Psychoza alkoholowa: objawy i leczenie. Czym jest i ile trwa?

Psychoza alkoholowa stanowi jedno z najcięższych zaburzeń wywoływanych wieloletnim uzależnieniem. Objawia się głównie majaczeniem, omamami, urojeniami, zaburzeniami postrzegania siebie i otaczającej rzeczywistości. Czy psychoza alkoholowa jest uleczalna? Jakie środki stosuje się w terapii?
Mężczyzna w psychozie alkoholowej
źrodło:123RF

Spis treści

Co to jest psychoza alkoholowa?

Psychoza alkoholowa jest zaburzeniem psychicznym, występującym u osób długotrwale uzależnionych od alkoholu, nie tylko w stanie upojenia, ale też w momentach trzeźwości, a zwłaszcza na skutek odstawienia używki. 

Wyróżnić można takie odmiany psychozy alkoholowej, jak:

●      majaczenia alkoholowe (np. delirium tremens, czyli biała gorączka, znana też jako majaczenia drżenne lub ostra psychoza alkoholowa),

●      halucynoza alkoholowa, charakterem objawów przypominająca schizofrenię, o charakterze przewlekłym,

●      paranoja alkoholowa (np. zespół Otella) – zespół urojeń, maniiprześladowczych i innych tego objawów,

●       psychoza Korsakowa, związana głównie z zaburzeniami pamięci oraz orientacji w czasoprzestrzeni.

Wśród powyższych, zdecydowaną większość psychoz alkoholowych stanowią majaczenia, w tym przede wszystkim delirium tremens.

Skąd się biorą psychozy alkoholowe?

Psychozy alkoholowe są zaburzeniami o nie do końca poznanej dotąd patogenezie. Naukowcy są zgodni co do tego, że występujące w ich przebiegu omamy, halucynacje, urojenia, paranoje i inne objawy mają niezaprzeczalny związek z działaniem alkoholu, istnieje jednak wiele niewiadomych odnośnie konkretnych mechanizmów. 

Powszechnie funkcjonujące hipotezy zakładają wpływ takich czynników, jak:

●      prosta kumulacja dawek alkoholu w ośrodkowym układzie nerwowym,

●      wywoływane przez alkohol uszkodzenia narządów wewnętrznych, w tym przede wszystkim wątroby,

●      wytwarzanie przez organizm różnego rodzaju toksyn pod wpływem alkoholu, stanowiących ogniwo pośrednie w patogenezie psychoz,

●      powodowane przez alkohol wtórne awitaminozy dotyczące niedoboru witamin z grupy B, odpowiedzialnych za funkcjonowanie układu nerwowego,

●      zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej (odwodnienie plus niedobór potasu i magnezu),

●      spowodowane wieloletnim piciem zwiększenie wrażliwości receptorów dopaminowych oraz zwiększenie aktywności tzw. beta-hydroksylazy dopaminy w sytuacji nagłego odstawienia.

Reklama

Objawy psychozy alkoholowej

Typowe objawy psychozy alkoholowej, w szczególności występującej w jej przebiegu majaków, halucynacji i paranoi, to:

●      omamy wzrokowe, związane z zaburzeniami działania układu nerwowego,

●      omamy słuchowe (często związane z treściami o obraźliwej formie – chory słyszy wulgaryzmy i wyrażenia uwłaczające),

●      omamy czuciowe dotyczące skóry na całym ciele,

●      urojenia (zwłaszcza prześladowcze i ksobne) oraz interpretacje urojeniowe i paranoje (np. dotyczące niewierności partnera),

●      zaburzenia orientacji allopsychicznej – niepełna świadomość istnienia w określonym czasie i miejscu (która jest godzina, jaki jest dzień tygodnia, gdzie jestem, dlaczego tu jestem itd.),

●      zaburzenia orientacji autopsychicznej – dysfunkcje dotyczące podstawowych parametrów tożsamości (kim jestem, jak się nazywam etc.),

●      lęk, niepokój, zaburzenia snu,

●      niepokój psychoruchowy, nadpobudliwość,

●      obniżenie nastroju, depresja,

●      zaburzenia pamięci, koncentracji, motywacji,

●      agresja i autoagresja,

●      drżenie ciała, podwyższona ciepłota ciała, potliwość.

Ostra psychoza alkoholowa

Tak jak wspomniano, najczęstszym z tego typu zaburzeń jest ostra psychoza alkoholowa, której najbardziej powszechną formą jest delirium tremens. Biała gorączka po raz pierwszy występuje po przynajmniej kilkuletnim okresie regularnego spożywania dużych ilości alkoholu, przy pełnym fizycznym i psychicznym uzależnieniu, w momencie chwilowego choćby zakręcenia kurka. 

Problem ten zdecydowanie częściej dotyczy mężczyzn niż kobiet (w przypadku osób hospitalizowanych, proporcja wynosi 90/10 proc – dane A.Wilk, Majaczenie drżenne alkoholowe), aczkolwiek w znacznej części może to mieć związek z różnicami dotyczącymi ilości oraz sposobu spożywania alkoholu między obiema płciami. 

