Prawidłowy poziom cukru we krwi - jaki jest na czczo, a jaki po jedzeniu?

Badanie poziomu cukru
Źródło: 123RF
Prawidłowy poziom cukru we krwi mieści się w przedziale 70-99 mg/dl na czczo. Po jedzeniu przez 2-3 godziny może być wyższy, jednak po 120 minutach nie powinien przekraczać 140 mg/dl. Zobacz, jaka jest norma cukru we krwi wg WHO, a jaki wynik świadczy o hipoglikemii, nieprawidłowej glikemii lub hiperglikemii. Sprawdź, co można zrobić, aby obniżyć stężenie glukozy.

Badanie poziomu cukru jest podstawowym narzędziem diagnostycznym oraz kontrolnym w przypadku cukrzycy – choroby, której istotą jest zaburzenie gospodarki węglowodanowej i nadmierne gromadzenie się cukru we krwi, wskutek nieprawidłowego działania lub wydzielania insuliny przez komórki beta trzustki. 

Prawidłowy poziom cukru

Poziom cukru po jedzeniu jest co do zasady wyższy, niż cukier na czczo. W badaniach laboratoryjnych stanowiących podstawę do rozpoznania cukrzycy, oznacza się poziom glukozy na czczo, co najmniej 8 godzin po spożyciu ostatniego posiłku (przed pobraniem krwi do analiz można jedynie pić wodę). Według norm wytyczonych przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), prawidłowy poziom cukru na czczo mieści się w granicach 70-99 mg/dl (3,9– –5,5 mmol/l) – jest to parametr mówiący o stężeniu glukozy w osoczu krwi żylnej. Wyniki mieszczące się poniżej normy świadczą o tak zwanej hipoglikemii, czyli niedocukrzeniu. Natomiast parametry od 100 mg/dl wzwyż mogą stanowić podstawę do zdiagnozowania cukrzycy (w przypadku znacznego przekroczenia normy) lub skierowania na dalsze badania (jeśli norma jest przekroczona nieznacznie).

Normy cukru we krwi – jak czytać wyniki badań?

W najnowszej rekomendacji, Polskie Towarzystwo Diabetologiczne podaje, że cukrzycę rozpoznaje się, gdy spełnione zostanie jedno z kryteriów:

  • przygodnie oznaczony (niezależnie od pory dnia i spożywanych posiłków) poziom cukru wynosi powyżej 200 mg/dl (≥ 11,1 mmol/l), przy jednoczesnym wystąpieniu klasycznych objawów hiperglikemii, czyli przecukrzenia (wielomocz, suchość w ustach);
  • dwukrotnie oznaczony poziom cukru na czczo (w 2 różne dni) wynosi każdorazowo powyżej 126 mg/dl (7,0 mmol/l), nawet bez wystąpienia objawów hiperglikemii; 
  • w doustnym teście obciążenia glukozą (szczegóły dotyczące tego badania - poniżej), poziom cukru wynosi ponad 200 mg/dl (≥ 11,1 mmol/l).

Poziom cukru na czczo

W sytuacji, gdy pomiar poziomu cukru na czczo przyniesie wynik w graniach 100-125 mg/dl (5,6–6,9 mmol/l), mówimy o nieprawidłowej glikemii. Nie jest to równoznaczne ze stwierdzeniem cukrzycy, ale pacjent powinien w takiej sytuacji zostać przez lekarza skierowany do dalszej diagnostyki. W tym celu wykonuje się doustny test tolerancji glukozy (OGTT, Oral Glucose Tolerance Test). W czasie badania, krew pobierana jest dwukrotnie – przed oraz 2 godziny po wypiciu przez pacjenta roztworu zawierającego 75 mg glukozy. Prawidłowy poziom cukru w teście OGTT wynosi poniżej 100 mg/dl (5,6 mmol/l) w badaniu na czczo oraz poniżej 140 mg/dl (7,8 mmol.l) w 2 godziny po wypiciu roztworu. Jak interpretować wyniki wyższe od normy?

  • Od 140 do 200 mg/dl (od 7.8 do 11.1 mmol/l) 2 godziny od wypicia roztworu – stan przedcukrzycowy, nieprawidłowa tolerancja glukozy.
  • Powyżej 200 mg/dl (11,1 mmol/l) – cukrzyca.

Poziom cukru po jedzeniu

W celach diagnostycznych Polskie Towarzystwo Diabetologiczne nie zaleca wykorzystywania oznaczeń wykonanych za pomocą tzw. glukometrów, czyli urządzeń służących do samodzielnego badania poziomu cukru przez pacjenta. Nie mniej, glukometry stanowią istotne narzędzi codziennej samokontroli chorego, w szczególności jeśli chodzi o poziom cukru po jedzeniu. Stężenie glukozy zaczyna bowiem wzrastać kilka do kilkunastu minut po spożyciu posiłku, by po mniej więcej 1 godzinie osiągnąć maksymalny poziom, zaś po 2-3 godzinach, wrócić do normy. Przynajmniej u osób zdrowych. Prawidłowy poziom cukru po jedzeniu (po 2 godzinach) wynosi do 140 mg/dl (7,8 mmol.l). W przedziale 140 do 200 mg/dl (od 7.8 do 11.1 mmol/l mówimy o tzw. hiperglikemii poposiłkowej. Jeśli natomiast pomiary wskazują wartości powyżej 200 mg/dl (11,1 mmol/l), jest to wyraźne wskazanie cukrzycy.

Jak obniżyć poziom cukru?

W leczeniu i profilaktyce cukrzycy najistotniejsze jest zatem obniżanie poziomu cukru do wartości mieszczących się w normach. Podstawowym narzędziem staje się więc w większości przypadków odpowiednia dieta. Osoby chore oraz zagrożone cukrzycą powinny odżywiać się regularnie i w niewielkich ilościach (5 posiłków dziennie, co 2-3 godziny), unikając składników zawierających węglowodany łatwo przyswajalne. Dodatkowo można stosować suplementację za pomocą preparatów takich jak Doppelherz aktiv Dla diabetyków + Morwa. Zawarty w nim wyciąg z liści morwy białej hamuje rozkład cukrów złożonych do cukrów prostych, pozostawiając część węglowodanów niestrawionymi, co pozwala normalizować i utrzymywać prawidłowy poziom cukru we krwi. Pozostałe składniki wpływają m.in. na poziom tzw. stresu oksydacyjnego (cynk, selen, witaminy C i E), czy poziom homocysteiny (Witaminy B6, B12 i kwas foliowy).

Pamiętać należy, że 90 procent zachorowań stanowi cukrzyca typu 2, której najważniejszą przyczyną, oprócz wieku, jest otyłość. Zatem dbając o prawidłową masę ciała poprzez aktywność fizyczną oraz właściwą dietę, w istotny sposób można ograniczyć rozwój choroby.

Autoryzacja: lek. Mateusz Kowalczyk, Centrum Medyczno-Rehabilitacyjne Kolińskiego

Źródła:

  • Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2017 – Diabetologia Praktyczna, Polskie Towarzystwo Diabetologiczne, Via Medica Gdańsk
  • L. Czupryniak, K Strojek, Diabetologia 2016  - ViaMedica, Gdańsk

Oceń artykuł

(liczba ocen 86)

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA