Znajdź chorobę

Chlamydioza - przyczyny, objawy, leczenie. Jak można się zarazić?

Chlamydioza jest chorobą przenoszoną drogą płciową, wywoływaną przez bakterię Chlamydia trachomatis. Jest bardzo niebezpieczna, ponieważ może nie dawać żadnych objawów nawet przez kilka miesięcy. Powikłania nieleczonej chlamydiozy powodują m.in. nieodwracalne uszkodzenia narządów rozrodczych, dlatego osobom aktywnym seksualnie zaleca się coroczne badania przesiewowe.

Spis treści

Chlamydioza jest chorobą przenoszoną drogą płciową, wywołaną przez bakterię Chlamydia trachomatis. Szacuje się, że na świecie chorobą tą zaraża się ponad 90 milionów osób rocznie. Jest to najczęstsze bakteryjne zakażenie przenoszone drogą płciową, rozpowszechnione zwłaszcza wśród osób młodych. Pierwsze doniesienia o zakażeniach chlamydiowych pojawiają się w Chinach w XXVII w. p.n.e., w Egipcie w XIX w. p.n.e., w Grecji V w. p.n.e., w Rzymie w I w. p.n.e.. Do Europy choroba została zaleczona pod koniec wieku XVIII w trakcie wojen napoleońskich.

Zakażenie układu moczowo-płciowego o etiologii Chlamydia trachomatis są niebezpieczne, gdyż osoba chora może nie obserwować u siebie żadnych symptomów choroby, czasem przez miesiące, a nawet lata, lub objawy te mogą być na tyle łagodne i mało specyficzne, że nie wzbudzają niepokoju.

Większość ludzi zarażonych chlamydią nie jest świadomych choroby i nie szuka pomocy medycznej. Niestety, nawet jeśli objawy chlamydiozy są łagodne lub przebiega ona bezobjawowo, konsekwencjami zakażenia są poważne powikłania powodujące nieodwracalne uszkodzenia narządów rozrodczych zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. W niektórych przypadkach nie leczona chlamydioza prowadzi do bezpłodności. W czasie ciąży zakażenie Chlamydia trachomatis może prowadzić do uszkodzeń płodu oraz powikłań okołoporodowych. Często rozwija się u noworodków zapalenie spojówek lub zapalenie dróg oddechowych spowodowane zakażeniem tą bakterią podczas porodu w trakcie przechodzenia przez kanał rodny chorej matki.

Chlamydioza - przyczyny

Chlamydioza wywoływana jest przez bakterię Chlamydia trachomatis. Bakteria ta pasożytuje wewnątrz komórek.

Gatunek ten obejmuje dwa biotypy:

1. trachoma, na który składa się 14 serotypów:

  • serotyp A, B i C wywołujące jaglicę prowadzącą do ślepoty,
  • serotypy D-K będące przyczyną zapalenia szyjki macicy, cewki moczowej, spojówek oraz odbytnicy,

2. lymphogranuloma venereum (LGV), a w obrębie biotypu:

serotypy L1-L3 powodujące ziarnicę weneryczną pachwin – chorobę przenoszoną drogą płciową, która spotykana jest najczęściej w krajach tropikalnych, zdarza się również stosunkowo często wśród mężczyzn homoseksualnych.

Chlamydioza - przebieg choroby

Chlamydia trachomatis przechodzi dwie fazy rozwojowe odznaczający się istnieniem dwóch różnych form morfologicznych.

Pierwsza faza (infekcyjna), charakteryzuje się wytwarzaniem przez bakterie tzw. ciałek elementarnych, które mogą przyczepiać się do komórek gospodarza i wnikać do ich wnętrza w procesie fagocytozy. Wewnątrz komórek ciałka elementarne nie ulegają zniszczeniu, lecz tworzą tzw. wtręty (inkluzje). Jest to tzw. faza replikacyjna, w czasie której bakteria namnaża się. Wewnątrz inkluzji formują się tzw. ciałka retikularne, zwane też ciałkami siateczkowatymi. W tej formie bakteria jest aktywna metabolicznie i ma zdolność namnażania się przez podział. Jedno ciałko retikularne dzieli się dając początek 100-1000 ciałkom elementarnym.

Cykl zamyka się, gdy ciałka elementarne są uwalniane z komórki na drodze egzocytozy lub przez rozpad (lizę) zakażonej komórki. Uwolnione ciałka elementarne zapoczątkowują kolejna fazę infekcyjną zakażenia. Rozpad i śmierć komórek przyczynia się częściowo do rozwoju odpowiedzi zapalnej. Przewlekłe zapalnie może powodować poważne uszkodzenia tkanek i inicjować procesy bliznowacenia, które są przyczyna powikłań chlamydiozy.

