Najzdrowsze miejsce w internecie

Hortitoterapia - na czym polega? Rehabilitacja poprzez pracę w ogrodzie

Hortiterapia, to niekonwencjonalna metoda lecznicza, która polega na oddziaływaniu na ogólną kondycję człowieka poprzez jego kontakt z roślinami. Ta metoda terapeutyczna pozwala rozwijać intelekt, modyfikować samopoczucie oraz zwiększać sprawność motoryczną u osób z zaburzeniami ruchowymi i psychicznymi. Na czym polega tego typu rehabilitacja? Kto może zostać hortiterapeutą i jakie studia musi skończyć, aby leczyć pacjentów?
Mężczyzna sadzi rośliny
źródło:123RF
W skrócie
  • Hortiterapia w Polsce jest dosyć nową formą leczenia, jednak są ośrodki, które ją oferują. Gdzie?
  • Terapię ogrodniczą prowadzą hortiterapeuci, którzy muszą zdobyć odpowiednie wykształcenie. Jakie?
  • Ogrodolecznictwo jest dla osób w każdym wieku, jednak dla niektórych może być szczególnie pomocna. Dla kogo?
Spis treści

Co to jest hortiterapia?

Hortiterapia jest stosunkowo nową dziedziną medycyny niekonwencjonalnej, coraz częściej polecaną jako uzupełnienie innych form leczenia różnego typu schorzeń i zaburzeń. Nazywana jest także hortikuloterapią, ogrodoterapią oraz ogrodolecznictwem.

Istotą hortiterapii jest oddziaływanie na kondycję psychiczną, fizyczną i intelektualną pacjenta za pomocą roślin. Mówiąc bardziej precyzyjnie, jest to terapia ogrodnicza. Wyróżnia się dwie postaci tego typu rehabilitacji:

  • czynną, która polega na wykonywaniu drobnych prac ogrodowych, zapewniających bezpośredni kontakt z roślinami, takich jak sadzenie, przesadzanie, zbieranie etc. W ramach zajęć można również tworzyć prace plastyczne z wykorzystaniem plonów. Ta forma terapii rozwija zmysł dotyku, poprawia chwyt, pozwala aktywizować osłabione struktury mięśniowe;
  • bierną, wykorzystująca zmysły wzroku, słuchu i węchu, polegająca na obserwacji roślin, wsłuchiwaniu się w dźwięki przyrody, poznawaniu zapachów ogrodu.

Hortiterapia w Polsce jest dziedziną raczkującą, ale na świecie, między innymi w krajach skandynawskich, cieszy się dużym uznaniem i jest szeroko praktykowana.

Na przykład Ogród Botaniczny w Oslo dostosowany jest dla grupy wiekowej seniorów. Przystosowane odpowiednio rabaty, zagony, narzędzia i czynności mogą być skuteczną metodą poprawiającą ogólną sprawność fizyczną i samopoczucie osób starszych.

Kim jest hortiterapeuta?

Hortiterapeuta jest specjalistą wykorzystującym w swojej pracy wiedzę z zakresu nie tylko ogrodnictwa, morfologii i fizjologii roślin, ale też fizjoterapii, psychologii, psychiatrii, socjologii, a nawet sztuki. Uprawianie tego zawodu wymaga szerokich horyzontów poznawczych

Hortiterapeuta musi posiadać bogatą podbudowę teoretyczną i umiejętności praktyczne. Musi umieć łączyć różne dziedziny nauki, uwzględniając pełną ich złożoność, a także występujące współzależności. 

Choć nie jest to zawód stricte medyczny, wymaga solidnego wykształcenia. Studia z hortiterapii mają charakter podyplomowy, a więc przeznaczone są dla osób, które już posiadają wyższe wykształcenie magisterskie, inżynierskie lub licencjackie.

W Polsce zajęcia tego typu zaoferowały między innymi:

  • Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu,
  • Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie,
  • Uniwersytet Rolniczy im. H. Kołątaja w Krakowie,
  • Uniwersytet Warmińsko-Mazurski.

Należy pamiętać, że hortiterapeuta nie jest lekarzem ani fizjoterapeutą (choć może też legitymować się tego typu wykształceniem).

Mimo niepodważalnych korzyści płynących z rehabilitacji w ogrodzie, należy pamiętać, że nadzór nad podstawowym leczeniem większości schorzeń powinien mieć lekarz, rehabilitant lub wykwalifikowany psychoterapeuta. 

Jako hortiterapeuta pracować można także po ukończeniu kursu zawodowego. Wiele z nich można odbyć online.

Na co pomagają zajęcia z hortiterapii?

Zajęcia z hortiterapii traktowane są w kategoriach rehabilitacji i terapii psychoruchowej w ogrodzie dla osób z niedomaganiami fizycznymi i psychicznymi, zarówno na podłożu urazowym, jak też chorobowym i rozwojowym. W warsztatach najczęściej biorą pacjenci:

  • niepełnosprawni ruchowo,
  • upośledzeniu umysłowo,
  • cierpiący na chorobę lub zaburzenia psychiczne,
  • zaburzeni rozwojowo (dzieci),
  • wyalienowani społecznie.

Wskazaniem do hortiterapii są więc między innymi:

  • depresja,
  • zaburzenia lękowe,
  • autyzm,
  • różnego typu otępienie (np. demencje wieku starczego),
  • niedorozwój umysłowy,
  • silna trauma,
  • samotność,
  • wykluczenie ze społeczeństwa,
  • skłonności przestępcze (resocjalizacja).

Hortiterapia ma także wiele korzyści wspomagających procesy leczenia i rehabilitacji. Ogród kojarzy się pozytywnie z bezpieczną i przyjazną przestrzenią, która jest wolna od czynników stresogennych.

Pozwala przywrócić poczucie wewnętrznego ładu i bezpieczeństwa, a także uporać się z chaosem i niepokojem, które stanowią następstwo choroby lub niepełnosprawności.

Jak działa ogrodoterapia?

Ogrodoterapia ma na celu przede wszystkim stymulację zmysłów, które mają bezpośredni i pośredni wpływ na kondycję psychiczną, intelektualną i ruchową człowieka. 

Niezwykle istotny jest też wpływ na gospodarkę hormonalną organizmu - w czasie zajęć w ogrodzie, na skutek kontaktu z przyrodą, obserwuje się zwiększone wydzielanie takich neuroprzekaźników, jak serotonina, wprost odpowiedzialnych za nastrój. 

Dla wielu osób hortiterapia stanowi jedyną osiągalną formę aktywności fizycznej. Co więcej, zajęcia umożliwiają pacjentom nawiązywanie kontaktów społecznych oraz wykonywanie prac uznawanych powszechnie za pożyteczne.

Ma to niebagatelne znaczenie w zwłaszcza w przypadku osób starszych i osamotnionych, często od lat niewychodzących z domu, u których alienacja i poczucie bezsensu życia są przyczyną głębokiej depresji.

Ogrodoterapia sprawdza się też jako czynnik modyfikujący postawy psychospołeczne osób z przeszłością przestępczą, zdemoralizowanych, zagubionych.

Wyniki doświadczeń (Choi Y. A., Son K. C., 2000. „Development and effect of horticultural therapy…”) przeprowadzonych w Korei Południowej wykazały, że w przedszkolach, gdzie wprowadzono program ogrodniczy, zmniejszyła się liczba dzieci, które wykazywały chęć rezygnacji z placówki.

U młodzieży kontakt z ogrodem zwiększa samodyscyplinę, odpowiedzialność i kształtuje zachowania opiekuńcze, co wiąże się z poprawą koncentracji, zwiększeniem chęci pokonywania trudności w szkole i bardziej rozważnym zachowaniem.

Jak wyglądają zajęcia terapii ogrodniczej?

Terapia ogrodnicza obejmuje różnego typu warsztaty i zajęcia, często z wykorzystaniem specjalnie przygotowanych ścieżek przyrodniczych. Leczniczą moc mają takie czynności, jak:

  • sadzenie roślin i inne czynności typowo ogrodnicze, rozwijające zdolności manualne, ćwiczące aparat mięśniowy, ale też m.in. rozwijające poczucie odpowiedzialności oraz przydatności, stymulujące intelektualnie,
  • przenoszenie i manipulowanie narzędziami ogrodowymi, także stanowiące trening dla całego ciała, rozwijające siłę i precyzję ruchów,
  • poruszanie się w zróżnicowanym terenie, po nierównym podłożu, pokonywanie naturalnych przeszkód - doskonałe zwłaszcza w przypadku niepełnosprawności kończyn dolnych oraz problemów z kręgosłupem,
  • obserwowanie przyrody: roślin, owadów i innych stworzeń żywych, wody (często stosowane mini fontanny, strumyki, wodospady),
  • kontakt z terapeutą oraz innymi uczestnikami zajęć, mający działanie aktywizujące w wymiarze psychospołecznym.

