Meningokoki - czym są meningokoki? Objawy, leczenie

Autor

Dominika Rusek

Meningokoki, zwane również dwoinkami zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, powodują wystąpienie bardzo groźnych chorób dla zdrowia, a nawet życia. W niektórych przypadkach choroba meningokokowa może doprowadzić do śmierci w ciągu kilku godzin. Dlatego tak ważne jest zapobieganie zakażeniom.

Meningokogi to bardzo niebezpieczne bakterie, które wywołują choroby zagrażające życiu pacjenta. Dodatkowo często wiążą się z powikłaniami takimi jak: niedosłuch, uszkodzenia skóry i kończyn, czy epilepsja.

Meningokoki – czym są?

Meningokoki to bakterie chorobotwórcze z gatunku Neisseria meningitidis. Nazywane są także dwoinkami zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.

Istnieje około 13 rodzajów tych bakterii. Rozróżniana są przy pomocy zewnętrznej otoczki zbudowanej z cukrów. Najczęściej przyczyną chorób są szczepy A, B, C, Y, oraz W135. Jednak w Polsce z reguły dochodzi do zakażenia poprzez meningokoki typu B oraz meningokoki typu C. Niestety bakterie typu C często wywołują epidemie.

Meningokoki – jak się można zarazić?

Meningokoki najchętniej osiadają w błonach śluzowych nosa i gardła, a organizm ludzki jest ich jedynym naturalnym siedliskiem. Najczęściej jest to bezobjawowe nosicielstwo, które szacuje się na od 2 do 20% populacji.  Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową, a także  poprzez kontakt bezpośredni np. pocałunek, czy pośredni np. picie ze wspólnych naczyń lub jedzenie tej samej kanapki przez różne osoby. W Polsce jest wielu nosicieli meningokoków, którzy nie chorują, ale przekazują bakterie innym osobom.

Czas wylęgania najczęściej wynosi około 3-4 dni, a objawy postępują bardzo szybko, dlatego niezbędna jest natychmiastowa reakcja.

Meningokoki – kto jest narażony?

Najbardziej niebezpiecznymi chorobami inwazyjnymi wywoływanymi przez meningokoki są zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i posocznica (sepsa). Wśród szczególnie narażonych na zarażenie tymi bakteriami są:

  • małe dzieci do 4. roku życia, których system odpornościowy jest niedojrzały,
  • młodzi ludzie między 15. a 24. rokiem życia, którzy prowadzą aktywne życie,
  • seniorzy, których układ odpornościowy jest słabszy.

Zakażenia mają charakter sezonowy. Szczyt zachorowań przypada na pierwsze miesiące
w roku.

O każdej porze roku aby zminimalizować ryzyko zakażenia należy przestrzegać podstawowych zasad higieny i unikać ryzykownych zachowań tj. picie z jednej butelki.

Meningokoki – objawy

Objawy zakażenia meningokokami przypominają zwykłe przeziębienie, by następnie przybrać na sile i  gwałtownie zaatakować organizm. W przypadku dzieci starszych
i nastolatków alarmujące powinny być następujące symptomy:

  • nieustępujący ból głowy,
  • wysoka temperatura ciała,
  • silne wymioty,
  • brak apetytu,
  • zmiana koloru skóry,
  • światłowstręt,
  • senność,
  • wybroczyny na skórze,
  • sztywność karku,
  • zaburzenia świadomości,
  • utrata przytomności.

Powyższe objawy są bardzo niebezpieczne, dlatego po ich wystąpieniu należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza.

Meningokoki – objawy u dzieci

W przypadku małych dzieci pierwsze godziny mogą decydować nawet o życiu małego człowieka. Brak szybkiej reakcji może skończyć się śmiercią. Dlatego jeśli zauważymy, że małe dziecko:

  • ma wysoką gorączkę,
  • jest bardzo drażliwe i płaczliwe,
  • ma silne wymioty, których przyczynę jest trudno ustalić,
  • odchyla głowę do tyłu,
  • ma pulsujące ciemiączko (u niemowląt),
  • nie ma apetytu,
  • jest senne i apatyczne,
  • ma wysypkę na skórze,

trzeba jak najszybciej udać się do najbliższego lekarza pediatry. By zabezpieczyć dziecko przed ewentualnym wystąpieniem choroby meningokowej zaleca się szczepienia.

Meningokoki – leczenie

Podstawą do rozpoznania zakażenia jest pobranie wymazu z nosogardła, zbadanie krwi lub płynu mózgowo-rdzeniowego.

Leczenie odbywa się tylko w warunkach szpitalnych. Chory musi otrzymać jak najszybciej wysokie dawki antybiotyków. Najczęściej podaje się antybiotyki z grupy cefalosporyn III generacji lub penicylinę .

W przeciwnym razie może dość do niebezpiecznych powikłań, które mogą skończyć się wielonarządowymi uszkodzeniami i śmiercią pacjenta.

Meningokoki – powikłania i postaci zakażenia

Meningokoki mogą wywoływać niebezpieczne choroby takie jak:

Niestety u osób, które przeszły przez chorobę wywołaną meningokami występują również trwałe powikłania takie jak:

  • niedosłuch,
  • padaczka,
  • uszkodzenie mózgu,
  • ubytki skórne i podskórne,
  • amputacje palców lub części kończyn,
  • zaburzenia emocjonalne.

Najlepszym sposobem na zapobieganie są szczepienia ochronne oraz przestrzeganie podstawowych zasad higieny.

Meningokoki – kiedy szczepić

Polski Program Szczepień Ochronnych zaleca szczepić dzieci po ukończeniu
2. miesiąca życia przeciw meningokokom typu C i B. Po ukończeniu roku można zastosować szczepionkę o szerszym spektrum, obejmującym również serotypy meningokoków:
A, C, W135 i Y w jednym ukłuciu.

Należy pamiętać, że zaszczepienie dziecka przeciw meningokokom typu C (w Polsce około 30% zachorowań), nie chroni go przed inwazyjną chorobą wywołaną meningokokami typu B (w Polsce około 70% zachorowań).

Na rynku dostępne są obecnie następujące szczepionki:

  • skoniugowana – przeciw meningokokom typu C od 6 tyg. życia,
  • skoniungowana – przeciw meningokokom typu A, C, W135 i Y; można podawać ją dzieciom od 2. roku życia,
  • koniugowana -  przeciw meningokokom typu B,
  • polisacharydowa – chroni przeciw meningokokom typu A i C; można stosować tylko
    u dzieci powyżej 2. roku życia oraz u dorosłych; uzyskana odporność jest krótsza.

Nie ma żadnych istotnych efektów ubocznych wywołanych szczepionkami przeciw meningokokom. Ryzyko wystąpienia jakichkolwiek reakcji jest niewielkie. Zaledwie u około 10% zaszczepionych mogą pojawić się:

  • zaczerwienienia skóry,
  • rozdrażnienie,
  • brak apetytu,
  • gorączka.

Objawy te jednak bardzo szybko ustępują. Niestety te szczepionki w Polsce nie są refundowane. Koszty zależne są od rodzaju szczepionki.

Czytaj także:

Oceń artykuł

(liczba ocen 15)

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA