NAJZDROWSZE MIEJSCE W INTERNECIE

Położna środowiskowa - jak i kiedy wybrać?

Położna środowiskowa ma za zadanie pomagać mamom po narodzinach dziecka. Opieka ta dotyczy także kobiet w ostatnim okresie ciąży, a to bardzo trudny i jednocześnie zupełnie nowy czas w życiu każdej młodej mamy. Kobieta ma prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej w ramach pomocy pielęgniarki - położnej środowiskowej. Jak załatwić takie wizyty?
Położna podczas wizyty domowej
Źródło: 123RF
W skrócie
  • Położna środowiskowa ma za zadanie sprawować całkowitą opiekę położniczą i ginekologiczną nad kobietami i noworodkami do 2 miesiąca życia.
  • Jej obowiązki można podzielić na 4 kategorie, które obejmują: promocję zdrowia i profilaktykę chorób, świadczenia pielęgnacyjne, świadczenia diagnostyczne i lecznicze.
  • Każda kobieta w ciąży ma prawo wyboru położnej środowiskowej. Po podjęciu decyzji należy złożyć odpowiednią deklarację wyboru położnej w miejscu, w którym jest ona zatrudniona.
SPRAWDŹ TEŻ: Ile trwa połóg po cesarce, a ile po porodzie naturalnym?
Spis treści

Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (Dz.U.2020.172 z dnia 2020.02.04) określa cele i organizacje podstawowej opieki zdrowotnej oraz zasady zapewnienia odpowiedniej jakości świadczeń opieki zdrowotnej w ramach POZ.

Koordynacja opieki zdrowotnej obejmuje także współpracę z położną podstawowej opieki zdrowotnej (położna POZ), zwaną także położną środowiskową. Przepisy prawa pozwalają na dokonanie wyboru tej pielęgniarki przez matkę dziecka. Warto poznać zasady korzystania z tego typu wsparcia.

Kim jest położna środowiskowa?

Położna środowiskowa sprawuje całkowitą pielęgnacyjną opiekę położniczą i ginekologiczną nad kobietami i noworodkami do 2 miesiąca życia. Przepisy prawa posługują się pojęciem „położnej POZ”, której zadania można podzielić na 4 kategorie – promocja zdrowia i profilaktyka chorób, świadczenia pielęgnacyjne, świadczenia diagnostyczne i lecznicze. 

Każda kobieta ma prawo wiedzieć, jak powinna wyglądać opieka położnej środowiskowej. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 listopada 2019 r. w sprawie zakresu zadań lekarza POZ, pielęgniarki POZ i położnej POZ szczegółowo określa zadania położnej środowiskowej.

Co robi położna środowiskowa?

Do zadań położnej środowiskowej w zakresie promocji zdrowia i profilaktyki chorób należą:

  • edukacja dotycząca prozdrowotnego stylu życia kobiety,
  • edukacja przedporodowa,
  • poradnictwo w zakresie pielęgnacji i prawidłowego żywienia noworodka i niemowlęcia do 8. tygodnia życia,
  • poradnictwo laktacyjne i promowanie karmienia piersią,
  • edukacja i udzielanie porad w zakresie powrotu płodności po porodzie i metod regulacji płodności,
  • profilaktyka chorób ginekologicznych i patologii położniczych,
  • edukacja w zakresie zapobiegania zakażeniom HIV oraz chorobom przenoszonym drogą płciową,
  • profilaktyka chorób wieku rozwojowego,
  • edukacja w zakresie obowiązkowych i zalecanych szczepień ochronnych przeciw chorobom zakaźnym.

Do zadań położnej środowiskowej w zakresie świadczeń pielęgnacyjnych należą:

  • planowanie, realizacja i ocena opieki pielęgnacyjnej nad:
    • kobietą w okresie ciąży, porodu i połogu,
    • noworodkiem i niemowlęciem do 8. tygodnia życia,
    • kobietą ze schorzeniami ginekologicznymi,
  •  przygotowanie i wspieranie rodziny w opiece nad noworodkiem, niemowlęciem i kobietą,
  • przygotowanie kobiety do samoopieki i samopielęgnacji.

Do zadań położnej środowiskowej w zakresie świadczeń diagnostycznych należy:

  • przeprowadzanie wywiadu rodzinnego lub środowiskowego,
  • monitorowanie rozwoju ciąży fizjologicznej,
  • wykonywanie badania położniczego,
  • zwracanie uwagi na relację rodziny z noworodkiem i niemowlęciem do drugiego miesiąca życia, 
  • ocena stanu psychicznego kobiety w okresie ciąży i połogu, w tym ryzyka wystąpienia depresji poporodowej,
  • monitorowanie przebiegu połogu i rozwoju noworodka i niemowlęcia do 8. tygodnia życia,
  • obserwacja i ocena rozwoju psychoruchowego noworodka i niemowlęcia do 8. tygodnia życia oraz adaptacji do środowiska zewnętrznego,
  • wykonywanie pomiarów u kobiety i noworodka oraz ocena tych pomiarów zgodnie z przepisami dotyczącymi standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej,
  • pobieranie materiału do badań diagnostycznych.

Do zadań położnej środowiskowej w zakresie świadczeń leczniczych należy:

  • udzielanie pierwszej pomocy w stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego i w nagłych zachorowaniach, w tym prowadzenie resuscytacji krążeniowo-oddechowej;
  • udzielanie pomocy położniczej i neonatologicznej w stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego do czasu przybycia lekarza,
  • przyjmowanie porodu nagłego w warunkach domowych,
  • udzielanie pomocy w okresie laktacji,
  • wykonywanie zabiegów leczniczych, w tym podawanie leków różnymi drogami i technikami zleconymi przez lekarza, wykonywanie iniekcji domięśniowych, dożylnych, podskórnych i śródskórnych oraz wykonywanie wlewów dożylnych,
  • ustalanie diety kobiety zgodnie z potrzebami. 

Do zadań położnej środowiskowej w zakresie świadczeń rehabilitacyjnych należą:

  • ćwiczenia usprawniające w ciąży, połogu i schorzeniach ginekologicznych;
  • wykonywanie drenażu ułożeniowego u kobiety,
  • prowadzenie gimnastyki oddechowej, relaksacyjnej i przygotowującej do porodu oraz w okresie połogu.

Jak załatwić położną środowiskową?

Każda kobieta w ciąży ma prawo wyboru położnej środowiskowej, wynikające bezpośrednio z przepisów Ustawy z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej. 

Warunkiem jest wybór położnej POZ w ramach świadczeniodawców, którzy posiadają umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia. Nie obowiązuje w tym przypadku zasada rejonizacji. Po dokonaniu wyboru należy złożyć deklarację wyboru położnej środowiskowej w przychodni lub innej placówce medycznej, w której wybrana położna pracuje. Wzór deklaracji znajduje się na stronie Narodowego Funduszu Zdrowia. 

Deklaracja wyboru może być złożona (zgodnie z art. 10 ww. ustawy):

  • w postaci papierowej,
  • w postaci elektronicznej, za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, zaopatrzonej w podpis elektroniczny, podpis zaufany albo w podpis osobisty,
  • za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta.

Zmiana położnej środowiskowej, bez konieczności ponoszenia opłat, może nastąpić tylko dwa razy w roku kalendarzowym (art. 9 pkt.4 ww. ustawy). W przypadku każdej kolejnej zmiany należy wnieść opłatę w wysokości 80 zł.

Wizyty położnej środowiskowej są obowiązkowe. Żadna młoda mama nie może z nich zrezygnować. Odmowa spotkań z położną POZ zawsze wzbudza podejrzenia, że coś złego dzieje się z dzieckiem lub matką. Fakt odmowy wizyty jest zawsze zgłaszany do instytucji opieki społecznej, które sprawdzają taką rodzinę. 

Twój lekarz online
Konsultacja
Umów konsultację ze specjalistą
Sprawdź
79,99 zł zł
E-recepta
Konsultacja z lekarzem
Sprawdź
79,99 zł zł
E-zwolnienie
Konsultacja z lekarzem
Sprawdź
79,99 zł zł

Kiedy się zgłosić do położnej środowiskowej?

