Czy warto zaszczepić się przeciwko COVID-19 w ciąży?

Pierwsze szczepionki przeciwko koronawirusowi SARS-CoV-2 zostały oddane do użytku na przełomie 2020 i 2021 roku. Wydatnie przyczyniły się one do zmniejszenia rozmiarów pandemii na całym świecie. Początkowo z badań klinicznych zostały wyłączone kobiety ciężarne. Jakie są najnowsze wytyczne w tym zakresie? Czy można się zaszczepić w ciąży?
Kobieta w ciąży szczepi się na COVID
źródło:123RF
Spis treści

Jakie szczepionki przeciwko Covid-19 są aktualnie dostępne?

Pierwszym preparatem dopuszczonym do użytku był produkt koncernów Pfizer i BioNTech – szczepionka Comirnaty. Została ona stworzona około rok po wybuchu globalnej pandemii, co niektórzy uznawali za jej wadę. Ale trzeba uczciwie przyznać, że technologia mRNA, na której bazuje ta szczepionka jest z powodzeniem używana i rozwijana już od ponad 20 lat. 

Jedyne co naukowcom było potrzebne to kompletny genom koronawirusa SARS-CoV-2 i zaimplementowanie jego wybranych fragmentów do szczepionki. Krótko później wprowadzono do użytku podobny produkt firmy Moderna. Następnie do użytku trafiły szczepionki wektorowe firm AstraZeneca we współpracy z Uniwersytetem Oxfordzkim oraz Johnson&Johnson. 

Te preparaty mają podobny mechanizm działania, ale różnią się nieco sposobem ich dostarczenia do komórek docelowych organizmu. Z tego powodu są użyte inne substancje pomocnicze i dlatego warunki przechowywania nie są już tak drastyczne jak szczepionek typu mRNA.

Producent

Typ szczepionki

Liczba dawek

Warunki przechowywania

Droga podania

Moderna

mRNA

2

-25° do -15°C 

domięśniowa

Pfizer/BioNTech

mRNA

2

-70°C±10°C 

domięśniowa

AstraZeneca/Oxford

Wektorowa

2

2-8 °C 

domięśniowa

Johnson&Johnson

Wektorowa

1

2-8 °C 

domięśniowa

 

Wielu przeciwników szczepień zarzuca tym produktom, że są nieprzebadane i nie mają wiarygodnych danych dotyczących powikłań długoterminowych. Jednakże wszystkie dopuszczone do użytku szczepionki zostały gruntownie sprawdzone. Ilość zespołów badawczych, która brała udział w badaniach klinicznych była maksymalnie zwiększona, środki finansowe przeznaczane na badania były ekstremalnie duże (badania były współfinansowane bezpośrednio przez wiele państw zainteresowanych jak najszybszym otrzymaniem szczepionki), a ponadto była ogromna liczba chętnych ochotników. 

To wszystko sprawiło, że wiele faz badań klinicznych było maksymalnie przyspieszonych. Obiecujące wyniki wielu badań sprawiły, że w ostatecznym rozrachunku uznano wyższą korzyść z zastosowania szczepionek niż ewentualne ryzyko. W tym momencie naukowców zastanawia konkretna grupa pacjentów. Szczepienie a ciąża – jakie są aktualne wytyczne w tym zakresie?

Czy szczepienie w ciąży przeciwko Covid-19 jest bezpieczne? 

Według aktualnych wytycznych Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników szczepienia kobiet w ciąży przeciwko Covid-19 jest nie tylko dozwolone, ale i zalecane. Specjalnie utworzony zespół badawczy nie tylko przeanalizował wyniki wielu badań ogólnoświatowych, ale także opierając się na własnych doświadczeniach i obserwacji zezwolił na dopuszczenie tych preparatów. 

Szczepionki zostały dopuszczone nie tylko dla kobiet ciężarnych, ale także karmiących piersią. 

Już w trakcie wstępnych badań klinicznych, z których kobiety w ciąży były oficjalnie wyłączone, zdarzyło się kilka takich przypadków, że zaszczepione zostały kobiety, które w tamtym momencie były jeszcze nieświadome swojej ciąży. 

Jak podają dane naukowe, wszystkie dzieci urodziły się zdrowe. Wszystkie najważniejsze ośrodki badawcze, agencje naukowe czy towarzystwa medyczne jednogłośnie zalecają szczepienia kobiet ciężarnych, jednocześnie przestrzegając, że zachorowanie na Covid-19 w tym okresie może przynieść więcej szkody niż przyjęcie szczepionki.

Kiedy przeprowadzić szczepienie przeciwko Covid-19 w ciąży?

Który trymestr ciąży wybrać do szczepienia? Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników (PTGiP), które oficjalnie zaleca szczepienia przypomina, że mimo wszystko dane naukowe dostępne na temat koronawirusa SARS-Cov-2, choroby Covid-19, czy szczepionek przeciwko nim wciąż są niewystarczające oraz cały czas napływają nowe informacje czy analizy. 

Z tego powodu oficjalnie nie jest podany konkretny termin zaszczepienia się i sugeruje się, by każdy taki przypadek był rozważany indywidualnie przez prowadzącego lekarza położnika. 

PTGiP niemniej jednak zaleca - jeżeli nie ma wskazań do pilnego zaszczepienia kobiety w ciąży, aby powyższą procedurę przeprowadzić po okresie organogenezy. Jest to proces tworzenia się i rozwoju narządów w trakcie rozwoju zarodkowego. Oznacza to, że najbardziej odpowiednim momentem jest czas po pierwszym trymestrze ciąży. 

