Katatonia - objawy i leczenie. Co to za choroba?

Katatonia jest zespołem psychopatologicznym charakteryzującym się zmniejszoną lub zwiększoną aktywnością ruchową, której zazwyczaj towarzyszy obniżony lub całkowicie zniesiony kontakt chorego z otoczeniem. Sprawdź, jak objawia się katatonia oraz jak można ją leczyć.
Model mózgu i tabletki w dłoniach
źródło:123RF
Spis treści

Co to jest katatonia? 

Katatonia jest zespołem zaburzeń motorycznych, prowadzącym do nadmiernej pobudliwości lub osłupienia, któremu towarzyszą zaburzenia językowe oraz negatywizm. Początkowo katatonia związana była ze schizofrenią. W Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-10 występowała jako podtyp schizofrenii – tzw. schizofrenia katatoniczna

W ostatnich latach zrewidowano ten pogląd i wprowadzono nową klasyfikację, zgodnie z którą katatonia jest traktowana jako zespół neuropsychiatryczny występujący w różnych jednostkach chorobowych, tj.:

  • schizofrenii, 
  • chorobie afektywnej dwubiegunowej
  • narkolepsji,
  • upośledzeniu umysłowym, 
  • chorobach neurologicznych, 
  • zaburzeniach metabolicznych
  •  zatruciach.

W najnowszej klasyfikacji chorób ICD-10 występuje jako:

  • organiczne zaburzenia katatoniczne pod numerem F06.1
  • schizofrenia katatoniczna pod numerem F20.2.

Z kolei w klasyfikacji zaburzeń psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego DSM-IV wymienia się:

  • zaburzenie katatoniczne spowodowane ogólnym stanem zdrowia (numer 293.89);
  • schizofrenię katatoniczną (numer 295.20).

Schizofrenia katatoniczna

Schizofrenia jest jedną z najczęstszych i zarazem najcięższych chorób psychicznych, charakteryzującą się występowaniem epizodów psychotycznych (urojeń, omamów) oraz okresów zubożenia emocjonalnego, apatii, wycofania. 

Zgodnie z klasyfikacją DSM-IV wyróżnia się pięć typów schizofrenii:

  • rezydualną z dominującymi objawami negatywnymi (zanik, ubytek cech prawidłowych) oraz dziwacznością, ekscentrycznością;
  • paranoidalną z dominującymi urojeniami i omamami, jednakże bez cech zdezorganizowanego zachowania, myślenia i emocji;
  • zdezorganizowaną – u chorego dominują cechy dezintegracji poszczególnych funkcji psychicznych, zaburzenia myślenia i emocjonalności wyższej;
  • katatoniczną – w obrazie dominują zaburzenia psychomotoryczne;
  • niezróżnicowaną – występuje pomieszanie objawów z wyżej wymienionych rodzajów.

Objawy katatoniczne

Objawy katatoniczne, występujące zarówno w przebiegu schizofrenii katatonicznej, jak i organicznych zaburzeń katatonicznych, charakteryzują się zahamowaniem ruchowym i zaburzeniami mowy (najczęściej brakiem wypowiadania się). Pacjenci zwykle przyjmują dziwaczne pozycje ciała, w których pozostają przez długi czas. Taki zespół objawów nazywany jest osłupieniem.  

Katatonia nie zawsze jednak objawia się osłupieniem. Bywa także utożsamiana z nadmierną pobudliwością, której towarzyszą charakterystyczne zaburzenia językowe, takie jak:

  • echolalia (powtarzanie słów lub całych zwrotów wypowiedzianych przez inne osoby),
  • echopraksja (powtarzanie ruchów wykonywanych przez inne osoby),
  • mutyzm (brak kontaktu werbalnego).

Jak zdiagnozować katatonię?

