Znajdź chorobę

Transplantacja narządów (przeszczep narządów) - zabieg, etyka

Transplantacja to chirurgiczna procedura, polegająca na przeniesieniu przeszczepu z jednego organizmu do drugiego. Można wyróżnić cztery rodzaje przeszczepu, jakie? Kto może być dawcą i na czym polega pobranie narządów? Narządy pobiera specjalny zespół chirurgów, tzw. zespół przeszczepowy. Szpital, w którym dochodzi do pobrania narządów organizuje blok operacyjny oraz obsadę anestezjologiczną i pielęgniarską.

Spis treści

Przeszczepieniem (transplantacją) nazywamy chirurgiczną procedurę przeniesienia przeszczepu (tkanki lub narządu) z jednego organizmu do drugiego, w którym może on podjąć czynność. Przeszczepienie jest dziś uznaną metoda leczenia schyłkowej niewydolności wielu narządów.

Transplantacje - statystyka

Dzięki wysiłkowi naukowców i lekarzy z różnych dziedzin medycyny (chirurgów, immunologów, mikrobiologów, internistów, genetyków), rozwojowi technologii i farmakologii (przechowywanie pobranych narządów, leczenie immunosupresyjne po przeszczepieniu) w ostatnich czasach nastąpił znaczny postęp w przeszczepianiu narządów i tkanek. Mimo to lista oczekujących jest wciąż dłuższa, niż lista dawców. Szacuje się, iż na terenie Unii Europejskiej na przeszczep oczekuje w tej chwili około 60 000 osób. Niestety, każdego dnia 12 z tych osób umiera. W Polsce, począwszy od 2005 roku daje się zauważyć spadek liczby pobrań narządów od zmarłych dawców, który swoje apogeum osiągnął w roku 2007. W następnych latach odnotowano poprawę pod względem liczby pobrań, lecz jest to dalej o przynajmniej 25% pobrań mniej niż przed rokiem 2005. Dla przykładu - w 2009 roku na nerkę oczekiwało 1768 osób, dokonano 762 transplantacji, co stanowi 43% zapotrzebowania. Prowadzone akcje mające na celu przybliżyć problemy współczesnej transplantologii, poszerzyć wiedzę społeczeństwa na ten temat, wyeliminować nieprawdziwe informacje, plotki i rozwiać wątpliwości przynoszą skromną, aczkolwiek mimo wszystko poprawę.

Transplantacje - historia

Dziedzina medycyny zajmująca się przeszczepianiem narządów, nazywa się transplantologią. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa transplantare – szczepić i plantare – sadzić. Pierwsze przeszczepienie na świecie datuje się na 1954 rok, kiedy to Joseph Murray i John Merrill dokonali udanej transplantacji nerki (Murray w 1990 roku otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny za swój wkład w transplantologię, Merrill zmarł cztery lata wcześniej). Pierwszą w Polsce transplantację wykonał w 1966 roku Jan Nielubowicz (przeszczepienie nerki ze zwłok), a w rok później od żywego dawcy nerkę z dobrym skutkiem przeszczepił Wiktor Bross.

Transplantacje - rodzaje

W zależności od pochodzenia przeszczepu, wyróżnia się cztery jego rodzaje:

  1. Przeszczep autogeniczny lub inaczej allogeniczny – mówimy o nim wtedy, gdy dawca jest jednocześnie biorcą, tzn. gdy tkankę lub narząd pobiera się od osoby, której się ją później przeszczepi. Przykładem może być przeszczepienie skóry, aby pokryć ubytek w widocznym miejscu powstały np. na skutek urazu lub pomostowanie aortalno-wieńcowe (potocznie zwane by-passem), gdzie za pomocą pobranego naczynia dokonuje się ominięcia zwężonej na skutek miażdżycy tętnicy wieńcowej.
  2. Przeszczep izogeniczny ma miejsce w przypadku, kiedy narząd do przeszczepienia został pobrany od osoby identycznej pod względem genetycznym – czyli od bliźnięcia monozygotycznego (jednojajowego).
  3. Przeszczep allogeniczny to przeszczep pobrany od osoby z tego samego gatunku mającej zbliżone cechy genetyczne. Jest to najczęściej wykonywany rodzaj przeszczepienia.
  4. Przeszczep ksenogeniczny to przeszczep pobrany od osobnika innego gatunku niż biorca. Dotychczas wykonane próby tego typu przeszczepień nie przyniosły powodzenia w dłuższej perspektywie czasu.


Bibliografia

  • Kruszyna T, Mileniak I,Koordynacja pobrania narządów od dawcy zmarłego - krok po kroku,Medycyna Praktyczna 2009/01,
  • Rowiński W,Bariery przeszczepiania narządów w Polsce i sposoby ich pokonania,Medycyna Praktyczna 2009/01,
  • Szmidt J, Kużdzał J (red.),Podstawy chirurgii,Medycyna Praktyczna,Kraków 2009
  • Zembala M,Zasady pobierania i przeszczepiania narządów i tkanek do transplantacji w ujęciu Europejskiej Konwencji Bioetycznej,Kardiochirurgia i Torakochirurgia Polska 2009; 6 (4): 407–411,
Pytanie: Czy zdecydujesz się na bankowanie krwi pępowinowej swojego dziecka?

  Tak. Uważam, ze to dobre zabezpieczenie jego zdrowia

  Nie wiem, muszę głębiej zapoznać się z tematem

  Nie. Sądzę, że nie będzie to konieczne