Delirium – co to jest i co robić? Objawy i leczenie

Delirium to zaburzenie neurologiczne, kojarzone zwykle z chorobą alkoholową. Pojawia się także w przebiegu wielu innych chorób, ograniczając zdolności neuropoznawcze u chorego. Większość osób łączy tę dolegliwość ze stanami, które pojawiają się na skutek nagłego odstawienia alkoholu.
Mężczyzna uzależniony od alkoholu
źródło:123RF

Spis treści

Termin „delirium” znany już jest od wieków. Najczęściej używano go nazywając w ten sposób objawy pewnych zaburzeń psychicznych, które towarzyszą wysokiej gorączce lub urazom mózgu. Delirium nie jest chorobą psychiczną, a tylko zespołem określonych objawów. Często dotyka osoby uzależnione od alkoholu w momencie odstawienia lub znacznego ograniczenia jego spożycia.

Czym jest delirium?

Delirium określane jest jako zespół majaczeniowy. Naukowcy nazywają je stanem klinicznym, charakteryzującym się nagłymi zmianami stanu umysłowego, które ograniczają możliwości prawidłowego rozpoznania otoczenia i wywołują niezdolność do podtrzymania uwagi. Majaczenie jest także skutkiem odstawienia leków bądź zatrucia lekami. 

Cechami klinicznego obrazu majaczenia są:

  • pojawienie się zaburzeń świadomości, które polegają na zagubieniu i dezorientacji w czasie i przestrzeni oraz ograniczeniu zdolności koncentracji,
  • szybki rozwój objawów i postępujący stopień ich nasilenia,
  • występowanie zaburzeń czynności poznawczych, takich jak kłopoty z pamięcią, mową i wzrokiem (omamy),
  • bezpośrednie występowanie delirium w następstwie chorób somatycznych, zatrucia lub odstawienia leków lub innych substancji uzależniających (na przykład alkohol).

Medycyna wyróżnia 3 podstawowe rodzaje delirium:

  • majaczenie hiperaktywne, któremu towarzyszy zmienność nastroju, agresja i pobudzenie oraz trudności w uspokojeniu pacjenta,
  • majaczenie hipoaktywne, powodujące ogromne zmniejszenie aktywności psychoruchowej i spowolnione reakcje na bodźce zewnętrzne (pacjenci są bardzo spokojni i wycofani, często „nieobecni”),
  • majaczenie mieszane, polegające na zaburzeniach świadomości przy braku zmian w aktywności ruchowej. 

Jednym z rodzajów delirium, występujących często u osób uzależnionych od alkoholu, jest delirium tremens, pojawiające się w stanach odstawienia alkoholu lub zmniejszenia picia etanolu. U osób uzależnionych widoczne są objawy abstynencyjne, groźne dla zdrowia i prowadzące nawet do stanu zagrożenia życia.

Delirium alkoholowe

Delirium tremens jest także nazywane delirium alkoholowym. To jeden z bardziej niebezpiecznych dla zdrowia zespół objawów, związanych z odstawieniem alkoholu. Osoby, które regularnie piją i nagle odstawiają alkohol narażone są na pojawienie się wielu przykrych objawów, niebezpiecznych dla zdrowia. Stan majaczenia alkoholowego określany jest przez lekarzy kodem rozpoznania F10.4, który oznacza zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania, spowodowane użyciem alkoholu (zespół abstynencyjny z majaczeniem). 

Jak długo trwa delirium alkoholowe? To ostra psychoza, trwająca od kilku godzin do kilku dni, wywołująca zaburzenia świadomości, spostrzegania, lęki i nadmierną aktywność psychoruchową. Taki stan pojawia się zwykle po nagłym zaprzestaniu lub znacznym ograniczeniu intensywnego picia alkoholu. 

Najczęściej objawy są już widoczne w ciągu 3 pierwszych dni odstawienia. Zmniejszona ilość dostarczanego alkoholu powoduje zmiany w układzie nerwowym. Organizm przyzwyczajony do tego rodzaju substancji zaczyna wariować w sytuacji jej braku. Uzależnienie doprowadza do zmian w mózgu i wytwarzany jest mechanizm, który przystosowuje alkoholika do funkcjonowania w stanie upojenia. Brak alkoholu powoduje nadmierne pobudzenie neuronów i rozwój zaburzeń psychicznych.

Medycyna wyróżnia 3 kategorie pacjentów, którzy są najsilniej narażeni na występowanie objawów delirium. Mianowicie chodzi o osoby:

  • które nagle zrezygnowały z picia alkoholu,
  • które już przechodziły delirium alkoholowe,
  • obciążone poważnymi chorobami ogólnoustrojowymi.

Jak objawia się delirium alkoholowe?

Objawy delirium alkoholowego pojawiają się najczęściej w 2 lub 3 dniu po odstawieniu alkoholu. Czas trwania delirium tremens jest bardzo indywidualny – u niektórych osób trwa zaledwie kilka godzin, u innych dobę, dwie lub dłużej. Długość występowania objawów zależy od czasu trwania uzależnienia i ilości spożywanego alkoholu. Im więcej przyjmowanego alkoholu, tym gwałtowniejszy przebieg delirium.

Do głównych objawów delirium alkoholowego zaliczane są:

  • spowolnione myślenie,
  • brak koncentracji i prawidłowego kontaktu ze światem zewnętrznym,
  • trudności w wyrażaniu myśli,
  • dezorientacja w czasie i przestrzeni, która utrudnia określenie czasu i miejsca,
  • omamy wzrokowe wywołujące postrzeganie osób lub potworów, które pragną skrzywdzić chorego,
  • omamy słuchowe, wywołujące nieistniejące dźwięki i głosy,
  • wahania nastrojów i odczuwanie na przemian radości i przygnębienia,
  • odczuwanie dużego strachu i niepokoju,
  • senne majaczenia,
  • nudności i wymioty,
  • przyspieszone bicie serca,
  • wysoka temperatura,
  • duża potliwość,
  • podwyższone ciśnienie tętnicze,
  • drgawki,
  • drżenie mięśni,
  • drżenie rąk i powiek,
  • zaburzenia cyklu snu i czuwania,
  • nadmierna drażliwość,
  • agresja,
  • zwiększona wrażliwość na ból.

U osób dotkniętych delirką alkoholową, objawy tej przypadłości mogą być bardzo groźne nie tylko dla samego chorego, ale także dla innych osób. Chorzy często zagrażają także bezpieczeństwu innych, kierując swoją agresję na otaczających ich ludzi. Badania ambulatoryjne, przeprowadzane u osób z objawami delirium charakteryzuje podwyższony poziom mocznika, bilirubiny, wzrost OB. Często lekarze stwierdzają także hiperglikemię, czyli podwyższony poziom cukru we krwi. Pacjent z takimi objawami po odstawieniu alkoholu wymaga natychmiastowego leczenia.

Leczenie delirium tremens 

Co robić podczas delirium alkoholowego? Pierwszym krokiem jest jak najszybsze wezwanie pomocy medycznej. Chory może prezentować agresywne zachowania, warto zatem jakoś go zabezpieczyć, nie narażając jednocześnie siebie na ataki agresji. Właściwa pomoc może być udzielona tylko przez lekarza, który dokładnie wie, jak leczyć delirium alkoholowe

Początkiem leczenia jest prawidłowa diagnostyka, czyli przeprowadzenie badań laboratoryjnych, które mają na celu ocenę poziomu odwodnienia i spadku poziomu glukozy we krwi. Lekarz bada także ogólny stan chorego, oceniając pracę układu krwionośnego, oddechowego i pokarmowego. Pacjentowi podawane są środki farmakologiczne, doustnie i domięśniowo. Ich celem jest wyrównanie niedoborów elektrolitów i uzupełnienie poziomu witamin grupy B. Czasem chory wymaga przyjmowania leków, których zadaniem jest zmniejszenie agresji, skłonności do omamów i nadmiernego pobudzenia psychoruchowego. 

Osoba dotknięta delirium powinna znajdować się pod ścisłą obserwacją medyczną, aby zapobiegać zaburzeniom rytmu serca, depresji oddechowej czy zachłystowego zapalenia płuc. Lekarze jednak podkreślają, iż najskuteczniejszą metodą zapobiegania takim stanom jest odpowiednio wdrożone leczenie uzależnienia od alkoholu. 

Czytaj też:

Bibliografia

  • 1. T. Gabryelewicz „Delirium-dlaczego nie rozpoznajemy i źle leczymy?”, Instytut Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej PAN, Warszawa, 2018 r.,
  • 2. D. Strzelecki, M. Kowman „Zaburzenia psychiczne spowodowane używaniem alkoholu”, Klinika Psychiatrii Wieku Podeszłego i Zaburzeń Psychotycznych,
  • 3. M. Wojnar „Alkoholowy zespół abstynencyjny i psychozy alkoholowe – rozpoznanie i postępowanie”,
  • 4. A. Kokoszka, M. Laskowska, J. Mikuła „Doznania psychotyczne w przebiegu alkoholowych zespołów abstynencyjnych…”, Klinika Psychiatryczna Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Psychiatria Polska, 2011 r.

Oceń artykuł

(liczba ocen 0)

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!