Choruje na nią 404 mln ludzi na świecie. Dlaczego czasem tak trudno rozpoznać tę chorobę? Sprawdź❗
Choruje na nią 404 mln ludzi na świecie. Dlaczego czasem tak trudno rozpoznać tę chorobę? Sprawdź❗
Choruje na nią 404 mln ludzi na świecie. Dlaczego czasem tak trudno rozpoznać tę chorobę? Sprawdź❗

Rozwolnienie: przyczyny i leki. Co jeść i jak zatrzymać?

Rozwolnienie prowadzi do silnego odwodnienia organizmu i może mieć poważne skutki, zwłaszcza w przypadku małych dzieci oraz osób starszych. Zobacz, jakie są przyczyny biegunki oraz sposoby jej leczenia. Sprawdź, co jeść w czasie infekcji.
Kobieta z bólem brzucha w toalecie
źródło:123RF
Spis treści

Reklama

Na czym polega rozwolnienie?

Rozwolnienie definiowane jest przez Światową Organizację Zdrowie (WHO) jako oddawanie przynajmniej 3 luźnych, wodnistych stolców na dobę lub też wypróżnianie się w ilości powyżej 200 gramów/24 godziny. Biegunka ma zróżnicowany przebieg. 

W zależności od czasu występowania objawów wyróżnia się trzy jej postaci: 

  • ostra (trwa do 14 dni - typowe infekcyjne, bakteryjne lub wirusowe rozwolnienie u dzieci i dorosłych);
  • przetrwała (14-30 dni – zazwyczaj będące efektem przeciągającej się infekcji);
  • przewlekła (powyżej 30 dni – występująca w przebiegu takich schorzeń, jak wrzodziejące zapalenie jelita, choroba Leśniowskiego-Crohna, celiakia, rak jelita grubego. Ciągłe rozwolnienie może też być symptomem alergii i nietolerancji pokarmowych. Do tej kategorii zalicza się też często nawracające rozwolnienie w ciąży).

W większości przypadków rozwolnienie trwa kilka dni, ma więc charakter ostry. Rocznie na świecie odnotowywanych jest około dwóch miliardów przypadków tego typu dolegliwości.  Z powodu biegunki na całym globie rocznie umiera około 1,5 miliona osób, w tym 500 tysięcy dzieci poniżej 5 roku życia. 

Masowe zgony wśród najmłodszych pacjentów występują przede wszystkim w krajach rozwijających się. Natomiast w państwach zamożnych, większość ofiar biegunki stanowią pacjenci po sześćdziesiątym roku życia. 

Reklama

Przyczyny rozwolnienia

Biegunka nie jest chorobą, lecz objawem różnego typu schorzeń, najczęściej infekcyjnych. 

Najczęstsze przyczyny rozwolnienia w jego ostrej postaci, to:

  • zakażenie wirusowe (przede wszystkim za sprawą rotawirusów, zwłaszcza u małych dzieci, a także noro- oraz kaliciwirusów, rzadziej również adeno- i astrowirusów);
  • zakażenie bakteryjne (najczęściej powodem są Salmonella lub Campylobacter jejuni, sporadycznie też Yersinia enterocolitica);
  • zakażenie pasożytnicze, powodowane głównie przez pierwotniaki Giardia lamblia.

Do infekcji najczęściej dochodzi na drodze fekalno-oralnej, wskutek zaniedbań higienicznych, a także w wyniku spożycia surowego, skażonego mięsa, mleka, owoców i warzyw, nieprzegotowanej wody. 

Możliwe jest rozwolnienie po alkoholu, kawie, mleku, niektórych owocach i warzywach (np. burakach), antybiotykach. Nierzadko zdarza się również biegunka po szczepieniu.

Jeśli chodzi o bezpośrednie patomechanizmy biegunki, do formowania się luźnych stolców i zwiększonego ich wydalania dochodzi w dwójnasób:

  • biegunka sekrecyjna to efekt zwiększonego wydzielania wody i elektrolitów do jelita cienkiego na skutek działania wirusów lub bakterii;
  • biegunka zapalna jest następstwem uszkodzenia błon śluzowych jelita.

Reklama

Jak zatrzymać rozwolnienie?

Biegunka jest dolegliwością nie zawsze niebezpieczną, ale w każdym przypadku bardzo uciążliwą i męczącą. Stąd naturalne pragnienie większości pacjentów, by jak najszybciej powstrzymać rozbudzoną perystaltykę jelit i ograniczyć towarzyszące infekcji inne objawy, takie jak silny ból brzucha, nudności, wymioty, gorączka. 

Nie zawsze jednak jest to wskazane – przed podaniem leku zalecane jest ustalenie przyczyn występujących objawów. W przypadku bowiem części zatruć pokarmowych rozwolnienie uważane jest za naturalny i pożyteczny mechanizm oczyszczenia organizmu z toksyn. W takiej sytuacji powstrzymywanie biegunki nie służy więc poprawie zdrowia. Leków co do zasady nie podaje się też małym dzieciom, nawet jeśli rozwolnienie ma charakter infekcyjny. Hamowanie biegunki może u najmłodszych pacjentów implikować cięższy i dłuższy przebieg, a także groźne powikłania. 