Ze względu na czas wyboru położnej środowiskowej każda kobieta może złożyć deklarację w celu wyboru położnej środowiskowej przed porodem lub położnej środowiskowej po porodzie. Lekarz ginekolog, prowadzący daną ciążę powinien skierować kobietę pomiędzy 21 a 26 tygodniem ciąży do wybranej położnej POZ.

Zgodnie z przepisami ustawy prawo do bezpłatnej opieki położnej POZ przysługuje już od 21 tygodnia ciąży. Często młode mamy składają deklaracje wyboru dopiero po narodzinach dziecka.  

Ile wizyt położnej środowiskowej przysługuje kobiecie w ciąży i młodej mamie? Od 21 tygodnia ciąży aż do rozwiązania położna POZ pojawia się:

  • 1 raz w tygodniu w okresie od 21 tygodnia do 31 tygodnia ciąży, czyli 10 wizyt maksymalnie,
  • 2 razy w tygodniu od 31 tygodnia ciąży do porodu, czyli do 16 wizyt maksymalnie.

Położna środowiskowa opiekuje się mamą w okresie połogu (do 42 dni po porodzie) i dzieckiem do ukończenia 2 miesiąca życia. NFZ finansuje do 6 wizyt patronażowych u jednego noworodka. Po zakończeniu wizyt patronażowych pielęgniarka środowiskowa przekazuje opiekę nad niemowlęciem pielęgniarce POZ. 

Czytaj również

Bibliografia

  • Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (Dz.U.2020.172 z dnia 2020.02.04).
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 listopada 2019 r. w sprawie zakresu zadań lekarza POZ, pielęgniarki POZ i położnej POZ.
  • Nick Panay, Ruma Dutta, Audrey Ryan, J. A. Mark Broadbent, red. J. Floriański, Położnictwo i ginekologia, Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner Wrocław, file:///C:/Users/adembowiecka/Downloads/I_XIV_poloznictwoigin.pdf [dostęp: 09.02.2022].
  • Kozłowska J.: Rehabilitacja w ginekologii i położnictwie. Wydawnictwo AWF, Kraków 2006.
  • Położna POZ https://www.nfz-lodz.pl/dlapacjentow/jak-sie-leczyc/u-lekarza-w-szpitalu/2535-poona-poz [dostęp 09.02.2022]
Jolanta Woźniak
Artykuł napisany przez
Jolanta Woźniak
Absolwentka Prawa na Uniwersytecie Łódzkim. Pierwsze doświadczenie zawodowe zdobywała, jako pracownik Działu Penitencjarnego i Organizacyjno-Prawnego w Areszcie Śledczym w Łodzi. Od 2004 roku Zastępca Prezesa i Członek Zarządu w Miejskiej Spółdzielni Mieszkaniowej. Od kilku lat copywriterka, głównie w tematyce prawnej, ale i medycznej i parentingowej. Prywatnie szczęśliwa mama i miłośniczka dobrego kina.
Pokaż więcej
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Więcej z kategorii Parenting
Przeczytaj artykuł
Dieta w ciąży i w czasie karmienia piersią - czy warto stosować olej rzepakowy?
Przeczytaj artykuł
Przebarwienia w okolicy kresy – czym są i co oznaczają?
Przeczytaj artykuł
Badanie beta hCG - normy oraz interpretacja wyników
Podobne artykuły
Przebarwienia w okolicy kresy – czym są i co oznaczają?
Badanie beta hCG - normy oraz interpretacja wyników
Bóle brzucha w ciąży. Co mogą oznaczać?
Implantacja zarodka - objawy. Ile trwa?
Ryby w ciąży - jakie można jeść? Czy są bezpieczne?

Reklama

Może to Cię zainteresuje
Zimne dłonie – jak leczyć? Przyczyny i domowe sposoby
Ukruszony ząb - co należy zrobić, gdy dojdzie do urazu?
Skoki ciśnienia - przyczyny i objawy. Od czego nagłe?
Dieta w ciąży i w czasie karmienia piersią - czy warto stosować olej rzepakowy?

Reklama