Znajdź chorobę

ADHD - objawy, diagnoza, leczenie i terapia

ADHD to jedno z najczęściej diagnozowanych zaburzeń funkcjonowania psychicznego dzieci. Rozwija się do 7 roku życia, jednak jej objawy mogą występować również u osób dorosłych. Najbardziej charakterystyczne dla ADHD jest nadmierna ruchliwość i problemy z koncentracją. Przeczytaj więcej o przyczynach, objawach i sposobach leczenia.

Spis treści

Zespół nadpobudliwości ruchowej z deficytem uwagi (ADHD) jest jednym z najczęściej rozpoznawanych zaburzeń funkcjonowania psychicznego dzieci. Jest to zaburzenie przewlekłe, często trwa aż do dorosłości.

Co to jest ADHD?

ADHD charakteryzują trzy najważniejsze grupy symptomów:

  • deficyt uwagi,
  • nadruchliwość,
  • impulsywność.

Nadruchliwość to nadmierna aktywność ruchowa, większa niż odpowiednia dla danego poziomu rozwoju. Impulsywność to niemożność odroczenia danej czynności w czasie, często jest przyczyną wielu konfliktów z dorosłymi i dziećmi. Zaburzenia uwagi to trudność w skupieniu się i rozpraszanie się pod wpływem niewielkich bodźców. ADHD często jest przyczyną niepowodzeń szkolnych, zaburzeń w relacjach z innymi ludźmi, niskiej samooceny.

Częstość występowania ADHD jest różna w różnych rejonach świata, i waha się między 3-10%. Badania wskazują, iż zaburzenie to występuje częściej u chłopców niż u dziewczynek. Wstępuje jednakowo często we wszystkich warstwach społecznych, niezależnie od poziomu uzyskiwanych dochodów. Rozpoznanie i leczenie ADHD z racji złożoności tego procesu wymaga od dziecka, rodziców i najbliższego otoczenia wiele cierpliwości.

Przyczyny ADHD

Wiele potocznych teorii na temat ADHD zrzuca odpowiedzialność za wystąpienie tego zaburzenia na rodziców, ich nieodpowiednie metody wychowawcze lub niezapewnienie dzieciom właściwych warunków rozwoju. Rodzice takich dzieci mogą się czuć winni z tego powodu.

Jednakże współczesne badania wskazują, iż wystąpienie ADHD jest zjawiskiem, które może mieć wiele różnych przyczyn, część z nich związana jest z dziedziczeniem pewnych cech, inne związane są ze środowiskiem dziecka. Brak jest jednoznacznych rozstrzygnięć w tej kwestii.

Pewną rolę przypisuje się:

  • czynnikom dziedzicznym – ADHD częściej występuje w rodzinach, w których ten problem już się pojawił. Około ¼ dzieci z ADHD ma w rodzinie kogoś cierpiącego z tego samego powodu;
  • zaburzeniom w budowie i funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego. Istnieją różnice między mózgami ludzi zdrowych i z ADHD. Na przykład w rejonach mózgu odpowiedzialnych za kontrolę aktywności i uwagi osoby z ADHD mają mniejszą aktywność komórek nerwowych, co skutkuje mniejszą kontrolą zachowań. Przepływ krwi przez niektóre regiony mózgu u dzieci z ADHD jest mniejszy;
  • narażenie na czynniki szkodliwe podczas ciąży. Pewną rolę przypisuje się ekspozycji na dym tytoniowy, niektóre leki i toksyny - istnieje związek między ekspozycją ciężarnych, a późniejszym występowaniem  ADHD u dzieci;
  • narażenie na czynniki toksyczne w dzieciństwie;
  • czynniki psychologiczne oraz psychospołeczne – relacje z rodzicami i otoczeniem mają potencjał do nasilania bądź zmniejszania objawów ADHD.

Badania przeprowadzone w rodzinach, gdzie wystąpiło ADHD wskazują, że zarówno czynniki genetyczne, neurochemiczne, środowiskowe oraz psychospołeczne są skorelowane ze zwiększonym występowaniem ADHD.

Należą do nich:

  • ekspozycja na toksyny, niektóre leki, alkohol, dym tytoniowy podczas ciąży;
  • rodzinna historia występowania ADHD;
  • wcześniactwo.

ADHD często występuje w przebiegu nadczynności tarczycy bądź trudności w uczeniu się, a także w przebiegu zaburzeń zachowania o typie buntowniczym. Nie jest znany stopień, w jakim poszczególne czynniki wpływają na wystąpienie ADHD.

ADHD - objawy

Na objawy ADHD składają się zaburzenia koncentracji i uwagi oraz nadpobudliwość. Niektóre dzieci są bardziej nadpobudliwe, z mniejszymi zaburzeniami koncentracji i uwagi, u innych zaburzenie przebiega inaczej, jednak zdecydowana większość doświadcza zaburzeń koncentracji i uwagi oraz nadpobudliwości.

Objawy ADHD szczególnie dobrze widać podczas aktywności, które wymagają szczególnie dużej koncentracji i dużego wysiłku umysłowego. U większości dzieci objawy pojawiają się przed 7 rokiem życia, czasem widoczne są już we wczesnym dzieciństwie.

Chłopcy i dziewczęta z ADHD często różnią się od siebie. Chłopcy częściej są nadpobudliwi ruchowo, dziewczęta częściej mają deficyty uwagi.
Chłopcy z zaburzeniami (deficytami) uwagi bawią się o wiele więcej i aktywniej niż dziewczęta z deficytami uwagi, te z kolei częściej pogrążają się w „marzeniach na jawie”. Zachowanie chłopców z ADHD często jest bardziej „wybuchowe”, przez to bardziej widoczne przez dorosłych.

Zaburzenia o typie nadpobudliwości i impulsywności prezentują się jako:

  • dziecko „wierci się” i jest niespokojne siedząc na krześle;
  • nie jest w stanie „usiedzieć w miejscu” w sytuacjach, w których się tego od niego wymaga;
  • odpowiada na pytania zanim zostaną do końca wypowiedziane;
  • mówi nadmiernie dużo;
  • nie może doczekać się na swoją kolej podczas różnego rodzaju grupowych zabaw i aktywności;
  • zdaje się być cały czas ruchliwe;
  • często przerywa innym rozmowę lub zabawę;
  • dużo biega, wspina się, w sytuacjach, kiedy nie jest to przez innych akceptowane.

Objawy zaburzeń koncentracji i uwagi (deficytu uwagi) u dzieci z ADHD:

  • często gubi przedmioty, które są mu potrzebne (zabawki, książki, długopisy, kredki);
  • sprawia wrażenie „nieobecnego” lub niesłuchającego, gdy się do niego mówi;
  • często nie utrzymuje uwagi na tym, co robi podczas zabawy czy rozmowy;
  • nie udaje się mu skoncentrować na szczegółach, przez to popełnia błędy w różnego rodzaju zadaniach;
  • problemem jest skoncentrowanie się na regułach, planach, opisach, co często jest niepowodzeniem zadań;
  • jego działania są niezorganizowane, chaotyczne;
  • łatwo je zdekoncentrować;
  • jest „zapominalski”;
  • nie lubi zadań i poleceń, które wymagają od niego skupienia.


Bibliografia

  • Bilikiewicz A.,Psychiatria,Wydawnictwo Lekarskie PZWL,Warszawa 2006
  • Goldman Howard,Review of General Psychiatry,McGraw - Hill 2000,
  • WHO,International classification of diseases: Diagnostic criteria for research (10th edition),Switzerland: World Health Organization, Geneva 1992
  • Kaplan&Sadock’s Sadock B., Sadock V. ,Synopsis of Psychiatry: Behavioral Sciences/Clinical Psychiatry,Lippincott Williams & Wilkins 2007 ,
  • Klykylo W.M., J.L. Kay,Clinical Child Psychiatry, Second Edition,John Wiley & Sons Ltd 2005,
  • Lewis Melvin ,Child and Adolescent Psychiatry: A Comprehensive Textbook, 3rd edition,Lippincott Williams & Wilkins Publishers 2002,
  • Sample D., Smith R., Burns J., Darjee R., McIntosh A.,Oxford Handbook of Psychiatry ,Oxford University Press 2005,
  • Seligman M.E.P., Walker E.F., Rosenhan D.L.,Psychopatologia,Wydawnictwo Zysk i S-ka,Poznań 2001
  • Taylor Sharon, Nunn Kenneth P.,Practical Child Psychiatry: The clinician’s guide,BMJ Publishing Group 2003,
Pytanie: Największą słabość mam do:

  słodyczy

  używek

  słonych przekąsek

  zakupów