Trzeba jednak zaznaczyć, że do tej pory nie stwierdzono szkodliwego wpływu szczepionki na płód, a podane zalecenia są wydawane biorąc pod uwagę możliwie największe środki ostrożności.

Zalety szczepienia przeciw Covid-19 w ciąży

Największą zaletą szczepienia przeciwko Covid-19 jest uniknięcie nie tylko samego zakażenia, gdyż żadna ze szczepionek nie zapewnia 100% ochrony, ale także zmniejsza się ryzyko ciężkiego i bardzo ciężkiego przechorowania Covid-19. Jest to zaletą wszystkich szczepionek, gdyż chronią przed ciężkim przebiegiem oraz późniejszymi, groźnymi powikłaniami.

Szczepionka

Deklarowana skuteczność

Pfizer i BioNTech

91-95%

Moderna

91-95%

AstraZeneca i Uniwersytet Oxfordzki

75-82%

Johnson&Johnson

66%

Trzeba pamiętać, że Covid-19 u osób niezaszczepionych może wywoływać bardzo poważne objawy z silnym osłabieniem i wysoką gorączką – co może być bardzo niebezpieczne dla płodu. Badania pokazują, że kobiety ciężarne, które chorowały na Covid-19 częściej niż normalnie rodziły przedwcześnie. 

Nierzadko też masa urodzeniowa noworodka była niższa niż średnia. Jak było wcześniej podane, dotychczasowe analizy nie wykazały istotnego wpływu szczepionki na płód, podczas gdy istnieją dane takiego wpływu koronawirusa SARS-CoV-2. 

PTGiP zaleca też, by jeśli jest taka możliwość, wybierać szczepionki mRNA, czyli firm Pfizer i BioNTech lub Moderna. Zalecenie to wzięło się po prostu z ich dłuższej obecności na rynku farmaceutycznym. Co za tym idzie, jest większa populacja ludzi, którzy skorzystali ze szczepionek tych firm i dane dotyczące ich bezpieczeństwa są bardziej obszerne i tym samym bardziej pewne. 

Czytaj również

Bibliografia

  • Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji; Farmakoterapia Covid-19 Aktualizacja; https://www.aotm.gov.pl/media/2021/02/Farmakoterapia-COVID-19-Aktualizacja-wersja-2.1-5-luty-2021-r..pdf [data dostępu 26.05.2021]
  • M. Biały, D. Bereza, J. Bieniasz, K. Radziejewska, I. Moreau, K. Sokołowska; Covid-19 Opracowanie zgodne ze stanem wiedzy na 26.03.2020; https://www.umed.wroc.pl/sites/default/files/files/aktualnosci/2020/03/COVID_19_1_0_poprawiony_26_03_2020__wersja_po_formatowaniu_(2).pdf [data dostępu 26.05.2021]
  • Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników; Stanowisko PTGiP dotyczące szczepień kobiet ciężarnych przeciwko COVID19; http://www.ptgin.pl/sites/default/files/aktualnosci/PTGIP%20SZCZEPIENIA%20CI%C4%98%C5%BBARNYCH_0.pdf [data dostępu 27.05.2021]
  • termedia.pl; Wytyczne dotyczące szczepień przeciwko Covid-19 kobiet w ciąży; https://www.termedia.pl/ginekologia/Wytyczne-dotyczace-szczepien-przeciwko-COVID-19-kobiet-w-ciazy,42194.html [data dostępu 27.05.2021]
Artykuł napisany przez
Mgr farm. Wojciech Ziółkowski
Magister farmacji. Pracuje w aptece ogólnodostępnej oraz kieruje Działem Farmacji Centrum Okulistycznego. Aktywny członek samorządu aptekarskiego W czasie siedmioletniej pracy zawodowej rozwiązał nieskończoną ilość problemów z zakresu stosowania leków oraz prowadzenia właściwej terapii. W swojej pracy stawia na bezpośredni i partnerski kontakt z pacjentem, co umożliwia mu jasne przekazywanie medycznych zaleceń. Interesuje się interakcjami lekowymi oraz bezpieczeństwem terapii, zwolennik metod opartych na EBM (Evidence Based Medicine). Prywatnie szczęśliwy mąż, tata Krzysia oraz fan piłki nożnej i gotowania.
Więcej z kateogrii: Zdrowie
Przeczytaj artykuł
Szczepionka AstraZeneca na COVID-19- skuteczność
Przeczytaj artykuł
Szczepionka przeciwko COVID-19 - działanie. Dla kogo?
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!
Podobne artykuły
Szczepionka AstraZeneca na COVID-19- skuteczność
Szczepionka przeciwko COVID-19 - działanie. Dla kogo?
Szczepionka Moderny na koronawirusa - ile dawek?
Gorączka po szczepieniu - kiedy zbijać? Co robić?
Obowiązkowe szczepienia w Polsce i w Europie - jakie? Lista
Szczepionka 6w1 - objawy, powikłania. Jest lepsza niż 5w1?
Szczepionka przeciw tężcowi - jak długo ważna? Powikłania
Szczepionki dla dzieci: płatne, czy bezpłatne? Za i przeciw

Przychodnia online dla Ciebie

Szybka konsultacja lekarska online przez telefon.

Zacznij leczenie, przedłuż receptę na przyjmowane leki - szybko i bez kolejek.

Wybierz konsultację

Reklama

Może to Cię zainteresuje
Ból owulacyjny - ile trwa i jak go załagodzić?
Dieta ketogeniczna – na czym polega? Zasady i jadłospis
Kiszone buraki - właściwości i zastosowanie. Jak je kisić?
RDW CV - co znaczy wysokie lub niskie?
D-dimery: norma, badanie i wyniki. Przyczyny podwyższonych?

Reklama