Depresja alkoholowa: objawy, leczenie. Jak pomóc i ile trwa?

Depresja alkoholowa to zarówno skutek nadużywania alkoholu, jak też przyczyna coraz częstszego sięgania po kieliszek. Jak są objawy depresji alkoholowej? Jak można pomóc osobie zmagającej się z uzależnieniem i zaburzeniem nastroju jednocześnie?
Butelki po alkoholu
źrodło:123RF

Spis treści

Czym jest depresja alkoholowa?

Depresja alkoholowa jest szerokim pojęciem, pod którym kryją się zaburzenia afektywne dwojakiego rodzaju - pierwotne lub wtórne. Wyróżnić w tym kontekście można następujące zależności:

  • depresja pierwotna, która jest przyczyną wtórnego alkoholizmu (około 10 procent przypadków),
  • pierwotny alkoholizm, który powoduje depresję wtórną (9 na 10 przypadków).

Możliwa jest też koincydencja obu schorzeń bez wyraźnych punktów stycznych, tego typu sytuacje stanowią rzadkość. Tak czy inaczej, w każdym z wyżej wymienionych przypadków finalne objawy zbliżone są do klasycznej depresji, ale z silnym komponentem uzależnienia, ze wszystkimi tego dodatkowymi konsekwencjami. 

Wtórna depresja alkoholowa

Wtórna depresja alkoholowa, będąca wynikiem uzależnienia, ma niezwykle złożony patomechanizm, w którym zawarte mogą być czynniki biochemiczne, ale też psychospołeczne. 

Do najczęściej wymienianych przyczyn depresji wtórnej, należą:

●      negatywne, dwufazowe oddziaływanie alkoholu na ośrodkowy układ nerwowy,

●      niedobory witamin, zwłaszcza z grupy B, powodujące zaburzenia gospodarki hormonalnej, w tym w szczególności wydzielania kluczowych dla nastroju i aktywności neuroprzekaźników, takich jak serotonina, noradrenalina i dopamina,

●      destrukcyjny wpływ łączenia aldehydu octowego z aminami biogennymi w organizmie człowieka,

●      pobudzanie mechanizmu tzw. rozniecania (kindling), czyli zmian elektrofizjologicznych w obrębie mózgu (w ciałach migdałowatych), wywołujących napady depresji, padaczki oraz majaczeń,

●      głód alkoholowy w sytuacji, gdy organizm zaczyna się domagać kolejnej dawki „pocieszenia”,

●     czynniki psychospołeczne, takie jak:

o  ostracyzm otoczenia, postępujące osamotnienie,

o  narastające z powodu alkoholizmu problemy osobiste i zawodowe,

o  poczucie winy związane z uświadomieniem sobie choroby alkoholowej.

Reklama

Pierwotna depresja alkoholowa

pierwotnej depresji alkoholowejmożna mówić w sytuacji, gdy zaburzenie to wystąpiło jako pierwsze, a jego rozwój i próby radzenia sobie ze spadkiem nastroju doprowadziły do nadużywania alkoholu i stopniowego rozwoju uzależnienia. To sytuacja, w której alkohol de facto staje się lekiem, tyle że wyjątkowo źle zaordynowanym. 

Depresja sama w sobie nie stanowi przyczyny alkoholizmu, ale bez wątpienia zwiększa podatność na uzależnienie. Zauważa się, że problemy z piciem, jeśli nie mają charakteru środowiskowego, w dużej mierze są funkcją takich czynników, jak:

●      zmęczenie złym nastrojem, chęć szybkiej poprawy humoru,

●      nieumiejętność radzenia sobie ze stresem i życiowymi porażkami,

●      nastroje lękowe, myśli samobójcze,

●      subiektywnie odczuwany brak perspektyw, poczucie braku sensu życia,

●      niskie poczuciewłasnej wartości,

●      nadmierny krytycyzm i zbyt wygórowane wymagania względem siebie samego,

●       samotność w wymiarze osobistym i społecznym.