Chlamydia trachomatis jest najbardziej rozpowszechnioną na świecie bakterią przenoszoną drogą płciową. Najczęściej zakażenia obserwuje się wśród mężczyzn między 20 a 24 rokiem życia oraz u kobiet między 16 a 19 rokiem życia.

Chlamydioza bywa nazywana "milczącą" chorobą, bo około trzy czwarte zakażonych kobiet i około połowy zakażonych mężczyzn nie obserwuje u siebie żadnych symptomów. Łagodne objawy zwykle mogą pojawiać się w ciągu 1 do 3 tygodni po ekspozycji. Nie znana jest dokładna długości okresu inkubacji, czyli czas od ekspozycji do wystąpienia objawów.

Chamydia u kobiet

U kobiet bakterie początkowo zakażają szyjkę macicy i cewkę moczową. Zakażenia chlamydiowe najczęściej przyjmuje postać zapalenia szyjki macicy (powinowactwo bakterii do nabłonka walcowatego wyściełającego drogi rodne kobiety). Chlamydie wykrywa się u 20-40% kobiet z zapaleniem szyjki macicy. Zakażenie objawia się ropnymi upławami, a w przypadku zaatakowania cewki moczowej uczuciem pieczenia przy oddawaniu moczu. Gdy zakażenie rozprzestrzenia się z szyjki macicy do jajowodu często nadal nie pojawiają się żadne oznaki i objawy toczącego się procesu chorobowego. Tylko u niektórych kobiet mogą pojawiać się bóle podbrzusza, bóle dolnych partii pleców, nudności, gorączka, ból w trakcie stosunku płciowego lub nasilone krwawienie w trakcie miesiączki. Chlamydie po zakażeniu szyjki macicy mogą rozprzestrzeniać się także do odbytnicy.

Istnieją badania wykazujące, że zakażenie szyjki macicy o etiologii Chlamydia trachomatis może zwiększać ryzyko choroby nowotworowej. Uważa się, że wśród kobiet, u których stwierdza się obecność wirusa brodawczaka (HPV) w drogach rodnych, dodatkowo zakażenie chlamydiowe zwiększa ryzyko rozwoju inwazyjnego raka płaskonabłonkowego szyjki macicy

Przewlekłe, bądź wielokrotne zakażenie Chlamydia trachomatis prowadzą do nadmiernego bliznowacenia (sprzyja temu młody wiek, aktywność hormonalna) w obrębie jajowodów i endometrium. Powoduje to powstanie niepłodności mechanicznej wynikającej z niedrożności jajowodów. Dzieje się tak w skutek gwałtownej reakcji zapalnej w odpowiedzi na zakażenie chlamydią, prowadzącej do uwolnienia szeregu czynników pozapalnych (cytokin, chemokin), a następnie uszkodzenia tkanek i bliznowacenia. Uważa się, że podatność na rozwój tego typu niepłodności jest uwarunkowana genetycznie (antygen tkankowy HLA klasy II DQ). W pojedynczych przypadkach można też obserwować zapalenie jajników.

Chlamydia u mężczyzn

Chlamydiowe zakażenia układu moczowo-płciowego mężczyzn to przede wszystkim nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej, może występować także zapalenie odbytu i gardła. U mężczyzn chlamydioza może prowadzić do zapalenie gruczołu krokowego.

Chlamydia u dorosłych

Do wtrętowego zapalenia spojówek u dorosłych dochodzi na drodze autoinokulacji, czyli poprzez nieumyślne przeniesienia bakterii z okolic krocza do oka. Choroba ma charakter podostry i w przeciwieństwie do jaglicy, nie prowadzi do ślepoty

Odczynowe zapalenie stawów powstaje, gdy bakterie rozprzestrzeniają się docierając do stawów. Choroba ma ostry przebieg. Na ogół zajęciu ulega do 10 stawów (niesymetryczne, wędrujące). Choroba rozwija się głównie w obrębie kończyn dolnych (stawy kolanowe 70%, skokowe 57%, drobne stawy stóp 35%). W badaniu rentgenowskim brak jest widocznych zmian destrukcyjnych. Choroba może także przyjąć postać zapalenia więzadeł (20 – 30%), głównie ścięgna Achillesa, rozcięgna podeszwowego i pochewek ścięgien (2/3 chorych). Choroba zwykle ustępuje w okresie 1-18 miesięcy Może dochodzić także do rozwoju tzw. zespołu Reitera. Jest to reaktywne, seronegatywne zapalenie stawów obwodowych, trwającego powyżej 1 miesiąca z towarzyszącym lub poprzedzającym go zapaleniem cewki moczowej i/lub szyjki macicy.

Patomechanizm powikłań stawowych wiąże się, podobnie jak w pozostałych przypadkach z reakcją immunologiczną zapoczątkowaną czynnikiem zakaźnym i związaną z tym destrukcją tkanek. Uważa się też, że istnieje czynnik genetyczny odpowiedzialny za rozwój tej formy choroby - u 60-90% osób stwierdzono obecność antygenu HLA-B 27. Szacuje się, że u osób tych ryzyko powikłań w obrębie stawów jest 37 razy wyższe niż u osób nie wykazujących obecności tego allelu genu HLA.

Chlamydia może również rozwijać się w gardle kobiet i mężczyzn po stosunku oralny z zarażonym partnerem

Chlamydia u noworodków

Chlamydiowe zakażenia noworodków są na ogół wynikiem zakażenia wewnątrzmacicznego lub okołoporodowego (ryzyko transmisji ok. 30-50%). Gwałtowna reakcja zapalna może prowadzić do przedwczesnego porodu. U dzieci do 6 miesiąca życia, które uległy zakażeniu C.trachomatis, rozpoznaje się zapalenie spojówek, któremu może towarzyszyć nieżyt nosa i zapalenie ucha, może dojść do rozwoju zapalenie płuc.

Chlamydioza - jak sie można zarazić?

Chlamydią można zarazić się :

  • w czasie stosunku seksualnego, także analnego i oralnego,
  • zdarzają się również przypadki przeniesienia zakażenia przez różnego rodzaju zabawki erotyczne.

Każda aktywna seksualnie osoba może być zakażonych chlamydią. Im większa liczba partnerów seksualnych, tym większe ryzyko zakażenia. Ponieważ szyjka macicy nastoletnich dziewcząt i młodych kobiet nie jest w pełni dojrzała uważa się, że są one bardziej podatne na zakażenie. Chlamydioza może być przenoszona także przez stosunek oralny i analny, dlatego także osoby homoseksualne są narażone na zakażenie.

Ze względu na poważne konsekwencje i skryty przebieg choroby chlamydioza stanowi poważny problem medyczny i wymaga natychmiastowego leczenia. Leczenie chlamydiozy jest stosunkowo łatwe, polega na zażywaniu przez określony czas odpowiedniego antybiotyku (na ogół 7 dni, a w przypadku powikłań 14-21 dni).

Jak w przypadku wszystkich chorób przenoszonych drogą płciową powodzenie leczenia jest zależne od jednoczesnego podjęcia terapii przez obydwoje partnerów seksualnych. Jeżeli partner nie podda się leczeniu może dojść ponownych infekcji osób już wyleczonych, a częste zarażenia zwiększają ryzyko poważnych powikłań choroby. 



Bibliografia

  • Horner J.P., Owen E.,Wytyczne postępowania w zakażeniu dróg moczowo-płciowych przez Chlamydia trachomatis AGUM /MSSVD clinical effectiveness guideline for the management of Chlamydia trachomatis genital tract infection.,,
  • K. Radcliffe (Chairman), I. Ahmed-Jushuf, J. Welch, M. Fitzgerald, J. Wilson,Association for Genitourinary Medicine and the Medical Society for the Study of Venereal Diseases,,2002
  • Stokes T. ,Screening for Chlamydia in general practice: a literature review and summary of the evidence, J. Public Health Med.; 19,,
  • FitzGerald M.R., Welch J., Robinson A.J., Ahmed-Jushuf I.H. ,Clinical guidelines and standards for the management of,,1998
  • Lanjouw E., Ossewaarde J.M.,Stary M., Boag F.,Projekt wytycznych europejskich (IUSTI / WHO) w zakresie zarządzania Chlamydia trachomatis ,,2001
  • Smith J.S.,Chlamydia trachomatis and invasive cervicalcancer: a pooled analysis of the IARC multicentric casecontrol study. Int J Cancer, 111, (3),,2004
  • Gornowicz J.,Chlamydia trachomatis – charakterystyka patogenu i diagnostyka zakażeń Post Dermatol Alergol; XXV, 3,,2008
  • Ryan K.J. ,Ray C. L., Sherris J.C.,Sherris medical microbiology: an introduction to infectious diseases,McGraw-Hill,New York, 2004
  • Fredlund H., Falk L., Jurstrand M., Unemo M.,Molecular genetic methods for diagnosis and characterisation of Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoeae: impact on epidemiological surveillance and interventions.. „APMIS : acta pathologica, m,,2004
Pytanie: Jak często uprawiasz seks?

  codziennie lub prawie codziennie

  kilka razy w tygodniu

  kilka razy w miesiącu

  nie uprawiam seksu