Najbardziej charakterystycznym objawem ostrej psychozy alkoholowej są omamy wzrokowe o niewielkim zróżnicowaniu kolorystycznym, ale znacznym bogactwie treści. Przedmioty widziane przez chorego w bliskiej perspektywie zazwyczaj są małe, a w dalszej – duże. Intensywne też zazwyczaj są omamy dźwiękowe, aczkolwiek ograniczają się one zazwyczaj do prostych odgłosów (szumy, stuki). 

Duże jest również natężenie urojeń różnego rodzaju, wśród których wymienić można:

  • urojenia „dziania się”, a więc na wpół bajkowe, ale czynne przeżywanie nieistniejących wydarzeń lub wydarzeń mających jakiś związek z realnym życiem pacjenta,
  • urojenia prześladowcze – pacjent subiektywnie czuje się zagrożony postępowaniem innych osób,
  • urojenia o zdradzie – pacjent jest przekonany o niewierności swojej partnerki/partnera, przypisując jej rozwiązłość seksualną.

Do tego należy dodać powstawanie licznych luk w pamięci, obejmujących czas występowania majaków – osoba nimi objęta zazwyczaj nie pamięta tego typu doznań.

Przewlekła psychoza alkoholowa

Oprócz postaci ostrej, występującej powszechnie, wyróżnia się też stan znany jako przewlekła psychoza alkoholowa. W pewnym uproszczeniu jest ona tożsama z przewlekłą postacią tzw. halucynozy alkoholowej. W tym przypadku objawy utrzymują się przez dłuższy czas, zarówno w okresach picia, jak też po odstawieniu alkoholu. Dominującym objawem są omamy słuchowe, przybierające postać różnego typu głosów. 

Są to nieistniejące w świecie rzeczywistym, funkcjonujące wyłącznie w umyśle pacjenta dźwięki o różnych charakterze i natężeniu. Część z nich stanowią proste hałasy, oprócz tego jednak osoba chora może usłyszeć fragmenty rozmów innych osób lub wypowiedzi skierowanych bezpośrednio do niej. Głosy te często zdają się wypowiadać polecenia i sugestie, bądź formułować oceny (zazwyczaj negatywne). Efekt potęgowany jest przez współwystępowanie urojeń prześladowczych, czego konsekwencją mogą być zachowania destrukcyjne i agresywne. 

Zespół objawów występujący w przebiegu przewlekłej psychozy alkoholowej w dużej mierze odpowiada symptomom klasycznej schizofrenii, dlatego przed postawieniem diagnozy niezbędne jest rzetelne różnicowanie obu schorzeń. 

Jak leczyć psychozę alkoholową?

Czy psychoza alkoholowa jest uleczalna? Tak, aczkolwiek w wielu przypadkach wymaga hospitalizacji, przy bezwarunkowym zaprzestaniu dalszego spożywania alkoholu.  

Jak leczyć psychozę alkoholową? Podstawą jest farmakoterapia, z użyciem takich środków jak:

  • benzodiazepiny(BZA) – silne leki stosowane na co dzień w psychiatrii, tłumiące stany lękowe, uspokajające, ułatwiające zasypianie,
  • neuroleptyki, czyli środki przeciwpsychotyczne i działające sedatywnie (na ośrodkowy układ nerwowy), w tym przede wszystkim haloperidol.

Do tego należy stosować intensywne nawadnianie i uzupełnianie niedoboru elektrolitów. Konieczne może być też suplementowanie dużych dawek witamin z grupy B, zwłaszcza w przypadku zaburzeń pamięci charakterystycznych w przebiegu psychozy Korsakowa. Należy pamiętać, że farmakologiczne leczenie w warunkach szpitalnych jest bardzo intensywne, chory otrzymuje znaczne ilości leków w krótkich odstępach czasowych. 

W przypadku ostrych, ale krótkotrwałych majaków efektem powinno być ustabilizowanie sytuacji w ciągu kilku najwyżej dni. Przewlekłą halucynozę leczy się jednak zdecydowanie trudniej i dłużej.

Czytaj też:

Bibliografia

  • Zenon Kulka, Pierwszorazowe hospitalizacje z powodu psychoz alkoholowych w latach 1960, 1970, 1980 i 1988, Rozpowszechnienie, diagnostyka i leczenie, a średnie rejestrowane spożycie alkoholu, Alkoholizm i Narkomania 2002, Tom 15: nr 3,277-292
  • Andrzej Wilk, Majaczenie drżenne alkoholowe, diagnostyka i leczenie, Alkoholizm i Narkomania I/IX/95
  • Marcin Wojnar, Alkoholowy zespół abstynencyjny i psychozy alkoholowe - rozpoznawanie i postępowanie, https://www.psych.waw.pl

Oceń artykuł

(liczba ocen 3)

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!

<-- popup -->