Znajdź chorobę

Porażenie nerwu twarzowego - przyczyny, leczenie, rehabilitacja

Porażenie Bell'a to samoistnie (idiopatycznie) występujące, nagłe porażenie nerwu twarzowego – siódmego nerwu czaszkowego. Powoduje szybko pojawiający się niedowład mięśni twarzy bez uchwytnej przyczyny. Porażenie nerwu twarzowego może dotknąć pacjentów w każdym wieku. Jak rozpoznać objawy i zdiagnozować chorobę? Poznaj sposoby leczenia i ćwiczenia, które powinni wykonywać pacjenci z porażeniem nerwu twarzowego.

Spis treści

Mięśnie twarzy są unerwiane przez dwa nerwy twarzowe. Prawy nerw twarzowy zaopatruje prawą połowę twarzy, natomiast lewy nerw połowę lewą. Porażenie Bell'a dotyczy zazwyczaj jednego nerwu twarzowego.

Porażenie nerwu twarzowego - przyczyny

Przyczyna choroby nie jest do końca poznana.

  • Podejrzewa się, że objawy porażenia nerwu mają związek z wystąpieniem jego obrzęku, spowodowanym przez czynniki immunologiczne (choroby z autoagresji) lub zakaźne (zakażenia wirusowe) najczęściej choroby wirusowe, na przykład wirus opryszczki pospolitej.
  • Nie należy mylić porażenia nerwu twarzowego z udarem mózgu. W przypadku udaru zazwyczaj niedowład obejmuje również inne części ciała. Natomiast nie dochodzi do porażenia mięśni czoła oraz powieki.
  • Porażenie siódmego nerwu czaszkowego może wystąpić w przebiegu innych schorzeń, przykładowo na skutek urazu i złamania kości czaszki może dojść do uciśnięcia i porażenia czynności nerwu twarzowego.
  • Stosunkowo częstą przyczyną porażenia nerwu twarzowego może być borelioza lub półpasiec (wirus ospy wietrznej). Ponadto w przypadku przewlekłego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, sarkoidozy, zapalenia ucha środkowego lub wyrostka sutkowatego, naciekania nerwu przez komórki nowotworowe lub białaczkowe, guzów mózgu, guzów kłębka szyjnego, guzów lub zapalenia ślinianki przyusznej, stwardnienia rozsianego. Wymienione schorzenia zazwyczaj rozwijają się wolniej niż porażenie Bell'a, a ponadto wyróżniają się dodatkowymi objawami.
  • Zauważono, że porażenie nerwu twarzowego występuje częściej u osób z cukrzycą.
  • Podejrzewa się, że powodem wystąpienia porażenia Bell'a jest też zapalenie nerwu twarzowego, a co za tym idzie obrzęk nerwu. Dochodzi do uciśnięcia nerwu na poziomie jego przebiegu w kanale w kości skroniowej. Uciśnięcie nerwu prowadzi do jego niedokrwienia i porażenia mięśni przez niego zaopatrywanych.

Przeczytaj: Stwardnienie rozsiane: przyczyny, objawy, leczenie

Porażenie nerwu twarzowego - objawy

Objawy porażenia nerwu twarzowego rozwijają się szybko.

  • Zazwyczaj dochodzi do niedowładu lub całkowitego porażenia mięśni połowy twarzy w ciągu 48 do 72 godzin.
  • Czasami zdarza się, że porażenie poprzedzone jest bólem za uchem, który występuje kilka dni przed wystąpieniem niedowładu.
  • Ponadto chorzy odczuwają uczucie drętwienia i ciężkości połowy twarzy.

