywoływaną przez fenobarbital. Łączne podawanie z rytonawirem lub alkoholem są zdecydowanie odradzane. Może wystąpić zmniejszenie skuteczności działania przeciwproteazowego rytonawiru poprzez przyspieszenie metabolizmu wątrobowego. Spożycie alkoholu zwiększa działanie uspokajające barbituranów. Podczas leczenia fenobarbitalem należy unikać stosowania leków zawierających alkohol. Kwas walproinowy i walpromid poprzez hamowanie metabolizmu wątrobowego zwiększają stężenie fenobarbitalu w osoczu i nasilają jego działanie uspokajające, szczególnie u dzieci. Fenobarbital może zmniejszać stężenie kwasu walproinowego w osoczu poprzez indukcję metabolizmu wątrobowego. Inne leki przeciwpadaczkowe, jak progabid i fenytoina, również mogą zwiększać stężenie fenobarbitalu w osoczu. Fenobarbital może wpływać na inne leki przeciwpadaczkowe. Fenobarbital obniża stężenie karbamazepiny w osoczu. Zalecana jest ścisła obserwacja kliniczna przez pierwszych 15 dni podczas jednoczesnego podawania fenobarbitalu z lekami przeciwpadaczkowymi, zmniejszenie dawek po wystąpieniu pierwszych objawów sedacji a także, gdy to konieczne, kontrolowanie stężenia fenobarbitalu w osoczu. Fenobarbital zmniejsza skuteczność działania leków przeciwzakrzepowych poprzez indukcję metabolizmu wątrobowego. Podczas jednoczesnego stosowania doustnych leków przeciwzakrzepowych należy często oznaczać czas protrombinowy. Dawka doustnych leków przeciwzakrzepowych musi być dostosowywana w trakcie jednoczesnego leczenia fenobarbitalem i przez kolejnych 8 dni po zakończeniu leczenia. Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne obniżają próg drgawkowy, co może prowadzić do wystąpienia uogólnionych napadów drgawkowych. Należy ocenić konieczność skojarzonego stosowania fenobarbitalu i trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, a w przypadku łącznego podawania prowadzić dokładną obserwację kliniczną. Może być konieczne zwiększenie dawki leku przeciwdrgawkowego. Leki przeciwpsychotyczne mogą wpływać na działanie przeciwpadaczkowe poprzez obniżanie progu drgawkowego. Równoczesne przyjmowanie fenobarbitalu z amprenawirem, indynawirem lub nelfinawirem może zmniejszać skuteczność działania antyproteazowego poprzez zwiększenie metabolizmu wątrobowego. Na podstawie działania ryfampicyny, jednoczesne stosowanie fenobarbitalu i cyklosporyny lub takrolimusu może zmniejszyć stężenie leku immunosupresyjnego w osoczu i zmniejszyć jego działanie. Dawki leków immunosupresyjnych mogą być zwiększone, jeśli ich stężenie w osoczu jest kontrolowane. Dawka leku immunosupresyjnego może zostać zmniejszona po zaprzestaniu podawania induktora enzymu. Jednoczesne stosowanie fenobarbitalu i kortykosteroidów (glikokortykoidów stosowanych ogólnoustrojowo i mineralokortykoidów) może zmniejszyć stężenie kortykosteroidów w osoczu (i ich skuteczność) poprzez zwiększenie ich metabolizmu wątrobowego. Ma to szczególne znaczenie u pacjentów z chorobą Addisona otrzymujących hydrokortyzon i u pacjentów po przeszczepieniu narządów lub tkanek. W trakcie i po zakończeniu stosowania induktora enzymu konieczne jest dostosowanie dawki kortykosteroidu. Stężenia digoksyny lub acetylodigoksyny w osoczu oraz ich skuteczność, mogą być zmniejszone w przypadku jednoczesnego stosowania z fenobarbitalem z powodu zwiększenia metabolizmu wątrobowego. Podczas leczenia skojarzonego należy prowadzić obserwację kliniczną, okresowo przeprowadzać badania EKG oraz jeśli to konieczne, kontrolować stężenia digoksyny w osoczu. W trakcie skojarzonego stosowania, jak również po przerwaniu stosowania fenobarbitalu lub rozpoczęcia stosowania digoksyny może być konieczne dostosowanie dawki digoksyny, która jest w mniejszym stopniu metabolizowana w wątrobie. Jednoczesne stosowanie fenobarbitalu z chinidyną może zmniejszyć stężenie chinidyny w osoczu i jej skuteczność przeciwarytmiczną poprzez zwiększenie metabolizmu wątrobowego. U pacjentów przyjmujących jednocześnie fenobarbital z chinidyną konieczne jest odpowiednie monitorowanie stanu klinicznego, okresowa ocena EKG oraz parametrów laboratoryjnych(stężenia chinidyny w osoczu), może być konieczne dostosowanie dawki chinidyny w trakcie stosowania fenobarbitalu i po jego zakończeniu. Jednoczesne stosowanie z fenobarbitalem może zmniejszyć stężenie dizopiramidu w osoczu oraz jego skuteczność przeciwarytmiczną poprzez zwiększenie metabolizmu wątrobowego. U pacjentów otrzymujących dyzopiramid lub lidokainę jednocześnie z fenobarbitalem zalecane jest dokładne monitorowanie stanu klinicznego, okresowa ocena EKG oraz kontrola stężenia w osoczu. Może być konieczne dostosowanie dawki dizopiramidu i lidokainy w trakcie stosowania fenobarbitalu i po jego zakończeniu. Jednoczesne stosowanie fenobarbitalu z pochodnymi dihydropirydyny może zmniejszyć stężenie dihydropirydyny w osoczu poprzez zwiększenie metabolizmu wątrobowego. U pacjentów przyjmujących jednocześnie fenobarbital z pochodnymi dihydropirydyny zalecane jest monitorowanie stanu klinicznego, może być konieczne dostosowanie dawki pochodnych dihydropirydyny w trakcie stosowania fenobarbitalu i po jego zakończeniu. Jednoczesne stosowanie fenobarbitalu z estrogenami i progestagenami (nie jako środkami antykoncepcyjnymi) może zmniejszyć skuteczność estrogenów i progestagenów poprzez zwiększenie metabolizmu wątrobowego. Pacjenci przyjmujący jednocześnie fenobarbital z estrogenami i progestagenami wymagają monitorowania stanu klinicznego, może być u nich konieczne dostosowanie dawki estrogenów i progestagenów w trakcie stosowania fenobarbitalu i po jego zakończeniu. Jednoczesne stosowanie fenobarbitalu z felbamatem może zmniejszyć stężenie felbamatu w osoczu przy jednoczesnym zwiększeniu stężenia fenobarbitalu, co może zwiększyć ryzyko przedawkowania - zalecane jest monitorowanie stanu klinicznego oraz stężenia fenobarbitalu w osoczu i, w razie konieczności, dostosowanie jego dawki. Jednoczesne stosowanie fenobarbitalu z doksycykliną może zmniejszyć jej stężenie w osoczu – należy monitorować stan kliniczny, może być konieczne dostosowanie dawki doksycykliny. Jednoczesne stosowanie fenobarbitalu z folianami może zmniejszyć stężenie fenobarbitalu w osoczu i jego skuteczność z powodu zwiększenia metabolizmu, dla którego foliany są jednymi z jego kofaktorów. Pacjenci przyjmujący jednocześnie fenobarbital z folianami wymagają monitorowania stanu klinicznego oraz stężenia folianów w osoczu, w razie potrzeby dawki fenobarbitalu muszą być dostosowane w trakcie stosowania kwasu foliowego i po jego zakończeniu. Jednoczesne stosowanie fenobarbitalu z hormonami tarczycy może zwiększać katabolizm T3 i T4, co może u pacjentów z niedoczynnością tarczycy zwiększać ryzyko wystąpienia klinicznych objawów niedoczynności tarczycy - konieczne jest kontrolowanie stężenia T3 i T4 i, w razie konieczności, dostosowanie dawkowania. Jednoczesne stosowanie fenobarbitalu z teofiliną (oraz jej solami) lub aminofiliną może zmniejszyć stężenie teofiliny w osoczu poprzez zwiększenie metabolizmu wątrobowego – konieczne jest monitorowanie stanu klinicznego oraz stężenia teofiliny w osoczu, może być konieczne dostosowanie dawki teofiliny w trakcie stosowania fenobarbitalu i po jego zakończeniu. Jednoczesne stosowanie fenobarbitalu z ifosfamidem, poprzez zwiększenie metabolizmu ifosfamidu, może zwiększyć neurotoksyczność ifosfamidu. Jeśli fenobarbital ma być podawany (jako lek przeciwpadaczkowy) przed zastosowaniem chemioterapii, konieczne jest monitorowanie stanu klinicznego pacjenta i dostosowanie dawki leku przeciwnowotworowego. Jednoczesne stosowanie fenobarbitalu z itrakonazolem może zmniejszyć stężenie itrakonazolu w osoczu i skuteczność jego działania. Pacjenci wymagają monitorowania stanu klinicznego oraz stężenia itrakonazol w osoczu, a w razie konieczności, należy dostosować dawkę itrakonazolu. Jednoczesne