Nowy sklep

już ON-LINE

Alkoholowy zespół płodowy - wpływ na dziecko

Alkoholowy zespół płodowy wywołany jest spożywaniem alkoholu przez kobietę w ciąży. Problem ten jest coraz bardziej powszechny i nie dotyczy tylko osób z nizin społecznych. Spożywanie alkoholu w ciąży jest niezwykle niebezpieczne i zabroniona jest jakakolwiek jego ilość.

Problem spożywania przez kobiety ciężarne alkoholu oraz produktów spożywczych zawierających alkohol etylowy stanowi coraz większy problem społeczny. Wzrost statusu ekonomicznego w znacznej mierze przyczynia się do tego. Problem spożywania alkoholu w czasie ciąży nie dotyczy tylko kobiet nisko sytuowanych ekonomicznie, ale również tych z klas średnich i dobrze zarabiających.

Czym jest alkoholowy zespół płodowy?

Przez pojęcie alkoholowego zespołu płodowego, najczęściej rozumiane jest:

  • ciężkie upośledzenie intelektualne dziecka,
  • zaburzenia percepcji,
  • zaburzenia snu,
  • zaburzenia emocji wyższych,
  • zaburzeia w morfologii – niska masa urodzeniowa, mikrocefalia, charakterystyczny „zdziwiony” wyraz twarzy.

Jest to tylko jeden z możliwych obrazów klinicznych. W rzeczywistości obecnie kwalifikowanych jest kilka zespołów wywołanych spożywaniem alkoholu przez ciężarną. W rzeczywistości obecnie kwalifikowanych jest kilka zespołów wywołanych spożywaniem alkoholu przez ciężarną. Wszystkie dotyczą zaburzeń rozwojowych układu nerwowego, jednakże w zależności od stopnia zaawansowania mogą również dotyczyć innych układów i narządów.

Wpływ alkoholu na ciążę

Alkohol etylowy jest substancją biologicznie czynną. W swoich właściwościach w układach biologicznych przypomina wodę – może być rozpuszczalnikiem dla wielu substancji, jak również nie wykazuje oporności bariery komórka – błona komórkowa – środowisko zewnętrzne. Brak oporności na bariery biologiczne powoduje, iż spożyty alkohol wchłania się już w śluzówce jamy ustnej, przełyku i żołądka. Podobnie jak woda, alkohol dąży do wyrównania swojego stężenia w układzie zamkniętym, jakim jest organizm ludzki. Po mniej - więcej 40 minutach od przyjęcia dawki alkoholu, jego stężenie jest wyrównane w każdej tkance ciała (podobnie rzecz ma się z rozwijającym się płodem).

Pamiętaj! Jesteś w ciaży - nie pij!

Alkohol w głównej mierze jest metabolizowany prze wątrobową dehydrogenazę alkoholową (około 93% spożytego alkoholu), oraz wydalany w formie nieprzetworzonej z moczem, potem oraz wydychanym powietrzem. W normalnych warunkach u zdrowej osoby proces ten może zająć od 3 do 24 godzin (uzależnione jest to od ilości spożytego alkoholu).

W przypadku kobiet ciężarnych efektywność procesu degradacji związanego z działaniem dehydrogenazy alkoholowej jest obniżona o około 30%, co w efekcie wydłuża czas metabolizowania nawet o 50%. Płód nie posiada własnej dehydrogenazy alkoholowej, gdyż ta będzie syntezowana w wątrobie dopiero po urodzeniu. Niestety, kiedy kobieta ciężarna „dochodzi” do siebie po małej lampce wina, płód cały czas pozostaje pod wpływem alkoholu.

Jak w większości procesów embriogenezy, tak również w przypadku neurogenezy (czyli procesu rozwoju układu nerwowego) istnieją trzy kluczowe procesy:

  • proliferacja komórkowa (czyli namnażanie się komórek),
  • migracja (czyli właściwe umiejscawianie w organie i organizmie),
  • dojrzewanie (związane z procesami specjalizacji komórkowej oraz ich selekcji pod względem funkcjonowania).

Alkohol etylowy jako substancja czynna biologicznie, prowadzi w głównej mierze do zaburzenia dwóch pierwszych procesów, czyli proliferacji i migracji. W przypadku procesów namnażania się komórek, alkohol powoduje

  • przyspieszenie procesów starzenia się komórek,
  • zwiększenie współczynnika selektywnej śmierci (proces ten ma na celu eliminację nieprawidłowych komórek lub takich, które w dalszym rozwoju organizmu są zbędne)
  • owpływa hamująco na same procesy podziału

Reasumując alkohol powoduje obniżenie liczby aktywnych, prawidłowych komórek nerwowych stanowiących pilę budująca ośrodkowy układ nerwowy płodu.

Alkoholowy zespół płodowy- wpływ mózg dziecka

W procesie neurogenezy istotne są również procesy migracji komórkowej. Ośrodkowy układ nerwowy powstaje, jako struktura połączona wielo-ośrodkowa. Od stopnia połączenia i wzajemnej integracji zależy sprawność pracy mózgu. W przypadku jakichkolwiek zaburzeń dochodzi do nieprawidłowości przy wykształcaniu się głównych struktur mózgowych, a tym samym ich dysfunkcji.

Jak wspomniano wcześniej, alkohol może być przyczyną wystąpienia zaburzeń rozwojowych mózgowia.
U dzieci z zespołem FAS najczęściej dochodzi do uszkodzenia:

  • hipokampu – ośrodków pamięci krótko– i długotrwałej;
  • tworu siatkowego – „motoru” działania dla innych ośrodków OUN, regulator snu, ośrodek procesów poznawczych;
  • mostu – ośrodka „nadzoru” motoryki gałek ocznych oraz odbioru dźwięku;
  • rdzenia przedłużonego – ośrodka odpowiedzialnego za: oddychanie, ciśnienie tętnicze, żucie, połykanie, kichanie, ziewanie, kaszel, wydzielanie potu;
  • płatu skroniowego – ośrodka pamięci dźwiękowej;
  • jąder migdałowatych.

Mózg dziecka z rozpoznanym zespołem FAS ma mniejszą masę oraz wymiary od mózgu rówieśników. Struktura przekroju również odbiega od normy – mózg dziecka z zespołem FAS wykazuje typowe zaburzenia dla mózgu osoby uzależnionej od alkoholu.

Alkoholowy zespół płodowy - objawy wtórne

W efekcie zaburzeń rozwojowych dzieci z zespołem FAS wykazują liczne zaburzenia neuronalne i psychosomatyczne. Z powodu zaburzenia funkcji ośrodków percepcji oraz pamięci i postrzegania abstrakcyjnego chorzy mają bardzo często problemy z nauką oraz aspektem społecznym życia. Mylnym jest stwierdzenie, jakby wszystkie osoby z FAS wykazywały opóźnienie intelektualne. Właściwy dobór narzędzi i technik edukacyjnych prowadzi niejednokrotnie do wyprowadzenia osiągnięć dziecka do granic normy przewidzianych w danym momencie rozwoju czy edukacji.

Picie alkoholu w ciąży jest zabronione

W kontekście przyczyny FAS pojawia się pytanie czy istnieje bezpieczna ilość alkoholu, jaką kobieta może przyjąć, bez obawy o zdrowie własnego dziecka. Otóż odpowiedź brzmi nie – nie istnieje coś takiego jak definicja dawki progowej, gwarantującej bezpieczeństwo i zupełny brak konsekwencji. W chwili obecnej większość badaczy jest zgodna, iż pojedynczy epizod spożycia alkoholu lub produktu go zawierającego, może w konsekwencji doprowadzić do rozwoju pełnoobjawowego FASu.

Świadomość konsekwencji spożywania alkoholu w ciąży również nie przemawia na korzyść. Istnieje obiegowa opinia, propagowana również przez część środowiska lekarskiego, jakoby jedna lampka wina czy mały kieliszek wódki nie ma wpływu na rozwijający się płód, a co więcej - przynosi ulgę zestresowanej ciężarnej. Kampanie prowadzone na rzecz abstynencji w okresie ciąży i karmienia, również giną w ogólnym marazmie społecznym. W mniejszym opracowaniu przedstawione zostały konsekwencje spożywania alkoholu przez ciężarną, jak również opisane zostały procesy biologiczne zachodzące w ciele kobiety i płodu po spożyciu alkoholu.

Problemem w większości odnotowanych przypadkach FAS jest niewiedza kobiet o ciąży. Bardzo duża część matek dzieci z zespołem FAS deklarowała spożywanie alkoholu w pierwszych momentach ciąży, kiedy nie były w stanie zorientować się o odmienności swojego stanu. Fakt ten jeszcze bardziej przemawia za niespożywaniem alkoholu w okresie ciąży i momentem ją poprzedzającym.

Zespół FAS stanowi duże obciążenie zarówno dla pacjenta, jak również dla rodziców. Niestety niejednokrotnie przyczyną choroby jest regularne spożywanie przez kobiety w ciąży produktów alkoholowych. Świadomość, iż przyszłe matki już w okresie prenatalnym są odpowiedzialne za zdrowie i życie poczętego dziecka, powinna skłonić do pewnych przemyśleń i działań zarówno przyszłych rodziców, jak i odpowiednie instytucje państwowe.

Bibliografia

  • Pietrzyk J.J.,Wybrane zagadnienia z pediatrii. Pod redakcją Jacka J. Pietrzyka,Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego ,Kraków 2004
Pytanie: Ile przeznaczył/abyś na bankowanie krwi pępowinowej w ciągu roku?

  0 zł

  do 1500 zł

  do 2500 zł

  do 4000 zł

Patronem sondy jest Polski Bank Komórek Macierzystych