Ślepota śnieżna - jakie objawy mają himalaiści?

Ślepota śnieżna. Taka musiała być przyczyna, dla której między innymi Tomasz Mackiewicz stanąwszy na szczycie Nanga Parbat krzyknął, że nic nie widzi. Ślepota śnieżna sprawiła, że himalaista nie był w stanie nacieszyć oczu widokiem, o którym marzył od lat, a chwilę później, zaatakowany również przez chorobę wysokościową, zacząć dramatyczną walkę o życie – niestety przegraną. Co to jest ślepota śnieżna, jakie są objawy ślepoty śnieżnej, czy ślepotę śnieżną się leczy, czy dotyka ona jedynie himalaistów?

Co to jest ślepota śnieżna – przyczyny ślepoty śnieżnej

Ślepota śnieżna wbrew mylącej nazwie nie jest trwałą utratą wzroku. Ślepota śnieżna jest oparzeniem rogówki i siatkówki oka wywołanym przez promieniowanie UV-B. Zazwyczaj do oparzenia, którego skutkiem jest ślepota śnieżna dochodzi wskutek długotrwałego przebywania na śniegu w wysokich górach. Powody tego są dwa.

  • Po pierwsze – zalegający w wysokich górach śnieg odbija do 85 procent promieniowania słonecznego.
  • Po drugie, na każdy 1000 metrów wysokości przypada wzrost siły promieniowania słonecznego nawet o 8 procent.

Skutki tego zauważą już narciarze szusujący na wysokości 2-3 tysięcy metrów nad poziomem morza, natomiast himalaiści przekraczający poziom 8 tysięcy metrów wysokości doświadczają tego zjawiska w sposób ekstremalny. Dlatego właśnie ślepota śnieżna zazwyczaj dotyka głównie himalaistów, jeśli tylko nie zachowają ostrożności w kontakcie ze słońcem i śniegiem (o zapobieganiu ślepocie śnieżnej więcej za chwilę).

Ślepota śnieżna – objawy

Ślepota śnieżna objawia się przede wszystkim przez bardzo silny ból oczu i potężny światłowstręt, uczucie „piasku w oczach”. Objawy te powodują zamykanie powiek – stąd przekonanie, że osoba dotknięta ślepotą śnieżną nic nie widzi, że straciła wzrok. Ból oczu odczuwany jest w szczególności przy każdej próbie poruszenia gałkami ocznymi. Towarzyszyć może mu ból głowy.

Objawy ślepoty śnieżnej pojawiają się po około 4 -12 godzinach od momentu w którym doszło do poparzenia oczu promieniami ultrafioletowymi.

Ślepota śnieżna – leczenie

Dramatyczne relacje, z których wynikało, że himalaista Tomasz Mackiewicz stracił wzrok na szczycie Nanga Parbat były o tyle przesadzone, że ślepota śnieżna nie polega na trwałej utracie zdolności widzenia. Ślepota śnieżna jest chorobą o charakterze odwracalnym.

Jeżeli chodzi o ślepotę śnieżną, leczenie polega między innymi na działaniu czasu oraz ciemności. Osobę dotkniętą ślepotą śnieżą trzeba doprowadzić w miejsce, do którego nie dociera promieniowanie słoneczne i dać organizmowi czas na regenerację. Może to zająć wiele godzin, a nawet dni. Aby odciąć dopływ światła, choremu można założyć  na oczy specjalne opatrunki. Dodatkowo stosuje się chłodne okłady i przemywanie czystą, zimną wodą. Niezbędne mogą być również środki przeciwbólowe, takie jak tramal czy ibuprofen. Do tego używa się kropli do oczu na przyspieszenie gojenia i zapobieganie infekcjom.

Ślepota śnieżna – jak zapobiegać?

Jedynym skutecznym sposobem zapobiegania ślepocie śnieżnej jest noszenie okularów ochronnych z bardzo wysokim filtrem UV. Na zdjęciach z wypraw wysokogórskich widać, że himalaiści noszą je również w pochmurne dni i nie ma w tym żadnego przypadku. Na bardzo dużych wysokościach promieniowanie słoneczne jest bardzo wysokie nawet wówczas, gdy słońca nie widać.

Wysokogórskie okulary z filtrem powinny jak najściślej przylegać do oczodołów, a także być zabezpieczone przed przypadkowym zsunięciem się z głowy. Dlatego wyposażone są w  taśmy zapewniające stabilne trzymanie. Dodatkowo, okulary zapobiegające ślepocie śnieżnej mają z boku specjalne osłonki.

Himalaiści powinni mieć na wyposażeniu przynajmniej dwie pary okularów przeciw ślepocie śnieżnej.

Ślepota śnieżna – co zdarzyło się na Nanga Parbat?

Wydarzenia ze szczytu Nanga Parbat znamy jedynie ze zdawkowych relacji partnerki Tomasza Mackiewicza, Elizabeth Revol, najprawdopodobniej można jednak przyjąć, że polski himalaista zdjął okulary w czasie ataku na szczyt. Być może zabrakło w decydującym momencie doświadczenia (Mackiewicz był himalaistą samoukiem), być może gogle ograniczały widoczność we mgle, która spowiła wierzchołek. Choć jednak nie są znane okoliczności, w jakich do tego doszło, ze słów Elizabeth Revol  można jasno wywnioskować, że Mackiewicza na szczycie Nanga Parbat dotknęła właśnie ślepota śnieżna.

Nie tylko ślepota śnieżna

Należy pamiętać, że zwiększone promieniowanie słoneczne, którego doświadczają himalaiści, spowodowane dużą wysokością oraz ilością otaczającego ich śniegu, sprawia że na poparzenie podatne są nie tylko oczy, ale i skóra. Zazwyczaj jedynym nieosłoniętym fragmentem ciała w czasie himalajskich wyprae jest twarz – niezwykle istotne jest, aby była ona chroniona przez kremy z maksymalnym dostępnym filtrem UV. 

Powiązane artykuły
  1. 10 porad, jak chronić oczy przed promieniowaniem UV
  2. 5 kroków do zdrowej sylwetki w wakacje
  3. 7 pomysłów na aktywny letni wypoczynek
  4. Aby letni urlop przetrwać w zdrowiu
  5. Alergik na wakacjach
Oglądaj w MedMeTV
  1. Ćwiczenia terapeutyczne przy zawrotach głowy
  2. Alergia: czy powiększony migdałek może być wynikiem alergii?