stosowanie fenobarbitalu z metadonem zwiększa ryzyko depresji oddechowej co może prowadzić do zgonu w przypadku przedawkowania. Stężenie metadonu w osoczu może być zmniejszone z powodu zwiększonego metabolizmu wątrobowego, co zwiększa ryzyko wystąpienia objawów odstawiennych. Należy ciągle monitorować stan kliniczny pacjenta i dostosować dawkę metadonu. Jednoczesne stosowanie fenobarbitalu z progabidem może zwiększać stężenie fenobarbitalu w osoczu. Zmniejszenie stężenia progabidu w osoczu jest również możliwe. U pacjentów przyjmujących jednocześnie fenobarbital z progabidem należy monitorować stan kliniczny, może być konieczne kontrolowanie stężenia fenobarbitalu w osoczu oraz dostosowanie dawki. Jednoczesne stosowanie fenobarbitalu z montelukastem może zmniejszać skuteczność działania montelukastu z powodu jego zwiększonego metabolizmu. Konieczne jest monitorowanie stanu klinicznego pacjentów, a także w razie konieczności, dostosowanie dawki leku przeciwastmatycznego. Jednoczesne stosowanie fenobarbitalu z zydowudyną może zmniejszać skuteczność działania zydowudyny z powodu jej zwiększonego metabolizmu wątrobowego - należy monitorować stan kliniczny pacjentów. Z powodu przyspieszonego metabolizmu wątrobowego stężenie w osoczu niektórych β-adrenolityków (np. propranololu, alprenololu czy metoprololu) może być zmniejszone i zmniejszona może być skuteczność ich działania. Należy wziąć to pod uwagę przy ich stosowaniu ponieważ są one usuwane głównie poprzez metabolizm wątrobowy. Pochodne morfiny, benzodiazepiny i inne leki przeciwlękowe (karbaminiany, kaptodiamina, etifoksyna), leki nasenne, leki uspokajające stosowane w leczeniu depresji, leki przeciwpsychotyczne, leki przeciwhistaminowe H1, leki obniżające ciśnienie krwi oddziaływujące na OUN, baklofen, talomid mogą zwiększać depresyjny wpływ fenobarbitalu na OUN. Fenobarbital stopniowo zmniejsza stężenie karbamazepiny i jej aktywnych metabolitów w osoczu bez widocznego wpływu na działanie przeciwdrgawkowe. Należy wziąć to pod uwagę, szczególnie przy interpretacji wyników badania stężenia karbamazepiny w osoczu. Fenobarbital nasila hematologiczną toksyczność metotreksatu poprzez skumulowane hamowanie reduktazy dihydrofolianowej. Jednoczesne stosowanie fenobarbitalu z pochodnymi morfiny i benzodiazepinami zwiększa ryzyko depresji oddechowej co może prowadzić do zgonu w przypadku przedawkowania. U pacjentów leczonych w przeszłości fenobarbitalem, podanie fenytoiny zwiększa stężenie fenobarbitalu w osoczu i może prowadzić do wystąpienia objawów zatrucia (na skutek kompetycyjnej inhibicji metabolizmu). U pacjentów obecnie stosujących fenobarbital w trakcie jednoczesnego leczenie fenytoiną mogą wystąpić nieprzewidziane zmiany: częstsze zmniejszenie stężenia fenytoiny w osoczu (w skutek przyspieszonego metabolizmu) co pozostaje bez wpływu na aktywność przeciwdrgawkową, po odstawieniu fenobarbitalu może wstąpić toksyczne działanie fenytoiny; w niektórych przypadkach może dojść do zwiększenia stężenia fenytoiny w osoczu (na skutek kompetycyjnej inhibicji metabolizmu). Jednoczesne stosowanie fenobarbitalu z prokarbazyną może zwiększać częstość występowania reakcji nadwrażliwości (hipereozynofilia, wysypka) z powodu przyspieszonego metabolizmu prokarbazyny.

Dawkowanie

Doodbytniczo. Preparat jest przeznaczony do stosowania u dzieci do 10 lat. Jako lek uspokajający zwykle stosuje się: dzieci od 30 miesięcy do 6 lat - 1-2 czopki (15-30 mg) na dobę; dzieci 6-10 lat - 2-3 czopki (30-45 mg) na dobę. U pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby dawka leku musi być zmniejszona. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby lub nerek stosowanie jest przeciwwskazane.

Uwagi

Fenobarbital może powodować: senność, zawroty głowy, zaburzenia widzenia i wydłużony czas reakcji. Podczas przyjmowania leku nie należy prowadzić pojazdów i obsługiwać urządzeń mechanicznych w ruchu.

Pharmindex