Depresja po odstawieniu alkoholu

Częstym zjawiskiem jest też depresja po odstawieniu alkoholu. Jest to wówczas jeden z licznych symptomów tzw. zespołu abstynenckiego, w skład którego wchodzą:

  • psychozy alkoholowe (w tym majaczenia typu delirium tremens, omamy, urojenia, paranoje, stany lękowe),
  • objawy somatyczne (bóle głowy, brzucha, mięśni, drgawki, nudności, wymioty etc.),
  • stany depresyjne wynikające ze złej kondycji fizycznej, ale też trzeźwego oglądu sytuacji po zaprzestaniu picia.

Depresja po odstawieniu alkoholu może minąć w stosunkowo krótkim czasie, ale też jest możliwe jej utrzymywanie się – stanowi wówczas jeden z najsilniejszych czynników zagrożenia, jeśli chodzi o ryzyko powrotu do picia.

Objawy depresji alkoholowej

Typowe objawy depresji alkoholowej to przede wszystkim:

●      obniżenie nastroju trwale utrzymujące się przez minimum 2 tygodnie, często długimi tygodniami, miesiącami a nawet latami,

●      obniżenie samooceny, pesymizm,

●      nieumiejętność odczuwania radości z wydarzeń i doznań obiektywnie pozytywnych,

●      zaburzenia lękowe i urojeniowe,

●      zmęczenie fizyczne i psychiczne, uczucie rozbicia,

●      obniżenie zdolności intelektualnych, problemy z pamięcią,

●      zaburzenia funkcji seksualnych,

●      wycofywanie się z aktywności społecznych, zaniedbywanie obowiązków, działania destrukcyjne i autodestrukcyjne,

●      agresja i autoagresja,

●      myśli samobójcze i próba ich realizacji między innymi za pomocą alkoholu.

Jak długo trwa depresja alkoholowa?

Ile trwa depresja alkoholowa?Na to pytanie nie sposób odpowiedzieć w pełni satysfakcjonująco. Określić można jedynie dolną granicę – to dwa tygodnie. Wynika to z ogólnie przyjętej definicji zaburzenia afektywnego, jakim jest depresja. Górna natomiast granica praktycznie nie istnieje – skorelowane ze sobą i nieleczone schorzenia trwać mogą w nieskończoność, nawet do końca życia, niewykluczone, że przedwczesnego.

Jest to tragiczny splot okoliczności, biorąc pod uwagę, że alkoholizm jest chorobą, z której w sensie medycznym nie wychodzi się nigdy (można jedynie zachowywać abstynencję, ale alkoholikiem jest się do śmierci), depresja zaś sama w sobie trawić może umysł i organizm przez wiele lat, tym bardziej, jeśli karmiona jest wysokoprocentowym paliwem.

Reklama

Jak pomóc w depresji alkoholowej?

Jest to sytuacja, która wymaga wielopoziomowego wsparcia ze strony osób bliskich oraz lekarzy, przy jednoczesnym maksimum silnej woli i chęci ze strony samego pacjenta. 

W przypadku depresji pierwotnej względnie dobre rezultaty przynosi połączenie takich działań, jak:

●      psychoterapia w nurcie poznawczo-behawioralnym,

●      farmakoterapia z użyciem inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i innych leków psychotropowych,

●      w miarę możliwości – ułożenieżycia osobistego, społecznego zawodowego, najlepiej przy pomocy najbliższych.

Zdecydowanie trudniejsze jest leczenie depresji alkoholowej wtórnej, a to z tego względu, że zazwyczaj uzależnienie od alkoholu jest w tym przypadku znacznie silniejsze i lepiej ugruntowane (może trwać od wielu lat). Podstawą jest przede wszystkim leczenie alkoholizmu, w tym całkowity odwyk, jako warunek podstawowy wszystkich dalej podejmowanych działań farmakologicznych i psychoterapeutycznych.

Czytaj też:

Bibliografia

  • Maciej Plichtowski, Alkoholizm w chorobach afektywnych, Wojewódzki Zespół Leczenia Psychiatrycznego w Olsztynie, http://wzlpdsyy.cluster003.ovh.net
  • Marcin Wojnar, Zdzisław Bizoń, Dariusz Wasilewski, Artur Cedro, Zjawisko rozniecania (kindling) a patogeneza abstynencyjnych napadów drgawkowych i majaczenia alkoholowego, Alkoholizm i Narkomania 4/33/98

Oceń artykuł

(liczba ocen 0)

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!