Kiedy dziecko zaczyna widzieć?

Kiedy dziecko zaczyna widzieć? Kiedy dostrzega pierwsze kolory i kształty? Jak stymulować rozwój wzroku u dziecka? Jak wspierać integrację wzroku niemowlaka z innymi zmysłami, a także z umiejętnościami manualnymi i motorycznymi? Poznaj odpowiedzi na najważniejsze pytania.
Widzące dziecko
Źródło: 123RF

Spis treści

Kiedy dziecko zaczyna widzieć?

Kiedy dziecko zaczyna widzieć? Nie dzieje się to od razu po narodzinach. Ze względu na całkowitą ciemność panującą w brzuchu mamy, wzrok należy do najsłabiej rozwiniętych zmysłów w momencie przyjścia na świat, wykazując się głęboką niedojrzałością zarówno w wymiarze czysto optycznym, jak też neurologicznym. Dlatego w pierwszych dniach maluch nie widzi praktycznie nic.

Obraz przypomina gęstą mgłę, z której dopiero w kolejnych tygodniach zaczynają  wyodrębniać się kształty i kolory. Rejestrowane są też pierwsze ruchy, a ostatnim etapem jest nadawanie znaczenia obrazom przez umysł. Na to wszystko nakłada się mechanizm emmetropizacji, a więc samoistnego korygowania naturalnej, fizjologicznej dalekowzroczności, z którą rodzi się dziecko.

Co ważne, proces kształtowania się widzenia ściśle powiązany jest z rozwojem innych zmysłów, kluczowych dla tzw. integracji sensorycznej, takich jak:

  • dotyk,
  • równowaga,
  • czucie głębokie (czucie własnego ciała).

Uważa się, że dla rozwoju wzroku u dziecka najważniejszy jest okres noworodkowy i niemowlęcy – do końca pierwszego roku życia maluch powinien widzieć kształty, kolory i ruch, zaawansowana też powinna być integracja zmysłów w jeden spójny system zdolny do odbierania bodźców, a następnie ich przetwarzania i zamiany w działanie.

Wzrok noworodka (do 4 tygodnia życia)

Wzrok noworodka jest całkowicie nieprzystosowany do odbierania milionów bodźców wizualnych, dlatego w pierwszych chwilach wszystkie one są dla niego praktycznie neutralne – świat zewnętrzny oczami dziecka jest szary, bez kształtu i barwy, a w dodatku zupełnie nieruchomy.

W kolejnych dniach rozwój wzroku u noworodka następuje względnie szybko. Do końca pierwszego miesiąca życia maluch powinien zacząć skupiać uwagę na światłach i przedmiotach znajdujących się w odległości od 20 do 30 centymetrów od jego twarzy.

Z oczywistych względów, obrazy te mają postać czysto abstrakcyjną, wolną od jakichkolwiek znaczeń, których na tym etapie mózg dziecka nie jest w stanie w żaden sposób wygenerować i przypisać. Widząc zatem mamę i tatę, maluch postrzega co najwyżej dwie niewyraźne plamy w zasięgu wzroku.

Nie mniej, jest to pierwszy z kilkunastu kamieni milowych wyróżnianych w czasie całego długiego procesu rozwoju wzroku u dziecka.

Zanim dziecko skończy pierwszy miesiąc życia, możliwe jest też osiągniecie drugiego z punktów zwrotnych, jakim jest pierwsza rejestracja ruchu, a nawet niezdarne próby wodzenia wzrokiem za przemieszczającymi się obiektami, na razie jednak w bardzo małym zakresie.

Reklama

Wzrok niemowlaka (1-12 miesięcy)

Około 2-3 miesiąca życia, dziecko po raz pierwszy nawiązuje kontakt wzrokowy z rodzicem, na zasadzie wyłuskania jasnych, kontrastowych plam w obrębie twarzy.

Mniej więcej w tym samym okresie wzrok niemowlaka zaczyna wodzić za przemieszczającymi się światłami i obiektami, jednocześnie lewym i prawym okiem, co również stanowi ważną umiejętność. Kolejne kroki, jeśli chodzi o rozwój wzroku niemowlaka i jego integrację z innymi zmysłami, to:

  • 3-4. miesiąc:
    • dziecko zaczyna obserwować ruch swoich rąk,
    • maluch sięga rączkami w stronę widzianych obiektów, zwłaszcza twarzy rodziców,
    • niemowlę zaczyna chwytać obserwowane przedmioty,
    • zaobserwowane i pochwycone przedmioty są przyciągane do ust,
    • wzrok zaczyna sprawnie podążać za poruszającymi się obiektami.
  • 5. miesiąc:
    • dziecko przestaje zezować, wzrok zaczyna padać na wprost,
    • gałki oczne zaczynają sprawnie ruszać się w osi pionowej i poziomej.
  • 6. miesiąc:
    • niemowlę celowo, intencjonalnie sięga po obserwowane przedmioty,
    • wzrok dziecka przystosowuje się do widzenia i podążania za przedmiotami znajdującymi się w bliższej i dalszej perspektywie (powyżej 2 metrów).
  • 8-10. miesiąc:
    • dziecko świadomie zaczyna rozpoznawać twarze rodziców
    • maluch dobrze widzi także bardzo małe obiekty, wielkości drobnych owoców czy płatków zbożowych.
  • 12. miesiąc:
    • niemowlę używa wzroku, by wskazać interesujący go przedmiot.

Kiedy dziecko zaczyna widzieć kolory?

Skoro w pierwszych dniach życia świat noworodka ma odcień szarości, niezwykle ważne jest pytanie, kiedy dziecko zaczyna widzieć kolory? Pierwsze barwy, które dostrzega dziecko to czerń i czerwień. W tej właśnie tonacji niemowlę dostrzega obrazy mniej więcej do ukończenia 3 miesiąca życia.

Obiekty są wówczas bardzo nieostre, maluch w żaden sposób nie potrafi ich też umiejscowić w przestrzeni (blisko-daleko). Tym bardziej, że jego niedojrzały wzrok pada niemal zawsze za, ewentualnie przed dostrzeganym obiektem. W kwestii kolorów, wszystko zmienia się pomiędzy 3 a 6 miesiącem życia.

Świat w oczach dziecka nabiera wówczas barw, zbliżonych do tych, które postrzega oko dorosłego człowieka, aczkolwiek nie są one jeszcze dojrzale porządkowane i przetwarzane przez mózg.

Z każdym dniem zwiększa się też ostrość widzenia, dzięki czemu w drugie półrocze życia niemowlę powinno wkraczać widząc już względnie dobrze.

Reklama

Jak stymulować rozwój wzroku u dziecka?

Wzrok dziecka w dużej mierze rozwija się samoistnie, należy jednak pamiętać, że proces ten powinien być przez rodziców wspierany i stymulowany, zwłaszcza w kontekście integracji sensorycznej. Dlatego tak ważny jest wybór zabawek edukacyjnych, pozwalających trenować umiejętność skupiania wzroku na obiektach statycznych i ruchomych, już od pierwszych miesięcy życia, rozwijających jednocześnie:

  • zmysł wzroku,
  • zdolności manualne,
  • zdolności motoryczne,
  • zmysłu słuchu.

Doskonale do tego celu nadają się zabawki mające:

  • kontrastowe barwy – czarne i czerwone, a więc te, które jako pierwsze rozpoznawane są przez niemowlę;
  • elementy szeleszczące, grzechoczące i piszczące, zachęcające do interakcji z postrzeganym obiektem;
  • zróżnicowane faktury, dostarczające odmiennych doznań dla zmysłu dotyku;
  • lusterka – małe dzieci uwielbiają obserwować swoje odbicie;
  • gryzaki, pomagające ćwiczyć chwytanie i ważny z punktu widzenia rozwoju dziecka samodzielny ruch w stronę ust.

Bardziej rozbudowane zabawki stymulujące rozwój wzroku u dziecka powinny zawierać elementy wymienne, tak by mogły rosnąć razem z maluchem. Przykładowo – w pierwszych miesiącach życia, wskazane są wzory geometryczne i możliwie proste formy. Jednak dla dzieci, które skończyły pół roku i widzą już wyraźnie barwy oraz kształty, zaleca się wprowadzenie form bardziej zróżnicowanych, w które wplecione mogą być też różnego typu obrazki, zwłaszcza przedstawiające zwierzątka, owady itp.

Zabawki, które wspierają rozwój wzroku u dziecka, mają różnorodne formy, takie jak:

  • karuzele z pozytywką,
  • maskotki,
  • książeczki,
  • lusterka.

Wszystkie skutecznie skupiają uwagę malucha i pozwalają trenować wybrane kompetencje. Oczywiście zabawki dla niemowląt muszą być w pełni bezpieczne w użytkowaniu, dlatego warto zwracać uwagę na materiały, z których są wykonane – powinny być miękkie, miłe w dotyku, a do tego atestowane.

Czytaj też:

Bibliografia

  • P. Kay Nottingham Chaplin, EdD, Kira Baldonado, 18 Vision Development Milestones From Birth to Baby’s First Birthday, https://nationalcenter.preventblindness.org
  • Dominique Brémond-Gignac, Henri Copin, Alexandre Lapillonne, Solange Milazzo, Visual development in infants: physiological and pathological mechanisms, Current Opinion in Ophthalmology, Vol 22 Clinical Update 1 April 2011
  • Natalia Kołat, Zaburzenia przetwarzania sensorycznego u dzieci – diagnostyka i postępowanie, Nowa Pediatria 3/2014
  • https://canpolbabies.com/pl_PL/produkty/zabawa-i-edukacja

Oceń artykuł

(liczba ocen 0)

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!