Reklama

Leki na rozwolnienie

Podstawowym środkiem zaradczym w przypadku każdej biegunki, niezależnie od czasu trwania, etiologii i patogenezy, jest nawadnianie organizmu. Ze względu na znaczne ryzyko odwodnienia, pacjent powinien przyjmować duże ilości wody (osoby dorosłe – 2,5-3 l. dziennie), a w razie konieczności także specjalne płyny glukozowo-elektrolitowe. W przypadkach skrajnych wymagana jest hospitalizacja i podłączenie pod kroplówkę, w celu uzupełnienia niedoborów wodno-elektrolitowych. 

Jeśli chodzi o typowe leki na rozwolnienie, w zależności od przebiegu i przyczyn wystąpienia objawów, stosuje się:

  • loperamid lub difenoksylat – środki działające na receptory opioidowe w jelitach i hamujące perystaltykę, a także ograniczające wydzielanie wody do przewodu pokarmowego;
  • węgiel leczniczy – środek absorpcyjny, wiążący toksyny bakteryjne a następnie wraz z nimi wydalany w czasie defekacji;
  • nifuroksazyd – chemioterapeutyk o silnym działaniu przeciwbakteryjnym;
  • diosmektyt – związek glinowo-krzemowy powlekający błony śluzowe jelit i chroniący je przed uszkodzeniami;
  • salicylan bizmutu – lek antysekrecyjny, redukujący przesączanie wody do jelit;
  • probiotyki, czyli kultury żywych bakterii, stanowiących naturalną i pożyteczną florę jelit, mające działanie ochronne dla błon śluzowych, a zabójcze dla wielu szczepów drobnoustrojów patogennych. Zaleca się ich stosowanie w przypadku rozwolnień przewlekłych. 

Reklama

Co jeść na rozwolnienie?

W przypadku większości biegunek duże znaczenie ma też dieta. Pożywienie w tym trudnym czasie nie powinno dodatkowo przyspieszać perystaltyki jelit, powodować wzdęć i podrażnień. Odchodzi się jednak od formułowanych dawniej zaleceń, by w pierwszych dwóch dniach infekcji stosować głodówkę lub ograniczać menu do sucharów i biszkoptów. Przyjmowanie pokarmów uzależnione powinno być przede wszystkim od apetytu – w pierwszych godzinach choroby pacjent i tak z reguły nie ma ochoty jeść, później nie ma jednak przeciwwskazań by zaspokoić głód. 

Co jeść na rozwolnienie? Zalecane są:

  • chude mięso, zwłaszcza pierś kurczaka (gotowana, nie smażona) oraz chude wędliny (szynka, polędwica);
  • sucharki, biszkopty;
  • ryż, kleiki ryżowe;
  • kisiel, budyń;
  •  pieczywo pszenne;
  • gotowana marchew;
  • gotowane jabłko;
  • banany;

Oprócz tego zaleca się przyjmowanie suplementów diety zawierających zwłaszcza magnez, miedź, kwas foliowy oraz witaminę A.

Czytaj również

Bibliografia

  • Justyna Wasielica-Berger, Ostra biegunka, Gastroenterologia Kliniczna 2018, tom 10
  • Piotr Sawiec (omówienie), Postępowanie w ostrej biegunce u dzieci, Aktualne (2014) wytyczne European Society for Paediatric Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition oraz European Society for Paediatric Infectious Diseases, https://pediatria2.wum.edu.pl
Piotr  Brzózka - dziennikarz wyróżniony w konkursie Dziennikarz Medyczny Roku 2023
Artykuł napisany przez
Piotr Brzózka - dziennikarz wyróżniony w konkursie Dziennikarz Medyczny Roku 2023
Dziennikarz wyróżniony w konkursie "Dziennikarz Medyczny Roku 2023". Autor tysięcy publikacji o tematyce medycznej, ekonomicznej, politycznej i społecznej. Przez 15 lat związany z Dziennikiem Łódzkim i Polska TheTimes. Z wykształcenia socjolog stosunków politycznych, absolwent Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego. Po godzinach fotografuje, projektuje, maluje, tworzy muzykę.
Pokaż więcej
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na
temat zdrowia i zdrowego stylu życia,
zapraszamy na nasz portal ponownie!
Więcej z kategorii Układ pokarmowy
Ciągłe uczucie głodu - jakie są przyczyny nadmiernego apetytu?
Mężczyzna odczuwający ciągły głód
Jasny stolec może sugerować chorobę. Przeczytaj, co go wywołuje
Wizualizacja przewodu pokarmowego
Jaki jest prawidłowy kolor stolca? Sprawdź, jaki kolor kału powinien cię niepokoić
Kolory stolca
Podobne artykuły
Kobietę boli żołądek po alkoholu
Ból żołądka po alkoholu - jak z nim walczyć i dlaczego występuje?
Kobieta z objawami gastropatii rumieniowej
Gastropatia rumieniowa - co to jest i jak ją leczyć? Przyczyny i objawy
Wizualizacja uchyłków esicy
Uchyłki esicy - czym są? Objawy, leczenie, dieta
Robaki w układzie pokarmowym
Odrobaczanie ludzi - czy, kiedy i jak to robić? Preparaty oraz domowe sposoby
Choroba żołądka i dwunastnicy
Zapalenie dwunastnicy - dieta i leczenie

Reklama


Które nietolerancje pokarmowe są dziedziczne?
Sprawdź!