Hortiterapia może odbywać się w ogrodach przy szpitalach, domach opieki społecznej, domach spokojnej starości, ośrodkach dla osób uzależnionych i w terapeutycznych gospodarstwach o profilu rolnym i ogrodniczym.

W Polsce pionierem w stosowaniu ogrodu jako środka wspomagającego leczenie, jest Szpital im. św. Ludwika w Krakowie. Jednostka ta od 2011 r. zaczęła organizować hortiterapeutyczne turnusy dla dzieci.

Prowadzone przez szpital sesje hortiterapii mają na celu poprawę funkcjonowania emocjonalnego, poznawczego i społecznego, a także usprawnienie narządów ruchu.

Dzieci biorą udział w warsztatach florystycznych oraz sadzą i podlewają rośliny, a także zakładają fartuchy i biorą do ręki narzędzia ogrodnicze.

Czytaj również

Bibliografia

  • Hortiterapia jako element wspomagający leczenie tradycyjne, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Wydział Ogrodnictwa i Architektury Krajobrazuhttp://www.hortiterapia.edu.pl [data dostępu: 18.10.2022].
  • Grażyna Zawiślak, Hortiterapia jako narzędzie wpływające na poprawę zdrowia psychicznego i fizycznego człowieka, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, https://czasopisma.up.lublin.pl [data dostępu: 18.10.2022].
  • Adachi M., Rohde C. L. E., Kendle a. d., 2000. Effects of floral and foliage displays on human emotions. HortTechnology 10, 59-63.
  • CzałCzyńska-Podolska M., RzeszotaRska-Pałka M., 2016. Ogród szpitalny jako miejsce terapii i rekonwalescencji. Kosmos 65, 609-619.
  • Górska-Kłęk L., Adamczyk K., Sobiech K., 2009. Hortiterapia – metodą uzupełniającą w fizjoterapii. Fizjoterapia 17, 71-77.
  • Choi Y. A., Son K. C., 2000. Development and effect of horticultural therapy program for children. [W:] Horticultural therapy for the disabled person and children. son K. C. (red.). Kor. Hort. Therapy Assn., Seo-Won Books, Seoul, Korea, 160-169.
Piotr  Brzózka
Artykuł napisany przez
Piotr Brzózka
Dziennikarz, autor tysięcy publikacji o tematyce ekonomicznej, politycznej, społecznej oraz medycznej. Przez 15 lat związany z Dziennikiem Łódzkim i Polska TheTimes. Z wykształcenia socjolog stosunków politycznych, absolwent Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego. Po godzinach fotografuje, projektuje, maluje, tworzy muzykę.
Pokaż więcej
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na
temat zdrowia i zdrowego stylu życia,
zapraszamy na nasz portal ponownie!
Więcej z kategorii Zdrowie
Przeczytaj artykuł
Kompresjoterapia – co to jest? Wskazania i stopnie ucisku
Narzędzie do kompresjoterapii
Przeczytaj artykuł
Klawiterapia - punkty na ciele i cena. Na co pomaga?
Osoba korzystające z klawiterapii
Przeczytaj artykuł
Konopie jako panaceum na choroby cywilizacyjne i nie tylko
Konopie
Podobne artykuły
Litoterapia - czym jest leczenie kamieniami i co daje?
Ozonoterapia - na czym polega i ile zabiegów? Skutki uboczne
Refleksologia - stóp, twarzy i dłoni. Na czym polega?
Kefir wodny: właściwości. Gdzie kupić kryształki japońskie?
Może to Cię zainteresuje
Dzbanek filtrujący - jaki wybrać i dlaczego filtrować wodę?
Jaki materac do łóżeczka dziecięcego? Na co zwrócić uwagę?
Jaki roller do twarzy wybrać i na co pomaga taki masaż?
Olejek CBD - jaki wybrać i czym się kierować przy zakupie?

Ból gardła u dziecka? 🤒
Sprawdź, co pomaga!