Zdiagnozowanie katatonii nie jest łatwe. Specjaliści przy stawianiu diagnozy posługują się następującymi kryteriami opracowanymi przez ICD-10: 

  • schizofrenię katatoniczną diagnozuje się na podstawie następujących symptomów:
  • ogólne kryteria schizofrenii;
  • występowanie przez okres co najmniej 2 tygodni jednego lub więcej objawów, takich jak:

1.osłupienie lub mutyzm;

2.pobudzenie;

3.zastyganie;

4.negatywizm;

5.sztywność;

6.giętkość woskowa;

7.automatyzm nakazowy.
 

  • organiczne zaburzenia katatoniczne stwierdza się wtedy, gdy:
  • spełnione są ogólne kryteria dla innych zaburzeń psychicznych, spowodowanych uszkodzeniem, dysfunkcją mózgu lub chorobą somatyczną
  • u pacjenta obserwuje się jedno z następujących zachowań:

1.osłupienie;

2.pobudzenie katatoniczne;

3.wyżej wymienione naprzemiennie.

Leczenie katatonii

Na czym polega leczenie katatonii? Głównie na stosowaniu środków farmakologicznych. Lekiem zalecanym jest lorazepam, będący pochodną benzodiazepiny, który wykazuje działanie uspokajające, przeciwlękowe, przeciwdrgawkowe i rozluźniające mięśnie. Warto jednak podkreślić, że takie leczenie nie jest zalecane w chronicznej postaci katatonii. 

Poza lorazepamem stosuje się także:

  • leki wzmacniające działanie GABA, 
  • niektóre leki przeciwdrgawkowe, 
  • inhibitory glutaminianu, 
  • leki przeciwpsychotyczne drugiej generacji.

Oprócz leczenia farmakologicznego istnieje także możliwość leczenia elektrowstrząsami. Doniesienia naukowe potwierdzają skuteczność takiej terapii (de Silva VA, Lakmini WD, Gunawardena HN 2013; Unal A, Bulbul F, Alpak G 2013; Cristancho P, Jewkes D, Mon T 2013), jednakże nie jest ona powszechnie stosowana. 

Katatonia w depresji

U niektórych pacjentów obserwuje się katatonię w depresji. Jednakże objawy katatoniczne w przebiegu tej choroby, zgodnie z klasyfikacją ICD-10, są traktowane jako stupor w przebiegu depresji i zaliczane do tzw. depresji psychotycznej (według ICD-10 jest to ciężki epizod depresji z objawami psychotycznymi, któremu przypisuje się numer F.32.2). 

Co istotne, poza katatonią, ten typ depresji może objawiać się także omamami i urojeniami. W związku z powyższym, objawy katatoniczne mogą świadczyć nie tylko o schizofrenii katatonicznej lub organicznych zaburzeniach katatonicznych, ale bywają także manifestacją epizodu depresyjnego. 

Czytaj również

Bibliografia

  • Anna Burkiewicz, Łukasz Kummer, Jacek Stasiuk, Krótkotrwała poprawa stanu psychicznego po podaniu diazepamu w przewlekłej schizofrenii katatoniczej, Geriatria 2015; 9: 3-6.
  • Barbara Remberk, Łukasz Szostakiewicz, Agnieszka Kałwa, Anna Bogucka-Bonikowska, Anna Borowska, Ewa Racicka-Pawlukiewicz, Czym jest katatonia u dzieci i młodzieży, Psychiatr. Pol. 2020; 54(4): 759–775
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Katatonia
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!
Podobne artykuły
3 proste sposoby na odzyskanie energii mózgu!
Osoba niebinarna - co to znaczy?
Ciąża urojona - co to jest? Objawy i leczenie
Otwarty związek - co to jest i na czym polega?

Reklama

Może to Cię zainteresuje
Recenzja szczoteczki magnetycznej Oral-B iO Series 9
Syrop z cebuli - właściwości. Jak zrobić syrop z cebuli?
Jak doprowadzić kobietę do orgazmu? - techniki, porady
Cytologia - co to za badanie i kiedy je robić?
Opryszczka u dzieci – jakie leki? Czym smarować?

Reklama