Zespół Tourette'a - objawy, przyczyny i leczenie. Co to jest?

Zespół Tourette'a to zaburzenie neurorozwojowe, które cechuje się występowaniem tików ruchowych oraz dźwiękowych. Jakie są jego przyczyny? Na podstawie jakich tików schorzenie jest diagnozowane? Jak przebiega leczenie tej rzadkiej choroby?

Spis treści

Co to jest zespół Tourette'a?

Zespół Tourette'a jest rzadkim zaburzeniem neurorozwojowym, charakteryzującym się występowaniem tików ruchowych oraz dźwiękowych.Tiki ruchowe dzieli się na proste i złożone. Pierwsze są opisywane jako mimowolne, krótkie i nierytmiczne kurcze pojedynczych mięśni (mruganie, wzruszanie ramionami, unoszenie brwi, zaciskanie oczu), drugie natomiast jakozorganizowane i skoordynowane kurcze różnorodnych grup mięśniowych (klaskanie, podskakiwanie, podrygiwanie, dziwaczy chód, echopraksja, kopropraksja).

Tiki wokalne to skurcze mięśni dróg oddechowych, krtani, jamy ustnej oraz nosowej, które prowadzą do wydobywania się nieartykułowanych dźwięków, takich jak: chrząkanie, kaszel, kichanie, pociąganie nosem, mlaskanie, pokrzykiwanie, echolalia, koprolalia. 

Na syndrom Tourette'a choruje 1 proc. populacji ogólnej. Badania epidemiologiczne wskazują, że wykrywa się go średnio u 7 na 1000 uczniów. Choroba 3-4 razy częściej diagnozowana jest u chłopców niż u dziewczynek.

Objawy zespołu Tourette'a

Pierwsze objawy zespołu Tourette'aujawniają się najczęściej między 5. a 7. rokiem życia. Początkowo są to łagodne tiki ruchowe. Tiki dźwiękowe pojawiają się zazwyczaj po ruchowych, z reguły w wieku 11 lat. Co warto podkreślić, objawy zespołu Tourette'a zwykle tracą na sile w okresie dojrzewania. W rzadkich przypadkach mogą całkowicie zniknąć. 

Zespół Tourette’a różnicuje się z zaburzeniami tikowymi, które występują znacznie częściej i charakteryzują się występowanie tylko tików ruchowych. Z tego powodu zwykle z diagnozą czeka się do ukończenia przez dziecko 10-11 roku życia. Jeśli w tym okresie do tików ruchowych nie dołączą tiki dźwiękowe, to z dużym prawdopodobieństwem można założyć, że dziecko cierpi na zaburzenia tikowe. Częstość występowania zaburzeń ocenia się na 7-28 proc. populacji dzieci i nastolatków oraz 1 proc. populacji dorosłych. 

Reklama

Diagnoza zespołu Tourette’a

diagnostyce zespołu Tourette'a wykorzystuje się następujące kryteria, wymienione w klasyfikacji zaburzeń psychicznych DSM-IV:

  • obecność mnogich tików ruchowych i pojedynczych lub mnogich tików dźwiękowych przez pewien czas trwania choroby, ale niekoniecznie występujących jednocześnie,
  • tiki występują wiele razy w ciągu dnia prawie codziennie lub nieregularnie przez okres dłuższy niż 12 miesięcy, w tym okresie nie istnieją przerwy dłuższe niż 3 kolejne miesiące,
  • początek wystąpienia objawów przed 18 rokiem życia,
  • zaburzenie nie ma związku z żadnymi substancjami (np. pobudzających) lub chorobą (np. pląsawicą Huntingtona lub wirusowym zapaleniem mózgu).

Przyczyny zespołu Tourette’a

Przyczyny zespołu Tourette'a nie są do końca znane. Naukowcy uważają, że choroba ma podłoże genetyczne i może rozwijać się na skutek zaburzeń w gospodarce neuroprzekaźników, a konkretnie dopaminy. Badania mózgu metodą tomografii komputerowej przeprowadzane wśród pacjentów cierpiących na syndrom Tourette'a nie wykazują istotnych nieprawidłowości, które mogłyby wytłumaczyć patomechanizm choroby. Jedynie w badaniach autopsyjnych zaobserwowano pewne nieprawidłowości w jądrze ogoniastym, które odpowiada za ruch. 

Wśród czynników ryzyka wymienia się nieprawidłowości związane z przebiegiem ciąży (takie jak: niedotlenienie okołoporodowe, niewydolność łożyska czy spożywanie alkoholu w czasie ciąży), choroby matki (ADHD, choroba afektywna dwubiegunowa, depresja) oraz nieprawidłowości u płodu (uszkodzenia okołoporodowe, infekcje wirusowe i bakteryjne). 

Z chorobą tą często współwystępują inne zaburzenia, takie jak:

  • ADHD
  • zaburzenia i zachowania obsesyjno-kompulsyjne
  • zaburzenia afektywne
  • schizofrenia.

Co warto podkreślić, większość pacjentów z syndromem Tourette’a ma obniżony poziom serotoniny w organizmie.

Reklama

Leczenie zespołu Tourette'a

Nie istnieją standardy leczenia zespołu Tourette’a. Terapia jest uzależniona od stopnia natężenia tików. W większości przypadków lekarze decydują się na leczenie środkami farmakologicznymi wtedy, gdy występowanie tików w istotny sposób zaburza codzienne funkcjonowanie pacjenta. Dobierając konkretny preparat, lekarz powinien wziąć pod uwagę możliwe objawy niepożądane leków i porównać je z potencjalnymi korzyściami wynikającymi z farmakoterapii.

W leczeniu najczęściej wykorzystuje się następujące środki farmaceutyczne:

  • haloperidol 
  • thioridazine 
  • risperidon 
  • clonidine 
  • kwas walproinowy 
  • karbamazepina 
  • diazepam
  • tiapride
  • toksyna botulinowa.

Zespół Tourette’a leczy się także za pomocą psychoterapii. Za skuteczną uchodzi terapia behawioralna oparta na technice odwracania nawyku. W skrajnych postaciach choroby, kiedy leczenie farmakologiczne nie przynosi rezultatów, rozważa się leczenie neurochirurgiczne, które polega na wszczepieniu do mózgu elektrod sterowanych przez specjalne urządzenie nazywane „rozrusznikiem mózgu”. Leczenie chirurgiczne przeprowadza się u pełnoletnich pacjentów. 

Czytaj też:

Bibliografia

  • Lucyna Bobkowicz-Lewartowska, Magdalena Giers, Uwarunkowania i przejawy zespołu Tourette’a z ilustracją dwóch przypadków, Przegląd Naukowo-Metodyczny. Edukacja dla Bezpieczeństwa nr 1, 255-269.
  • Marcin Żarowski, Justyna Młodzikowska-Albrecht, Barbara Steinborn, Symptomatologia tików oraz zespołu Tourette`a u dzieci i młodzieży. Problemy diagnostyki i terapii, Neurologia Dziecięca, Vol. 14/2005 Nr 28.

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!