Znajdź chorobę

Zawroty głowy - przyczyny, osłabienie, leki

Zawroty głowy to problem, który dotyka praktycznie każdego. Ze względu na przyczynę można wyróżnić zawroty pochodzenia: obwodowego lub ośrodkowego. Poznaj objawy oraz metody leczenia zawrotów głowy.

Zawroty głowy są problem dość powszechnym, ciężko jest znaleźć na świecie osobę, która nigdy ich nie doświadczyła, aczkolwiek o samej chorobie możemy mówić wtedy kiedy zaburzają one lub nawet upośledzają w znacznym stopniu codzienne funkcjonowanie. Pod samą nazwą zawierają się różne, często mocno subiektywne zgłaszane przez chorego dolegliwości, takie jak: uczucie oszołomienia, osłabienia, kręcenia się, wirowania, zataczania, podwójnego widzenia, pochylania się, kołysania się lub też przesuwania się podłogi.

Zawroty głowy - rodzaje

Wyróżnia się:

  • układowe zawroty głowy – gdy chory bez żadnych problemów opisuje swoje objawy, ma złudzenie ruchu wirowego własnego ciała lub otoczenia, ponadto występują nudności lub wymioty;
  • nieukładowe zawroty głowy – chory ma problemy z precyzyjnym nazwaniem objawów, jego chód i postawa ulegają złudzeniu niestabilności.

Zawroty głowy - przyczyny

Możemy również podzielić je ze względu na przyczyny na zespoły:

  • pochodzenia obwodowego,
  • pochodzenia ośrodkowego,
  • występujące w innych chorobach przewlekłych.

Łagodne położeniowe zawroty głowy - są jedną z najczęstszych przyczyn zawrotów głowy, często współistnieją z chorobą Meniere’a. U ponad 20% chorych zgłaszających się do lekarza z powodu zawrotów głowy diagnozuje się łagodne położeniowe zawroty głowy. Są szczególną postacią dysfunkcji błędnika. Występują przy zmianie położenia głowy i trwają krótko – do jednej minuty. Ich częstość wzrasta wraz z wiekiem, mówi się nawet, że co 3 osoba po 65. roku życia może na nie cierpieć.

Przyczyny zawrotów głowy możemy podzielić na 3 grupy:

Pochodzenia obwodowego – choroby ucha wewnętrznego:

Pochodzenia ośrodkowego – choroby układu nerwowego:

  • choroby naczyń mózgowych,
  • guzy,
  • stwardnienie rozsiane,
  • padaczka,
  • migrena

Choroby ogólnoustrojowe:

Zespół pochodzenia obwodowego - objawy

Objawy zespołów pochodzenia obwodowego:

  • złudzenie ruchu wirowego;
  • objawy trwają od kilku tygodni;
  • sam początek objawów jest nagły, bardzo silny, a ruchy głową mogą dodatkowo powodować nasilenie objawów, następnie nasilenie stopniowo słabnie;
  • pojedynczy napad trwa od kilkunastu minut do kilkudziesięciu godzin;
  • mogą występować zaburzenia słuchu, szum w uchu.

Zespół pochodzenia ośrodkowego - objawy

Objawy zespołów pochodzenia ośrodkowego:

  • złudzenie niestabilności postawy, niepewnego chodu;
  • objawy trwają miesiące/lata;
  • sam początek objawów może być nagły lub stopniowy;
  • pojedynczy napad trwa maksymalnie kilka sekund;
  • mogą występować bóle głowy, zaburzenia widzenia, mroczki, niedowład kończyn.

Zawroty głowy - wizyta u lekarza

W przypadku nasilonych objawów ogólnych chory najpierw powinien udać się do swojego lekarza rodzinnego. W trakcie wizyty należy dokładnie opisać swoje objawy i okoliczności, podczas których pojawiły się oraz czy istnieją czynniki, które je nasilają. Ważne jest także, żeby podać wszystkie choroby współwystępujące, na które się leczymy bądź leczyliśmy się w przeszłości oraz czy przyjmujemy przewlekle leki.

Lekarz rodzinny powinien według swoich umiejętności dokładnie zbadać fizykalnie chorego, w tym neurologicznie. Po przeprowadzeniu badania i zebraniu szczegółowego wywiadu, w zależności od objawów powinny mu nasunąć się już pewne przypuszczenia, zapewne następnym krokiem będzie skierowanie chorego do lekarza specjalisty – neurologa lub laryngologa. Po otrzymaniu skierowania należy zgłosić się na konsultację.

Na pierwszym spotkaniu z lekarzem specjalistą należy jeszcze raz przestawić swoje objawy, przekazać wszystkie informacje uzyskane przez lekarza rodzinnego, gdyż mają one istotny udział w ustaleniu rozpoznania. Po rozmowie z pacjentem, zebraniu szczegółowej historii choroby, badaniu oraz przejrzeniu otrzymanych wyników badań lekarzowi na pewno nasuną się właściwe spostrzeżenia, niemniej jednak bardzo prawdopodobnie jest, że lekarz specjalista zleci wykonanie dodatkowych istotnych badań.

Zawroty głowy - jakie pytania zadać lekarzowi?

Gdy rozpoznanie zostanie już postawione należy zadać lekarzowi odpowiednie pytania:

  • Jakie badania mam jeszcze teraz wykonać?
  • Jak długo trwa leczenie i czy jest ono skuteczne?
  • Jakie są możliwe sposoby leczenia i szanse na całkowite wyleczenie?
  • Jak wygląda codzienne funkcjonowanie osoby chorej?
  • Czy są czynności lub czynniki, które należy ograniczyć bądź całkowicie wyeliminować?

Przede wszystkim nie wolno bać się pytać, lekarz zawsze będzie służyć nam swoją wiedzą i na pewno w sposób przystępny i zrozumiały wyjaśni nam wszystkie jej aspekty, dobre zrozumienie choroby, która nas dotknęła pomoże nam lepiej stawić jej czoła, a dobrze zorientowany w swojej chorobie pacjent, lekarzowi znacznie bardziej ułatwi pracę.

Zawroty głowy - jak powstają?

Mechanizm powstawania zawrotów głowy w przypadku zespołów pochodzenia obwodowego ma związek ze zmianami w obrębie narządu przedsionkowego i nerwu przedsionkowego. W przypadku zespołów pochodzenia ośrodkowego u podstawy leży zaburzenie w obrębie mózgowych ośrodków układu równowagi oraz połączeń pomiędzy nimi.

W przypadku łagodnych, położeniowych zawrotów głowy u przyczyny leży najczęściej uraz głowy lub przebyte zapalenie ucha, nie mniej jednak często przyczyna nie jest tak jasna i bywa trudna do ustalenia. Sam mechanizm powstawania polega na oderwaniu się z okolicy łagiewki otolitów (fragmentów węglanu wapnia), które podczas ruchu drażnią wrażliwą część kanału półkolistego w uchu wewnętrznym powodując pojawienie się zawrotów głowy.

Zawroty głowy - badania

Czynniki ryzyka występowania zawrotów głowy zależą od konkretnych chorób. Sposoby zapobiegania zależą od głównej jednostki chorobowej, w której występują zawroty głowy, dlatego tak ważna jest właściwa kontrola lekarska.

Diagnostyka obejmuje:

  1. Zebrany przez lekarza rodzinnego oraz następnie lekarza specjalistę wywiad.
  2. Badanie lekarskie – w tym szczegółowe badanie neurologiczne.
  3. Próby wywołujące zawroty głowy:
  • próba ortostatyczna – leżąc na plecach, z rozluźnionymi mięśniami, w czasie nie krótszym niż jedna minuta mierzy się tętno. Następnie badany wstaje nie spiesząc się i ponownie w ciągu 1 minuty mierzy się tętno;
  • manewr Valsalvy – jest jedną z metod badania drożności trąbki słuchowej, polega na wdmuchiwaniu powietrza do nosa przy jednoczesnym jego zatkaniu;
  • ucisk zatoki szyjnej;
  • skręt szyi;
  • hyperwentylacja;
  • próby przedsionkowe:
  • próba Hallpike’a – polega na szybkim ułożeniu chorego na wznak z głową zwisającą do 45 stopni i zwróconą na boki o około 20 stopni, pojawia się zawrót głowy i oczopląs;
  • badanie ruchów gałek ocznych;
  • ocena oczopląsu przy różnych ułożeniach głowy;
  • próba kaloryczna – polega na podrażnieniu kalorycznym (woda o temp. 30°C i 44°C podawana do ucha przez 30-40s). Płukanie wodą ciepłą wywołuje oczopląs w kierunku ucha drażnionego, natomiast wodą zimną w stronę przeciwną;
  • elektronystagmografia (ENG) – jest elektrycznym zapisem oczopląsu. Badanie polega na pomiarze różnicy potencjałów, która występuje pomiędzy rogówką a siatkówką w czasie ruchu gałek ocznych;
  • badanie słuchu;
  • badanie równowagi;
  • badania obrazowe – m.in. tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny są wykonywane, gdy istnieją wskazania oraz aby wykluczyć inną przyczynę bólu głowy.

Rozpoznanie stawia się w oparciu o wywiad lekarski oraz badanie neurologiczne, dlatego tak ważne jest, aby udzielić lekarzowi jak najbardziej wyczerpujących odpowiedzi na stawiane przez niego pytania!

Zawroty głowy - leczenie

Leczenie zależy w pierwszej kolejności od jednostki podstawowej, w której występują zawroty!

W przypadku łagodnych, położeniowych zawrotów głowy stosuje się jedynie leczenie manualne, jakiekolwiek leczenie farmakologiczne jest nieskuteczne. Wykonanie specjalistycznych ćwiczeń Brendta i Daroffa albo manewrów Epleya i Reymonta polegających na określonych zwrotach głowy w stosunku do wektora grawitacji, pozwalają uzyskać długotrwałą remisję (ustąpienie okresowe lub całkowite) nawet w 90% przypadków.

W zależności od choroby podstawowe inne jest rokowanie, inna jest stosowana dieta, inne są również sposoby jej kontroli oraz radzenia sobie z nią, dlatego w pierwszej kolejności należy właściwie kontrolować chorobę podstawową.

W przypadku łagodnych, położeniowych zawrotów głowy po zastosowaniu manewru Epleya i Reymonta przez lekarza w gabinecie otolaryngologicznym lub audiologicznym następuje prawie całkowite ustąpienie objawów.

Zawroty głowy - najczęściej zadawane pytania

Jak dzielimy zawroty głowy?

Dzielimy je na układowe zawroty głowy – gdy chory bez żadnych problemów opisuje swoje objawy, ma złudzenie ruchu wirowego własnego ciała lub otoczenia, ponadto występują nudności lub wymioty oraz na nieukładowe zawroty głowy – chory ma problemy z precyzyjnym nazwaniem objawów, jego chód i postawa ulegają złudzeniu niestabilności.

Jakie są objawy?

Objawy zespołów pochodzenia obwodowego: złudzenie ruchu wirowego; objawy trwają od kilku tygodni; sam początek objawów jest nagły, bardzo silny, a ruchy głową mogą dodatkowo powodować nasilenie objawów, następnie nasilenie stopniowo słabnie; pojedynczy napad trwa od kilkunastu minut do kilkudziesięciu godzin; mogą występować zaburzenia słuchu, szum w uchu.

Objawy zespołów pochodzenia ośrodkowego: złudzenie niestabilności postawy, niepewnego chodu; objawy trwają miesiące/lata; sam początek objawów może być nagły lub stopniowy; pojedynczy napad trwa maksymalnie kilka sekund; mogą występować bóle głowy, zaburzenia widzenia, mroczki, niedowład kończyn.

Gdzie należy się zgłosić, by skutecznie leczyć tę chorobę?

W przypadku nasilonych objawów ogólnych chory najpierw powinien udać się do swojego lekarza rodzinnego. W trakcie wizyty należy dokładnie opisać swoje objawy i okoliczności podczas których pojawiły się oraz czy istnieją czynniki, które je nasilają. Następnie lekarz rodzinny posiadając wyniki oraz szczegółowy opis badania fizykalnego skieruje nas skierować do lekarza specjalisty – neurologa, laryngologa – w zależności od zgłaszanych objawów.

Jakie badania muszę wykonać?

Diagnostyka obejmuje: wywiad lekarski, badanie lekarskie (w tym neurologiczne), próby wywołujące zawroty głowy, próby przedsionkowe, badanie słuchu, badanie równowagi, elektronystagmografia, badania obrazowe.

Czytaj też:

Bibliografia

  • Latkowski B., Prusiński A., Zawroty głowy (krótkie kompendium), Termedia
  • Pod redakcją Stankiewicz Cz., Otolaryngologia, Akademia Medyczna w Gdańsku, Gdańsk 2007
  • Pod redakcją Andrzeja Szczeklika, Choroby wewnętrzne, wydanie I, Kraków 2006