Po wystąpieniu porażenia charakterystyczne jest:

  • wygładzenie strony objętej niedowładem
  • opadnięcie kącika ust
  • brak możliwości wykonywania ruchów mimicznych, czyli marszczenia czoła, mrugania okiem, szczerzenia zębów
  • niemożność mrugania okiem po zajętej stronie
  • poszerzenie szpary powiekowej powoduje brak prawidłowego nawilżenia oka – dochodzi do wysychania rogówki, a spojówka ulega podrażnieniu.
  • czucie na skórze porażonej części twarzy jest najczęściej zachowane
  • brak czucia występuje jedynie w obrębie przewodu słuchowego zewnętrznego i małego fragmentu skóry za uchem
  • w przypadku, gdy nerw uległ uszkodzeniu w początkowym odcinku może dojść do zaburzeń w wydzielaniu śliny, utracie zmysłu smaku
  • dodatkowo występuje wtedy nadwrażliwość na głośne dźwięki

Jeśli u chorego wystąpią objawy osłabienia mięśni twarzy, trudność z zaknięciem oka, znaczna asymetria twarzy podczas ruchów mimicznych, może to wskazywać na objawy porażenia nerwu twarzowego. Należy się wtedy zgłosić do lekarza w celu rozpoznania przyczyny tych dolegliwości i włączenia właściwego leczenia.

Porażenie nerwu twarzowego - badania

Idąc na wizytę do lekarza należy się spodziewać, że lekarz będzie zadawał wiele pytań o to jak choroba się zaczęła, jak szybko pojawiły się objawy, czy były jakieś objawy poprzedzające wystąpienie niedowładu (na przykład ból za uchem), czy miało to związek z urazem lub jakimkolwiek czynnikiem wywołującym. W przypadku porażenia Bell'a rozpoznanie opiera się najczęściej na podstawie objawów klinicznych, dlatego ważny jest wywiad zebrany przez lekarza – by ustalić ewentualne do uchwycenia przyczyny takiego stanu rzeczy oraz dokładne zbadanie chorego.

Podczas badania lekarz wykona badanie neurologiczne nerwu twarzowego. Jak wygląda takie badanie? Pacjent zostanie poproszony o:

  • zmarszczenie czoła
  • unoszenie i opuszczanie brwi
  • zamknięcie oczu
  • zaciśnięcie powiek
  • uśmiech
  • pokazanie zębów.

Badania obrazowe

Badanie obrazowe np. tomografia komputerowa głowy lub rezonans magnetyczny głowy wykonywane są, by wykluczyć organiczne przyczyny wystąpienia porażenia nerwu twarzowego, czyli choroby nowotworowe mózgu i czaszki, złamanie czaszki, urazu głowy.

Badania neurofizjologiczne:

  • Elektromiografia – Na skórę twarzy naklejane są elektrody, następnie pacjent proszony jest o wykonanie kilku ruchów mimicznych twarzy – kolejno: zmarszczenie czoła, zmarszczenie nosa i złożenie ust w dzióbek. Urządzenie rejestruje potencjały wywołane podczas skurczu mięśni. Na podstawie uzyskanych wyników ocenia się funkcję mięśni odpowiedzialnych za ich wykonanie.
  • Elektroneurografia - Podczas tego badania nerw twarzowy w punkcie kąta żuchwy pobudzany jest za pomocą bodźców elektrycznych. Na podstawie uzyskanych wyników można ocenić funkcję nerwu.

W przypadku zaburzeń słuchu wykonuje się badanie audiometryczne – które pozwala zdiagnozować ubytek słuchu.

Istnieją również testy oceniające wydzielanie śliny, łez i smaku – są one jednak bardzo rzadko wykonywane.



Bibliografia

  • Beers M., Porter R., Jones T., Kaplan J., Berkwits M.,The Merck Manual. Podręcznik diagnostyki i terapii. Trzecie wydanie polskie,Urban&Partner,Wrocław 2008
  • Lindsay K.W., Bone I.,Neurology and Neurosurgery Ilustrated,Churchill Livingstone,1997
  • Warlow Ch.,Neurologia,Wydawnictwo Lekarskie PZWL,
  • pod red. A. Szczeklika,Choroby wewnętrzne, wyd.1.,Medycyna Praktyczna,Kraków 2006
Pytanie: Czym kierujesz się przy wyborze leku na ból gardła?

  Szybkim działaniem przeciwbólowym / przeciwzapalnym

  Ulubioną formą leku (spray, syrop, tabletki)

  Rekomendacją lekarza lub farmaceuty

  Ceną produktu

  Marką, którą znam

Patronem sondy jest UNIBEN