Nadciśnienie tętnicze u dzieci


 
Starszy niż rok

Ocena użytkowników

(liczba ocen 3)

O trudnościach w interpretacji wyników, leczeniu, objawach opowiada pediatra Agnieszka Zjawiona.

Wartości ciśnienia u dzieci zmieniają się wraz z wiekiem. Im młodsze dziecko tym niższe ma ciśnienie. U dzieci wartości ciśnienia zależne są nie tylko od wieku, ale i od płci czy nawet wzrostu. Jak ważna i trudna jest interpretacja wyników takich pomiarów ilustruje poniższy przykład:

Jeśli wartość ciśnienia dla dwóch, 7 letnich chłopców o różnym wzroście jest taka sama, znaczy to, że niższy chłopiec może mieć nadciśnienie, a wyższy ciśnienie prawidłowe. W związku z tym, że wartości ciśnienia tętniczego u dzieci zależą od wielu czynników, nie można przyjąć tak jak u dorosłych stałych, ustalonych wartości, jako normę. U dzieci ciśnienie tętnicze ocenia się przy pomocy siatek centylowych.

Diagnoza nadciśnienia u dzieci

Wartości ciśnienia skurczowego i/lub rozkurczowego mieszczące się poniżej 90 percentyla (naniesione na siatki centylowe wartości ciśnienia tętniczego zależnie od wieku, wzrostu i płci) przyjmuje się za prawidłowe. Wartości pomiędzy 90, a 95 percentylem, jako ciśnienie tętnicze wysokie prawidłowe, zaś wartości przekraczające 95 percentyl uznaje się za nadciśnienie tętnicze. 

Przyczyny nadciśnienia u dzieci

U dzieci poniżej 10 roku życia nadciśnienie tętnicze ma najczęściej charakter objawowy.  Spowodowane może być miąższowymi chorobami nerek, zwężeniem tętnicy nerkowej, koarktacją aorty lub uwarunkowaniem hormonalnym. U młodzieży (12-18 lat) często mamy do czynienia z tzw. nadciśnieniem samoistnym (bez uchwytnej przyczyny organicznej).

U dzieci i młodzieży z podwyższonymi wartościami ciśnienia tętniczego należy zwrócić uwagę na obecność czynników ryzyka sercowo-naczyniowego, takich jak otyłość i zaburzenia gospodarki lipidowej. Duże znaczenie ma stwierdzenie rodzinnego występowania nadciśnienia. 

Nadciśnienie wtórne u dzieci

Nadciśnienie tętnicze wtórne występujące u dzieci do 12 roku życia może być związane z czynnikami genetycznymi, niską urodzeniową masą ciała, zbyt dużym spożyciem soli w diecie oraz małą aktywnością fizyczną. Palenie tytoniu przez młodzież ma również istotny wpływ na tworzenie się wczesnych zmian miażdżycowych w naczyniach tętniczych.

Pomiar ciśnienia u dzieci

Wynik jednorazowego pomiaru nie rozstrzyga jednoznacznie o rozpoznaniu lub wykluczeniu nadciśnienia tętniczego u pacjenta i ma na ogół małą wartość diagnostyczną (wyjątek stanowi bardzo wysokie ciśnienie). Związane jest to z dużą zmiennością ciśnienia tętniczego w czasie, spowodowaną wpływem czynników wewnętrznych i zewnętrznych. Pomiaru należy dokonać, gdy dziecko jest spokojne, powinno przyjąć pozycję siedzącą z odwiedzionym ramieniem ułożonym na poziomie serca. Należy starannie dobrać szerokość i długość mankietu. 

Zobacz: Naturalne sposoby na nadciśnienie

„Zespół białego fartucha” też dotyka dzieci

Nie powinno się zapominać o tzw. zespole "białego fartucha", czyli występującego u dzieci wyraźnie podwyższonego ciśnienia tętniczego stwierdzanego w pomiarze dokonywanym w obecności lekarza lub pielęgniarki w placówce opieki zdrowotnej. Zjawisko to jest odruchem warunkowym, a nie reakcją nerwicową (lękową) a częstość jego występowania według różnych źródeł piśmiennictwa wynosi od 12% do nawet 63%.

Leczenie dziecka z nadciśnieniem

Podobnie jak u dorosłych, tak i u dzieci stosuje się zarówno leczenie niefarmakologiczne jak i farmakologiczne. To pierwsze stosuje się poprzez modyfikację stylu życia (ograniczeniu spożycia soli oraz zwiększeniu aktywności fizycznej), dopiero przy braku pozytywnego efektu wdrażane jest leczenie farmakologiczne. Każde dziecko z podejrzeniem nadciśnienia tętniczego powinno być skonsultowane przez kardiologa, okulistę i nefrologa.

Wskazania do stosowania leczenia farmakologicznego nadciśnienia tętniczego u dzieci obejmują wtórne nadciśnienia i brak pozytywnej odpowiedzi na modyfikacje stylu życia.

Leczenie farmakologiczne może być rozpoczęte jednym lekiem z grup zaakceptowanych do stosowania u dzieci. Leki te należą do następujących grup: ACE inhibitory, blokery receptora angiotensyny, ß-blokery, blokery kanału wapniowego i leki moczopędne.

Nadciśnienie u dzieci jest zjawiskiem dość nowym, nie występuje tak powszechnie jak w przypadku dorosłych. Odległe konsekwencje nieleczonego nadciśnienia nie są do końca poznane. Tak samo, jak nie wiemy o skutkach długotrwałego leczenia przeciw nadciśnieniowego. To wszystko powoduje, że włączenie terapii farmakologicznej u dzieci musi być ustalone na podstawie pewnych wskazań.

Czytaj: Czym grozi nieleczone nadciśnienie?

Wskazania te obejmują:

- nadciśnienie objawowe;
- nadciśnienie wtórne;
- nadciśnienie ze zmianami narządowymi;
- brak efektów leczenia niefarmakologicznego.