Depresja u dziecka, dorosłego, seniora a zmiany w mózgu

Kobieta w depresji
Źródło: 123RF
Depresja to choroba, która rozwija się przez długi czas i może być wywołana przez wiele różnych czynników. Depresja w głównej mierze wiąże się z doświadczaniem smutku i przygnębienia. Na depresję mogą zachorować osoby w każdym wieku. Dowiedz się, jakie mogą być przyczyny i objawy depresji i jakie zmiany choroba wywołuje w mózgu?

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) depresja plasuje się na czwartym miejscu problemów zdrowotnych świata.

Depresja to choroba, która dotyka ludzi na całym świecie, bez względu na wiek oraz poziom wykształcenia. Do objawów depresji najczęściej zalicza się smutek i przygnębienie, które trwają przez przynajmniej dwa tygodnie. Depresja uznawana jest za chorobę wieloczynnikową a jej przyczyny nie zostały w pełni jednoznacznie wyjaśnione.

Chorobę może wywołać przeżycie bardzo stresującego zdarzenia – uczestniczenie w wypadku, śmierć bliskiej osoby lub przewlekły stres. Depresja może także być wynikiem zaburzeń hormonalnych, niedoboru witamin lub innych chorób. Badania kliniczne prowadzone nad depresją wykazały związek pomiędzy wystąpieniem depresji a zmianami w wydzielaniu się serotoniny (neuroprzekaźnika, który odpowiada m.in. za pozytywny nastrój) w mózgu.

Depresja – przyczyny

Przyczyny depresji są różne. Zdaniem ekspertów kluczem do zrozumienia depresji jest poznanie mechanizmów zachodzących w mózgu. Mózg zbudowany jest z milionów komórek nerwowych, które komunikują się między sobą za pomocą neurotransmiterów – substancji chemicznych pośredniczących w przekazywaniu sygnałów nerwowych z jednej komórki nerwowej do drugiej. W komunikacji komórek nerwowych między sobą kluczową rolę odgrywają synapsy – określane jako miejsce „styku” między jedną komórką nerwową a drugą.

Komunikację w mózgu umożliwiają neurotransmitery:

  • serotonina
  • dopamina
  • noradrenalina
  • acetylocholina
  • histamina
  • glicyna
  • kwas gamma-aminomasłowy (GABA

Depresja - zmiany w mózgu

Optymalne działanie wszystkich neurotransmiterów reguluje nasze samopoczucie, emocje, motywację. Serotonina w głównej mierze odpowiada za odczuwanie pozytywnego nastroju, relaks ciała, odprężenie, odczucie senności. Kiedy z jakiś powodów serotoniny jest zbyt mało w mózgu, komunikacja między neurotransmiterami nie zachodzi w sposób optymalny. Równowaga w poziomie neurotransmiterów, które mają optymalizować nastrój i samopoczucie, zostaje zaburzona i w rezultacie tego może rozwinąć się depresja. 

Do zaburzenia w pracy neuroprzekaźników w mózgu może dojść na kilka sposobów:

  • neuroprzekaźnik jest uwolniony z synapsy, ale zostaje wychwycony przez komórki glejowe a nie neurony
  • neuroprzekaźnik może zostać zniszczony przez enzymy specyficzne dla serotoniny, noradrenaliny lub dopaminy, takie jak inhibitory monoaminooksydazy (MAO)
  • neuroprzekaźnik ulega wychwytowi zwrotnemu i powraca do punktu wyjścia, czyli do synapsy.

Zaburzenia w pracy mózgu, które prowadzą do depresji, mogą wywołać:

  • czynniki biologiczne – związane są z biologicznymi predyspozycjami do zachorowania na depresję (szacuje się, że choroba rodziców zwiększa o 10% prawdopodobieństwo, że na depresję zachorują również i dzieci)
  • czynniki psychologiczne – związane są z wystąpieniem trudnych doświadczeń osoby, na przykład przeżycie bolesnej straty, doznanie urazu emocjonalnego, przewlekły stres.
  • czynniki somatyczne – są związane z występowaniem innych chorób, które przyczyniają się do rozwoju depresji, do takich chorób zalicza się: alkoholizm, choroby krążenia, zaburzenia hormonalne, choroby nowotworowe.

Depresja – objawy

Najczęściej depresja kojarzy się nam z odczuwaniem smutku oraz przygnębienia. Należy pamiętać jednak o tym, że jest to zaburzenie o wiele bardziej skomplikowane i nie zawsze smutek może być związany z depresją.

Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD-10, do kryteriów diagnostycznych depresji zalicza występowanie czterech z następujących objawów:

  • Wyraźna utrata zainteresowań lub zadowolenia w zakresie aktywności zwykle sprawiających przyjemność
  • Brak reakcji emocjonalnych wobec wydarzeń i aktywności, które zwykle wyzwalają takie reakcje
  • Wcześniejsze niż zwykle poranne budzenie się (o 2 godziny lub więcej)
  • Nastrój silnie obniżony rano
  • Obiektywne wskaźniki wyraźnego zahamowania lub pobudzenia (zauważalne dla innych osób)
  • Wyraźny spadek łaknienia
  • Spadek masy ciała (5% lub więcej w ciągu ostatniego miesiąca)
  • Wyraźny spadek libido

Badania epidemiologiczne prowadzone na całym świecie nad depresją wskazują, że w ciągu całego życia na tę chorobę cierpi ok. 17% populacji ogólnej.

Depresja jest to choroba, która bezwzględnie wymaga leczenia u specjalisty. Nie należy więc ignorować pierwszych sygnałów mogących świadczyć o rozwoju tego zaburzenia, ponieważ nieleczone mogą tylko się pogłębiać i rozwinąć się w przewlekłą postać depresji.

Czytaj też:

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA