Znajdź lek

Gemzar

Działanie

Cytostatyk z grupy antymetabolitów pirymidyn. Gemcytabina (dFdC) jest przekształcana wewnątrzkomórkowo przez kinazy nukleozydowe do aktywnych nukleozydów: difosforanu (dFdCDP) i trifosforanu (dFdCTP). Cytotoksyczne działanie leku wiąże się z zahamowaniem syntezy DNA przez oba metabolity i jest swoiste dla cyklu komórkowego (faza S). Włączenie gemcytabiny do nici DNA kończy replikację DNA, prowadząc do zaprogramowanej śmierci komórki. Po podaniu dożylnym gemcytabina metabolizowana jest w wątrobie, nerkach, krwi i innych tkankach przez aminazę cytydyny. Głównym metabolitem jest nieaktywna 2'-deoksy-2',2'-difluorourydyna (dFdU) - występuje w osoczu i w moczu. Metabolity wewnątrzkomórkowe (aktywne difosforan i trifosforan gemcytabiny, nieaktywny monofosforan) nie występują w osoczu i w moczu. Wydalanie zachodzi z moczem, głównie w postaci dFdU, w 10% w postaci niezmienionej. T0,5 zależy od wieku i płci pacjenta, zwykle wynosi 42-94 min. Lek prawie nie wiąże się z białkami osocza.

Wskazania

Leczenie pacjentów z rakiem pęcherza moczowego miejscowo zaawansowanym lub z przerzutami, w skojarzeniu z cisplatyną. Leczenie pacjentów z gruczolakorakiem trzustki miejscowo zaawansowanym lub z przerzutami. Leczenie pierwszego rzutu u pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuca w stadium miejscowo zaawansowanym lub z przerzutami, w skojarzeniu z cisplatyną; u pacjentów w podeszłym wieku lub pacjentów o stanie sprawności 2 można rozważyć stosowanie gemcytabiny w monoterapii. Leczeniu pacjentek z nabłonkowym rakiem jajnika w stadium miejscowo zaawansowanym lub z przerzutami, w skojarzeniu z karboplatyną, po niepowodzeniu chemioterapii I rzutu opartej na związkach platyny i co najmniej 6-miesięcznym okresie bez nawrotu. Leczenie pacjentów z nawrotem miejscowym raka piersi niekwalifikującym się do leczenia operacyjnego lub z przerzutami, w skojarzeniu z paklitakselem, po niepowodzeniu chemioterapii antracyklinami lub w przypadku przeciwwskazań do ich stosowania.

Przeciwwskazania

Nadwrażliwość na gemcytabinę lub substancje pomocnicze preparatu. Okres karmienia piersią.

Środki ostrożności

Toksyczność leku zwiększa się wraz z wydłużaniem czasu infuzji i zwiększeniem ich częstość. Ostrożnie stosować u pacjentów z niewydolnością wątroby. Podanie leku pacjentom z przerzutami do wątroby lub, u których stwierdzono zapalenie wątroby, alkoholizm lub marskość wątroby w wywiadzie może prowadzić do nasilenia istniejącej niewydolności wątroby. Ostrożnie stosować u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Podawanie leku należy natychmiast przerwać po zauważeniu pierwszych objawów mikroangiopatycznej niedokrwistości hemolitycznej, takich jak szybko zmniejszające się stężenie hemoglobiny z towarzyszącą trombocytopenią, zwiększeniem stężenia bilirubiny, kreatyniny, mocznika i LDH we krwi, co może wskazywać na rozwój zespołu hemolitycznego-mocznicowego. Rozpoczynając leczenie gemcytabiną u pacjentów z zaburzeniami czynności szpiku należy zachować ostrożność. W przypadku wykrycia supresji szpiku należy rozważyć przerwanie lub modyfikację leczenia. W przypadku wystąpienia ciężkich działań niepożądanych ze strony układu oddechowego (obrzęk płuc, śródmiąższowe zapalenie płuc, ostra niewydolność oddechowa dorosłych - ARDS) gemcytabinę należy odstawić. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi w wywiadzie. Nie zaleca się stosowania gemcytabiny u dzieci w wieku poniżej 18 lat, ze względu na niewystarczającą ilość danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania i skuteczności.

Ciąża i laktacja

Nie stosować w ciąży, z wyjątkiem bezwzględnej konieczności. Kobiety w wieku rozrodczym powinni stosować skuteczną antykoncepcję w trakcie leczenia gemcytabiną. Podczas leczenia gemcytabiną należy przerwać karmienie piersią. Gemcytabina może zaburzać spermatogenezę. Mężczyznom leczonym gemcytabiną zaleca się stosowanie skutecznej antykoncepcji w trakcie terapii oraz do 6 mies. po zakończeniu leczenia. Leczenie gemcytabiną może spowodować bezpłodność - przed rozpoczęciem leczenia należy poinformować pacjenta o możliwości konserwacji nasienia.

Działania niepożądane

Bardzo często: leukopenia, trombocytopenia, niedokrwistość, duszność, wymioty, nudności, zwiększenie aktywności AlAT i AspAT oraz fosfatazy zasadowej, wysypka alergiczna (często połączona ze świądem), łysienie, krwiomocz, łagodny białkomocz, objawy grypopodobne, obrzęki i obrzęki obwodowe (w tym obrzęk twarzy). Często: gorączka neutropeniczna, brak łaknienia, ból głowy, bezsenność, senność, kaszel, zapalenie błony śluzowej nosa, biegunka, zapalenie i owrzodzenie jamy ustnej, zaparcie, zwiększenie stężenia bilirubiny, świąd, zwiększona potliwość, ból pleców, ból mięśni, gorączka, osłabienie, dreszcze. Niezbyt często: udar naczyniowy mózgu, zaburzenia rytmu serca (głównie nadkomorowe), niewydolność serca, śródmiąższowe zapalenie płuc, skurcz oskrzeli, ciężka hepatotoksyczność (w tym niewydolność wątroby i zgon), niewydolność nerek, zespół hemolityczno-mocznicowy. Rzadko: zawał mięśnia sercowego, kliniczne objawy zapalenia naczyń obwodowych i zgorzeli, zmniejszenie ciśnienia tętniczego krwi, obrzęk płuc, zespół ostrej niewydolności oddechowej dorosłych (ARDS), zwiększenie aktywności GGT, ciężkie reakcje skórne (w tym łuszczenie skóry i wysypka pęcherzowa), owrzodzenie, tworzenie się pęcherzy i owrzodzeń, złuszczanie naskórka, łagodne reakcje w miejscu podania, toksyczność radioterapii, nawrót objawów popromiennych. Bardzo rzadko: trombocytoza, reakcja anafilaktyczna, niedokrwienne zapalenie okrężnicy, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, zespół Stevensa-Johnsona. Częstość występowania toksyczności hematologicznej stopnia 3. i 4., zwłaszcza neutropenii oraz zmęczenia i gorączki neutropenicznej jest większa w przypadku leczenia skojarzonego gemcytabiną z paklitakselem, w porównaniu do monoterapii paklitakselem. W przypadku terapii skojarzonej z cisplatyną obserwowano zwiększenie częstości występowania toksyczności hematologicznej 3. i 4. stopnia, w porównaniu do terapii MVAC (metotreksat, winblastyna, doksorubicyna, cisplatyna). W przypadku terapii skojarzonej z karboplatyną obserwowano zwiększenie częstości występowania toksyczności hematologicznej 3. i 4. stopnia oraz większą częstość występowania krwotoków i gorączki neutropenicznej, w porównaniu do monoterapii karboplatyną. Neuropatia nerwów czuciowych występowała częściej w przypadku leczenia skojarzonego niż po monoterapii karboplatyną.

Interakcje

Podobnie jak w przypadku innych leków cytotoksycznych, podawanie gemcytabiny jednocześnie z inną chemioterapią może nasilać mielosupresję. Gemcytabina zwiększa wrażliwość organizmu na promieniowanie jonizujące. Dotychczas nie ustalono optymalnego schematu bezpiecznego jednoczesnego stosowania gemcytabiny z radioterapią. Leczenie gemcytabiną można rozpocząć po ustąpieniu ciężkich powikłań po radioterapii, ale nie wcześniej niż 7 dni od zakończenia napromieniania. Uszkodzenia popromienne zgłaszano zarówno podczas jednoczesnego stosowania radioterapii z gemcytabiną, jak również w przypadku stosowania radioterapii przed lub po gemcytabinie. Podczas leczenia gemcytabiną nie należy stosować szczepionki przeciwko żółtej febrze oraz innych żywych, atenuowanych szczepionek, ze względu na możliwość wystąpienia choroby ogólnoustrojowej z możliwością zgonu. Ryzyko jest większe u pacjentów z obniżoną odpornością.

Dawkowanie

Rak pęcherza moczowego (leczenie skojarzone): gemcytabina w dawce 1000 mg/m2 pc., we wlewie dożylnym w ciągu 30 minut w 1., 8. i 15. dniu 28-dniowego cykl leczenia, w skojarzeniu z cisplatyną (70 mg/m2 pc.) podawaną w 1. dniu cyklu po wlewie gemcytabiny lub w 2. dniu 28-dniowego cyklu. Czterotygodniowy cykl leczenia może być następnie powtarzany. Rak trzustki: 1000 mg/m2 pc. we wlewie dożylnym w ciągu 30 min raz w tygodniu przez 7 kolejnych tygodni, po czym następuje tygodniowa przerwa w leczeniu. W kolejnych cyklach leczenia gemcytabinę podaje się raz w tygodniu przez 3 tygodnie, po czym następuje tygodniowa przerwa w leczeniu. Niedrobnokomórkowy rak płuca (monoterapia): 1000 mg/m2 pc. we wlewie dożylnym w ciągu 30 min raz w tygodniu przez 3 tygodnie, po czym następuje tygodniowa przerwa w leczeniu. 4-tygodniowy cykl leczenia jest następnie powtarzany. Niedrobnokomórkowy rak płuca (leczenie skojarzone): gemcytabina w dawce 1250 mg/m2 pc. we wlewie dożylnym w ciągu 30 min w 1. i 8. dniu 21-dniowego cyklu leczenia, w skojarzeniu z cisplatyną, którą podaje się w dawce 75-100 mg/m2 pc. raz na 3 tygodnie. Rak piersi (leczenie skojarzone): paklitaksel w dawce 175 mg/m2 pc. we wlewie dożylnym trwającym około 3 h w 1. dniu, a następnie gemcytabina w dawce 1250 mg/m2 pc. w 30-min wlewie dożylnym w 1. i 8. dniu każdego 21-dniowego cyklu. Przed rozpoczęciem leczenia skojarzonego gemcytabiną z paklitakselem, bezwzględna liczba granulocytów u pacjentki powinna wynosić nie mniej niż 1,5 komórek x 109/l. Rak jajnika (leczenie skojarzone): gemcytabina w dawce 1000 mg/m2 pc. w 30-min wlewie dożylnym w 1. i 8. dniu każdego 21-dniowego cyklu. Pierwszego dnia cyklu, po zakończeniu wlewu gemcytabiny należy podawać karboplatynę aż do uzyskania wartości pola pod krzywą AUC równej 4 mg/ml x min. Modyfikacja dawki w przypadku wystąpienia objawów toksyczności hematologicznej. Przed podaniem każdej dawki gemcytabiny należy oznaczyć parametry hematologiczne (liczba płytek krwi, granulocytów). Przed rozpoczęciem cyklu bezwzględna liczba granulocytów powinna wynosić nie mniej niż 1,5 x 109/l, a liczba płytek krwi nie mniej niż 100 x 109/l. W przypadku wystąpienia toksyczności hematologicznej, należy rozważyć opóźnienie podania kolejnej dawki leku lub zmniejszenie dawki wg schematów opisanych poniżej. Modyfikacja dawki w czasie trwania cyklu. Rak pęcherza moczowego, płuca, trzustki. Lek podaje się w pełnej dawce, gdy bezwzględna liczba granulocytów wynosi >1 x 109/l, a płytek krwi >100 x 109/l. W przypadku granulocytopenii 0,5-1,0 x 109/l lub małopłytkowości 50-100 x 109/l należy podać 75% normalnej dawki leku, a przy liczbie granulocytów <0,5 x 109/l lub płytek <50 x 109/l należy pominąć dawkę (nie należy podawać pominiętej dawki w czasie trwania cyklu, dopóki bezwzględna liczba granulocytów nie osiągnie wartości co najmniej 0,5 x 109/l, a liczba płytek krwi 50 x 109/l). Rak piersi. Lek podaje się w pełnej dawce, gdy bezwzględna liczba granulocytów wynosi ≥1,2 x 109/l, a liczba płytek krwi >75 x 109/l. W przypadku gdy liczba granulocytów wynosi 1-<1,2 x 109/l lub liczba płytek 50-75 x 109/l podaje się 75% dawki. W sytuacji gdy liczba granulocytów wynosi 0,7-<1 x 109/l i liczba płytek krwi ≥50 x 109/l podaje się 50% dawki leku, a przy liczbie granulocytów <0,7 x 109/l lub liczbie płytek <50 x 109/l należy pominąć dawkę (nie należy podawać pominiętej dawki w czasie trwania cyklu; leczenie należy wznowić w 1. dniu następnego cyklu jeżeli bezwzględna liczba granulocytów osiągnie wartości co najmniej 1,5 x 109/l, a liczba płytek krwi 100 x 109/l). Rak jajnika. Lek podaje się w pełnej dawce, gdy liczba granulocytów wynosi ≥1,5 x 109/l i liczba płytek ≥100 x 109/l. Przy liczbie granulocytów wynoszącej 1-<1,5 x 109/l lub liczbie płytek 75-<100 x 109/l lek należy podać 50% dawki, a przy liczbie granulocytów <1 x 109/l lub liczbie płytek <75 x 109/l należy pominąć dawkę (nie należy podawać pominiętej dawki w czasie trwania cyklu; leczenie należy wznowić w 1. dniu następnego cyklu jeżeli bezwzględna liczba granulocytów osiągnie wartości co najmniej 1,5 x 109/l, a liczba płytek krwi 100 x 109/l). Modyfikacja dawki w kolejnych cyklach leczenia. W przypadku wystąpienia następujących objawów toksyczności hematologicznej dawkę gemcytabiny należy zmniejszyć tak, aby wynosiła 75% dawki początkowej podanej w pierwszym cyklu: bezwzględna liczba granulocytów <0,5 x 109/l dłużej niż 5 dni, bezwzględna liczba granulocytów <0,1 x 109/l dłużej niż 3 dni, gorączka neutropeniczna, liczba płytek krwi <25 x 109/l, opóźnienie cyklu dłużej niż o 1 tydzień z powodu toksyczności. Dawkowanie leku z powodów niehematologicznych może być zmniejszane w kolejnym cyklu lub podczas trwania cyklu stosowanie do bezpieczeństwa i indywidualnej tolerancji preparatu przez pacjenta. Stosowanie zmniejszonych dawek należy kontynuować do czasu redukcji objawów toksyczności.
W przypadku wynaczynienia leku należy natychmiast przerwać wlew i kontynuować z innego wkłucia, a po zakończeniu leczenia pacjent powinien być ściśle monitorowany.

Uwagi

Należy kontrolować obraz morfologiczny krwi (w tym liczbę płytek krwi, leukocytów oraz granulocytów) przed podaniem każdej kolejnej dawki gemcytabiny. Okresowo należy kontrolować czynność nerek i wątroby (w tym test wirusologiczny). Pacjenci w trakcie terapii gemcytabiną nie powinni prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn, do czasu stwierdzenia, czy lek nie wywołuje u nich senności. Preparat zawiera <1 mmol sodu w fiolce, co oznacza, że jest "wolny od sodu".

Pharmindex